Cơ sở pháp lý
Biện pháp tự vệ tạm thời đối với phôi thép và thép dài nhập khẩu được Bộ Công Thương ban hành trên cơ sở khung pháp lý về phòng vệ thương mại và kết quả điều tra tự vệ. Văn bản trực tiếp điều chỉnh là Quyết định áp dụng biện pháp tự vệ tạm thời do Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh ký ban hành ngày 07/3 , áp dụng tối đa 200 ngày (đến hết ngày 07/10/2016).
- Quyết định áp dụng biện pháp tự vệ tạm thời ngày 07/3: áp dụng thuế tự vệ tạm thời dưới dạng thuế nhập khẩu bổ sung đối với phôi thép và thép dài nhập khẩu vào Việt Nam; hiệu lực tối đa 200 ngày — văn bản gốc tra cứu tại vanban.chinhphu.vn.
- Khung pháp lý về tự vệ trong nhập khẩu: các quy định về điều tra, xác định thiệt hại nghiêm trọng của ngành sản xuất trong nước, mối quan hệ nhân quả giữa gia tăng nhập khẩu và thiệt hại, cùng trình tự áp dụng biện pháp tự vệ tạm thời và chính thức.
- Cam kết WTO về tự vệ và đối xử với nước đang phát triển, kém phát triển: biện pháp được áp dụng với hàng hóa từ tất cả các quốc gia/vùng lãnh thổ, ngoại trừ các nước đang phát triển và kém phát triển có lượng xuất khẩu vào Việt Nam không quá 3% tổng lượng nhập khẩu.
- Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và các văn bản hướng dẫn về thuế nhập khẩu bổ sung: là căn cứ để hải quan thu thuế tự vệ tạm thời ngoài thuế nhập khẩu thông thường trong thời gian áp dụng.
Toàn văn Quyết định và các văn bản hướng dẫn thi hành được tra cứu tại Cổng thông tin điện tử Chính phủ — vanban.chinhphu.vn.
Nội dung chi tiết
1. Hàng hóa và mức thuế tự vệ tạm thời. Đối tượng áp dụng là phôi thép và thép dài nhập khẩu vào Việt Nam. Mức thuế tự vệ tạm thời dưới dạng thuế nhập khẩu bổ sung là 23,3% đối với phôi thép và 14,2% đối với thép dài , thu ngoài mức thuế nhập khẩu đang áp dụng.
Minh họa: Hình sự & an toàn pháp lý — Ảnh: Created by Hwipadam , original artwork li · Public domain
2. Thời hạn áp dụng. Biện pháp được áp dụng tối đa trong vòng 200 ngày, đến hết ngày 07/10/2016. Sau thời hạn này, việc tiếp tục áp dụng hay không phụ thuộc vào kết luận điều tra cuối cùng và Quyết định áp dụng biện pháp tự vệ chính thức (nếu có).
3. Phạm vi xuất xứ và trường hợp loại trừ. Biện pháp áp dụng với hàng hóa nhập khẩu từ tất cả các quốc gia/vùng lãnh thổ, ngoại trừ các nước đang phát triển và kém phát triển có lượng xuất khẩu vào Việt Nam không quá 3% tổng lượng nhập khẩu của Việt Nam từ tất cả các quốc gia/vùng lãnh thổ. Hàng hóa có xuất xứ thuộc diện loại trừ không phải chịu thuế tự vệ tạm thời nếu chứng minh được xuất xứ theo quy định.
4. Căn cứ ban hành theo kết luận của Bộ Công Thương. Theo Bộ Công Thương, khối lượng phôi thép và thép dài nhập khẩu trong giai đoạn điều tra đã tăng cả về mặt tuyệt đối và tương đối. Ngành sản xuất trong nước đã chịu thiệt hại nghiêm trọng trong giai đoạn 2012–2015, đặc biệt năm 2015: giảm thị phần, công suất, doanh thu, lợi nhuận, giảm nhân công và tồn kho tăng. Việc gia tăng nhập khẩu được xác định là nguyên nhân dẫn đến thiệt hại nghiêm trọng này. Bên cạnh đó, khủng hoảng kinh tế tại Trung Quốc, tình trạng dư thừa công suất, sản lượng thực tế và tồn kho lớn của thép Trung Quốc, cùng việc một số quốc gia áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại với phôi thép và thép dài được xem là những diễn biến không lường trước, lý giải sự gia tăng đột biến nhập khẩu vào Việt Nam. Như vậy, sau Quyết định này, các doanh nghiệp thép Việt Nam có thêm khoảng 200 ngày để ứng phó với thép nhập khẩu, mà chủ yếu là thép Trung Quốc.
Nội dung trên được tổng hợp từ Quyết định của Bộ Công Thương và các văn bản pháp luật hiện hành tại vanban.chinhphu.vn. Người đọc cần đối chiếu văn bản gốc trước khi áp dụng cho lô hàng cụ thể.
Quy trình thực hiện
Để thực hiện đúng Quyết định áp dụng biện pháp tự vệ tạm thời trong thời gian 200 ngày, doanh nghiệp nhập khẩu, đơn vị khai hải quan và các bên liên quan thực hiện theo các bước sau:
- Xác định hàng hóa thuộc diện áp dụng: đối chiếu tên hàng, mã số HS, mô tả (phôi thép, thép dài) của lô hàng thực tế với phạm vi hàng hóa nêu tại Quyết định ngày 07/3; tách riêng các mặt hàng thép khác không thuộc diện chịu thuế tự vệ.
- Xác định xuất xứ và khả năng được loại trừ: kiểm tra nước/vùng lãnh thổ xuất xứ của hàng hóa; nếu hàng có xuất xứ từ nước đang phát triển, kém phát triển thì đối chiếu số liệu thị phần (ngưỡng 3% tổng nhập khẩu) và chuẩn bị chứng từ chứng nhận xuất xứ (C/O) hợp lệ để chứng minh thuộc diện loại trừ.
- Tra cứu mức thuế và thời điểm áp dụng: áp dụng mức 23,3% với phôi thép và 14,2% với thép dài dưới dạng thuế nhập khẩu bổ sung; xác định ngày đăng ký tờ khai có nằm trong thời hạn 200 ngày (đến hết 07/10/2016) hay không; tra cứu văn bản gốc tại vanban.chinhphu.vn để bảo đảm áp dụng đúng bản còn hiệu lực.
- Kê khai và nộp thuế tại khâu nhập khẩu: khai báo đầy đủ mã hàng, thuế suất tự vệ tạm thời trên tờ khai hải quan; nộp thuế nhập khẩu bổ sung cùng với thuế nhập khẩu thông thường; lưu giữ tờ khai, hóa đơn thương mại, vận đơn, C/O để phục vụ kiểm tra.
- Theo dõi diễn biến điều tra và quyết định tiếp theo: cập nhật kết luận điều tra cuối cùng của Bộ Công Thương sau giai đoạn tạm thời; trường hợp chuyển sang biện pháp tự vệ chính thức hoặc chấm dứt áp dụng, điều chỉnh quy trình kê khai, hạch toán và kế hoạch nhập khẩu cho phù hợp.
- Liên hệ cơ quan có thẩm quyền khi vướng mắc: khi phát sinh vướng mắc về mã hàng, xuất xứ, ngưỡng loại trừ hoặc hoàn thuế nộp thừa (nếu có), liên hệ cơ quan hải quan nơi đăng ký tờ khai hoặc Cục Phòng vệ thương mại — Bộ Công Thương để được hướng dẫn; lưu giữ văn bản trả lời làm căn cứ pháp lý.
Lưu ý quan trọng
- Thuế tự vệ tạm thời là thuế nhập khẩu bổ sung , thu ngoài thuế nhập khẩu thông thường; việc kê khai thiếu sẽ bị ấn định thuế, phạt chậm nộp và xử phạt vi phạm hành chính về hải quan.
- Điều kiện loại trừ theo xuất xứ (nước đang phát triển, kém phát triển dưới ngưỡng 3%) phải được chứng minh bằng C/O hợp lệ, phù hợp với lô hàng ; C/O thiếu, sai, quá hạn hoặc không khớp chứng từ sẽ bị từ chối cho hưởng loại trừ.
- Thời hạn 200 ngày (đến hết 07/10/2016) là thời hạn tối đa của biện pháp tạm thời ; không mặc nhiên kéo dài và không đồng nhất với biện pháp tự vệ chính thức — doanh nghiệp cần theo dõi Quyết định mới của Bộ Công Thương.
- Các số liệu về thiệt hại (thị phần, công suất, doanh thu, lợi nhuận, nhân công, tồn kho giai đoạn 2012–2015) là căn cứ điều tra của cơ quan nhà nước; doanh nghiệp sản xuất trong nước muốn đề nghị duy trì hoặc mở rộng biện pháp cần chuẩn bị số liệu chứng minh đầy đủ theo yêu cầu điều tra.
- Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, được tổng hợp từ các văn bản pháp luật tại vanban.chinhphu.vn. Để được tư vấn cụ thể cho từng lô hàng, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
