Cơ sở pháp lý
Việc tiếp nhận, xử lý tin báo, tố giác tội phạm ma túy và xử lý hành vi vi phạm liên quan đến ma túy được thực hiện trên cơ sở các văn bản quy phạm pháp luật sau đây:
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung), trong đó Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025 đã bổ sung Điều 256a — Tội sử dụng trái phép chất ma túy , có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.
- Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 — Điều 144, Điều 145 và Điều 146: trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của cơ quan điều tra, viện kiểm sát.
- Luật Phòng, chống ma túy 2021 : quy định về cai nghiện ma túy, điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế, quản lý sau cai nghiện và quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy.
- Luật Tố cáo 2018 : bảo vệ người tố cáo, giữ bí mật thông tin người tố cáo khi có yêu cầu.
- Các văn bản công bố số điện thoại đường dây nóng của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04) và Công an 63 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
Toàn văn các văn bản được tra cứu tại Cổng thông tin điện tử Chính phủ — vanban.chinhphu.vn.
Nội dung chi tiết
1. Các hành vi cần kịp thời tố giác
Minh họa: Hình sự & an toàn pháp lý — Ảnh: Huychuongvnch.blogspot.com · Public domain
Khi phát hiện các hành vi nghi vấn liên quan đến ma túy, người dân cần chủ động cung cấp thông tin cho cơ quan công an, bao gồm:
- Tàng trữ, mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy; điểm mua bán, tụ điểm tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.
- Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy; dụ dỗ, lôi kéo, cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy.
- Trồng cây có chứa chất ma túy (cần sa, thuốc phiện, coca và các loại cây khác có chứa chất ma túy).
- Sản xuất, điều chế, tàng trữ tiền chất, dụng cụ, phương tiện phục vụ sản xuất, sử dụng trái phép chất ma túy.
2. Kênh tiếp nhận tin báo tố giác tội phạm ma túy toàn quốc
- Đường dây nóng của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04) — Bộ Công an: tiếp nhận tin báo về các đường dây, tụ điểm ma túy quy mô lớn, liên tỉnh, xuyên quốc gia.
- Trực ban Công an cấp tỉnh, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an 63 tỉnh, thành phố: tiếp nhận tin báo theo địa bàn nơi xảy ra hành vi. Người dân tra cứu số điện thoại trực ban của Công an tỉnh, thành phố nơi cư trú theo công bố chính thức của Công an địa phương.
- Công an cấp huyện, cấp xã nơi xảy ra vụ việc: tiếp nhận trực tiếp tin báo, tố giác; số điện thoại niêm yết tại trụ sở và trang thông tin điện tử của Công an địa phương.
- Tổng đài khẩn cấp 113: tiếp nhận 24/7 các tin báo về tội phạm, vi phạm pháp luật, trong đó có tội phạm ma túy.
Danh sách số điện thoại chi tiết của 63 tỉnh, thành phố thường xuyên được điều chỉnh theo tổ chức bộ máy công an địa phương. Trước khi liên hệ, người dân nên đối chiếu số điện thoại được niêm yết tại trụ sở công an hoặc cổng thông tin điện tử của Công an tỉnh, thành phố và tra cứu văn bản gốc tại vanban.chinhphu.vn.
3. Mức phạt hình sự với tội sử dụng trái phép chất ma túy từ 01/7/2025
Từ ngày 01/7/2025, Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025 đã bổ sung Điều 256a quy định tội sử dụng trái phép chất ma túy là tội danh độc lập trong pháp luật hình sự, cụ thể:
- Khoản 1 — Phạt tù từ 02 năm đến 03 năm đối với người sử dụng trái phép chất ma túy thuộc một trong các trường hợp: đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy; đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy; đang trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện và trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy; đang trong thời hạn 02 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế.
- Khoản 2 — Phạt tù từ 03 năm đến 05 năm đối với trường hợp tái phạm về tội này.
Như vậy, người sử dụng trái phép chất ma túy thuộc các trường hợp nêu tại khoản 1 sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự và có thể đối diện án phạt tù theo quy định mới.
Minh họa: Hình sự & an toàn pháp lý — Ảnh: Huychuongvnch.blogspot.com · Public domain
Quy trình thực hiện
- Xác định hành vi nghi vấn: ghi nhận thời gian, địa điểm, đặc điểm người, phương tiện, loại hành vi (mua bán, tàng trữ, tổ chức sử dụng, trồng cây có chứa chất ma túy).
- Lựa chọn kênh tố giác phù hợp: vụ việc tại địa bàn nào thì báo cho Công an cấp xã, cấp huyện hoặc Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an cấp tỉnh nơi đó; vụ việc liên tỉnh, quy mô lớn thì báo về đường dây nóng của Cục C04; trường hợp khẩn cấp gọi 113.
- Tra cứu và đối chiếu số điện thoại trực ban, đường dây nóng theo công bố chính thức của Công an địa phương và văn bản đăng tải tại vanban.chinhphu.vn trước khi gọi.
- Cung cấp thông tin ngắn gọn, chính xác: nội dung vụ việc, địa điểm cụ thể, thời gian phát hiện, thông tin người, phương tiện liên quan; không suy đoán, không thêm thắt tình tiết không có căn cứ.
- Lưu giữ bằng chứng nếu bảo đảm an toàn: hình ảnh, video, ghi âm, biển số phương tiện; tuyệt đối không trực tiếp đối đầu, truy đuổi đối tượng để tránh nguy hiểm.
- Yêu cầu giữ bí mật danh tính, áp dụng biện pháp bảo vệ người tố giác theo Luật Tố cáo 2018 khi có lo ngại bị trả thù, đe dọa.
- Phối hợp với cơ quan điều tra khi được mời làm việc: trình bày trung thực, ký xác nhận lời khai, cung cấp bổ sung tài liệu, đồ vật liên quan theo Điều 144 và Điều 145 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.
- Theo dõi kết quả giải quyết tin báo theo thời hạn luật định; trường hợp phát hiện hành vi tiếp diễn hoặc có tình tiết mới thì tiếp tục cung cấp thông tin bổ sung cho cơ quan đã tiếp nhận.
Lưu ý quan trọng
Người dân cần lưu ý các điểm sau khi tố giác tội phạm ma túy:
- Ưu tiên bảo đảm an toàn cho bản thân và gia đình; không tự ý bắt giữ, khám xét người, phương tiện nghi vấn — đó là thẩm quyền của cơ quan có thẩm quyền.
- Thông tin tố giác phải trung thực; hành vi tố giác sai sự thật, vu khống có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Danh sách số điện thoại của 63 tỉnh, thành phố có thể thay đổi sau sắp xếp tổ chức bộ máy; luôn kiểm tra số mới nhất trên cổng thông tin Công an địa phương và văn bản gốc tại vanban.chinhphu.vn trước khi áp dụng.
- Từ 01/7/2025, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy thuộc các trường hợp tại Điều 256a Bộ luật Hình sự có thể bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm; người đang cai nghiện, quản lý sau cai nghiện cần tuân thủ đầy đủ quy định của Luật Phòng, chống ma túy 2021.
- Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
