Khung hình phạt về tội làm buôn bán tem giả và vé giả theo Điều 202 Bộ luật Hình sự ra sao

Căn cứ pháp lý áp dụng

Hành vi làm, buôn bán tem giả, vé giả chịu sự điều chỉnh trực tiếp của Điều 202 Bộ luật Hình sự năm 2015. Song song với chế tài hình sự, những vi phạm chưa đạt mức độ nghiêm trọng để truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ được xử lý theo hướng hành chính, căn cứ Nghị định 98/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính đối với hoạt động sản xuất, buôn bán tem, nhãn, bao bì hàng hóa giả.

Minh họa: Hình sự & an toàn pháp lý — Ảnh: Joaquín Alvarez Riera FN FAL 23:47, 25 Ma · Public domain

Dấu hiệu cấu thành tội phạm

Tội danh này xâm phạm trật tự quản lý nhà nước trong lĩnh vực phát hành, lưu thông tem và vé — những loại giấy tờ có giá trị xác nhận quyền lợi, nghĩa vụ hoặc dùng để thanh toán, kiểm soát trong các giao dịch, dịch vụ công cộng. Người thực hiện hành vi làm giả hoặc mua bán tem, vé giả — dù loại tem, vé đó có mệnh giá hay không có mệnh giá — đều có thể bị xem xét xử lý hình sự một khi số lượng, giá trị hoặc khoản lợi bất chính thu được vượt ngưỡng mà luật quy định. Đây là loại tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, gây thiệt hại cho cả cơ quan phát hành lẫn người sử dụng tem, vé hợp pháp.

Hai khung hình phạt chính theo Bộ luật Hình sự

Điều 202 Bộ luật Hình sự 2015 chia mức xử lý hình sự thành hai khung, tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm.

Khung thứ nhất áp dụng phạt tiền từ 30.000.000 đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm, hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm, khi hành vi thuộc một trong các tình tiết sau:

• Số lượng tem, vé giả loại không có mệnh giá đạt từ 15.000 đến dưới 30.000 đơn vị;
• Tem, vé giả có mệnh giá với tổng giá trị từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;
• Người vi phạm từng bị xử phạt hành chính hoặc từng bị kết án về chính tội danh này, án tích chưa được xóa mà vẫn tiếp tục tái phạm;
• Khoản lợi bất chính thu được nằm trong khoảng từ 30.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng.

Khung thứ hai, với mức phạt tiền từ 100.000.000 đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm, được áp dụng khi hành vi có một trong các yếu tố tăng nặng sau:

• Thực hiện có tổ chức;
• Lợi dụng chức vụ, quyền hạn được giao để phạm tội;
• Số lượng tem, vé giả không có mệnh giá từ 30.000 đơn vị trở lên;
• Tổng giá trị tem, vé giả có mệnh giá đạt 200.000.000 đồng trở lên;
• Khoản lợi bất chính thu được từ 100.000.000 đồng trở lên;
• Thuộc trường hợp tái phạm nguy hiểm.

Hình phạt bổ sung

Bên cạnh hình phạt chính nêu trên, người phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền từ 5.000.000 đến 50.000.000 đồng, đồng thời bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc cấm làm một số công việc nhất định trong thời hạn từ 01 năm đến 05 năm. Đây là chế tài nhằm ngăn ngừa khả năng tái phạm, đặc biệt với những trường hợp lợi dụng vị trí công tác để thực hiện hành vi vi phạm.

Chế tài hành chính khi chưa đến mức xử lý hình sự

Đối với những vi phạm mà số lượng tem, nhãn, bao bì hàng hóa giả chưa đủ căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự, Nghị định 98/2020/NĐ-CP quy định mức phạt tiền tương ứng theo từng ngưỡng số lượng bị phát hiện, cụ thể như sau:

• Dưới 100 đơn vị: phạt từ 300.000 đến 500.000 đồng;
• Từ 100 đến dưới 500 đơn vị: phạt từ 500.000 đến 1.000.000 đồng;
• Từ 500 đến dưới 1.000 đơn vị: phạt từ 1.000.000 đến 3.000.000 đồng;
• Từ 1.000 đến dưới 2.000 đơn vị: phạt từ 3.000.000 đến 5.000.000 đồng;
• Từ 2.000 đến dưới 3.000 đơn vị: phạt từ 5.000.000 đến 10.000.000 đồng;
• Từ 3.000 đến dưới 5.000 đơn vị: phạt từ 10.000.000 đến 15.000.000 đồng;
• Từ 5.000 đến dưới 10.000 đơn vị: phạt từ 15.000.000 đến 20.000.000 đồng;
• Từ 10.000 đơn vị trở lên nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự: phạt từ 20.000.000 đến 30.000.000 đồng.

Có thể thấy, mức phạt hành chính tăng dần theo số lượng tang vật, tạo ra một thang xử lý liên tục trước khi hành vi vi phạm chạm ngưỡng phải xử lý bằng chế tài hình sự.

Trình tự xử lý khi phát hiện hành vi vi phạm

Việc xử lý một vụ việc liên quan đến tem, vé giả thường trải qua các bước cơ bản sau:

1. Cơ quan chức năng tiến hành xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ liên quan đến nguồn gốc, số lượng và tính chất của tem, vé nghi giả.
2. Tổ chức, cá nhân phát hiện vi phạm có trách nhiệm trình báo tới cơ quan có thẩm quyền để được xem xét, xử lý theo đúng trình tự pháp luật.
3. Áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả tương ứng, trong đó bao gồm việc tiêu hủy tang vật vi phạm và buộc người vi phạm nộp lại khoản lợi bất chính đã thu được.

Một số lưu ý dành cho các bên liên quan

Việc xử lý theo hướng hành chính hay hình sự phụ thuộc trực tiếp vào số lượng, giá trị tem, vé giả cũng như khoản lợi bất chính mà người vi phạm thu được; ranh giới giữa hai hình thức xử lý này khá rõ ràng nhưng đòi hỏi phải xác định chính xác các yếu tố định lượng nêu trên. Thời gian giải quyết một vụ việc cụ thể cũng không cố định mà biến động theo tính chất phức tạp và mức độ nghiêm trọng của hành vi.

Vì vậy, các cá nhân, tổ chức có liên quan — kể cả bên bị nghi ngờ vi phạm lẫn bên phát hiện, trình báo — nên chủ động lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ, giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp của tem, vé đang sở hữu hoặc giao dịch. Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ ngay từ đầu sẽ giúp quá trình xác minh của cơ quan chức năng diễn ra thuận lợi hơn, đồng thời bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của các bên trong suốt quá trình xử lý.

Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.