Cơ sở pháp lý
Quy định miễn trách nhiệm hình sự trong vi phạm hoạt động kinh tế được quy định tại Nghị quyết 37/2026/QH16, được Quốc hội thông qua ngày 24/8/2026. Nghị quyết này đề ra cơ chế, chính sách đặc thù nhằm xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Nội dung chi tiết
Theo Điều 8 của Nghị quyết 37/2026/QH16, trong quá trình giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, cơ quan tiến hành tố tụng và người tiến hành tố tụng có quyền quyết định miễn trách nhiệm hình sự trong các trường hợp sau:
- Không có hành vi tham nhũng;
- Hành vi vi phạm vì lợi ích chung;
- Các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh; ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước;
- Không có khiếu nại, tố cáo hoặc có khiếu nại, tố cáo nhưng đã được giải quyết dứt điểm;
- Không gây thất thoát, lãng phí tài sản; nếu có thì đã khắc phục toàn bộ hậu quả thiệt hại.
Các thuật ngữ quan trọng trong quy định này được hiểu như sau:
- Không tham nhũng: Không thực hiện các hành vi tham nhũng theo quy định của Luật Phòng, chống tham nhũng và Bộ luật Hình sự;
- Vì lợi ích chung: Hành động vì lợi ích của quốc gia, dân tộc, cộng đồng mà không vì lợi ích cá nhân;
- Khắc phục hậu quả thiệt hại: Tổ chức, cá nhân vi phạm thực hiện bồi thường, khắc phục thiệt hại để bảo đảm lợi ích của Nhà nước và các bên liên quan;
- Hiệu quả kinh tế - xã hội: Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, nâng cao chất lượng đời sống;
- Không có khiếu nại, tố cáo: Không phát sinh khiếu nại hợp lệ hoặc đã được giải quyết theo quy định.
Nội dung quy định miễn trách nhiệm hình sự này có hiệu lực từ ngày 01/9/2026 và áp dụng trong thời hạn 03 năm. Sau thời gian này, nếu có quyết định tạm đình chỉ các thủ tục tố tụng liên quan đến vi phạm thì vẫn tiếp tục thực hiện theo quy định của Nghị quyết này cho đến khi kết thúc.
Quy trình thực hiện
- Xác định trường hợp vi phạm có thể được miễn trách nhiệm hình sự theo quy định tại Nghị quyết 37/2026/QH16.
- Tiến hành điều tra, thu thập chứng cứ để chứng minh các điều kiện miễn trách nhiệm hình sự.
- Đề xuất quyết định miễn trách nhiệm hình sự cho cơ quan có thẩm quyền.
- Chờ quyết định từ cơ quan tiến hành tố tụng.
Lưu ý quan trọng
Các rủi ro có thể phát sinh nếu không chứng minh được các điều kiện miễn trách nhiệm hình sự. Thời hạn áp dụng quy định này là 03 năm kể từ ngày có hiệu lực, và cần chuẩn bị đầy đủ tài liệu chứng minh các điều kiện miễn trách nhiệm hình sự để đảm bảo quyền lợi hợp pháp. Ngoài ra, đối với các vi phạm liên quan đến đất đai, cần áp dụng quy định tại Nghị quyết số 29/2026/QH16.
Minh họa: Hình sự & an toàn pháp lý — Ảnh: jetsun · CC BY-SA 3.0
Lưu ý quan trọng: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
