Cơ sở pháp lý
Điều 288 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về tội danh liên quan đến hành vi đưa hoặc sử dụng không phù hợp với quy định pháp luật các dữ liệu, thông tin trên các nền tảng mạng máy tính hay mạng viễn thông. Cùng với đó, Điều 117, 155, 156 và 326 của cùng Bộ luật này cũng có liên quan đến những tội danh hình sự liên quan.
Minh họa: Hình sự & an toàn pháp lý — Ảnh: The Tribune / SEARCH Foundation · CC BY 4.0
Hành vi cấu thành tội phạm
Tội phạm này được xác định qua những hành vi cụ thể:
Thứ nhất, việc phát tán lên nền tảng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông các thông tin trái quy định pháp luật. Nội dung của những thông tin này bao gồm những nội dung bịa đặt sự thật, vu khống, làm tổn hại danh dự hoặc phẩm giá của cá nhân, ảnh hưởng đến uy tín của các tổ chức, hoặc có khả năng kích thích hành vi tội phạm cũng như các tệ nạn xã hội, xâm phạm các tiêu chuẩn đạo đức truyền thống. Các hành vi này phải được phân biệt với những trường hợp được quy định riêng tại Điều 117, 155, 156 và 326.
Thứ hai, các hành vi liên quan đến giao dịch, trao đổi, chuyển nhượng, sửa đổi hoặc công bố các dữ liệu cá nhân có tính chất hợp pháp của các cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân trên các nền tảng mạng mà không có sự đồng ý từ chủ sở hữu hoặc người có quyền quản lý những dữ liệu này.
Thứ ba, những hành vi khác liên quan đến việc sử dụng trái phép dữ liệu, thông tin trên mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, bao gồm giám sát, tập hợp dữ liệu về cá nhân hoặc tổ chức một cách không hợp pháp, hay sử dụng dữ liệu mà không được phê chuẩn.
Yếu tố hậu quả và mức độ nghiêm trọng
Hậu quả là yếu tố không thể thiếu trong việc xác định tính chất tội phạm. Hành vi chỉ được coi là có tính chất phạm tội khi nó gây ra một trong các hậu quả sau:
- Người phạm tội thu được lợi ích bất hợp pháp dưới dạng tiền tệ hoặc các lợi ích khác từ 50 triệu đồng trở lên
- Gây ra tổn thất kinh tế từ 100 triệu đồng trở lên
- Làm suy giảm mức độ tin tưởng và uy tín của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội hoặc các cá nhân
- Xâm phạm bí mật riêng tư của cá nhân, dẫn đến hậu quả cực đoan là người bị xâm phạm chấm dứt cuộc sống
- Dẫn đến các cuộc biểu tình hoặc phong trào đòi hỏi công khai
Chủ thể của tội phạm
Những người có thể phạm tội này bao gồm các cá nhân từ đủ 16 tuổi trở lên, ngoại trừ những trường hợp được pháp luật xác định là mất năng lực trách nhiệm hình sự theo các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015.
Khung hình phạt
Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định hai mức hình phạt chính cho tội phạm này:
Mức hình phạt thứ nhất áp dụng với những trường hợp sau:
- Thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng
- Gây thiệt hại từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng
- Làm suy giảm uy tín của tổ chức hoặc cá nhân
Hình phạt bao gồm phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 200 triệu đồng, hoặc phạt cải tạo không kèm theo giam giữ có thời hạn đến 3 năm, hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Mức hình phạt thứ hai áp dụng với các tình huống có tính chất nghiêm trọng hơn:
- Tội phạm được thực hiện theo một kế hoạch tổ chức có sự phối hợp
- Người phạm tội lợi dụng chức năng quản trị các nền tảng mạng
- Thu lợi bất chính từ 200 triệu đồng trở lên
- Gây thiệt hại từ 500 triệu đồng trở lên
- Xâm phạm bí mật riêng tư gây ra hậu quả chấm dứt cuộc sống
Hình phạt bao gồm phạt tiền từ 200 triệu đồng đến 1 tỷ đồng, hoặc phạt tù từ 2 năm đến 7 năm.
Ngoài ra, người bị kết tội có thể bị phạt bổ sung tiền từ 20 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cùng với việc bị cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc cấm từ 1 năm đến 5 năm thực hiện những công việc hoặc hành nghề nhất định.
Đặc điểm quan trọng cần lưu ý
Cần hiểu rõ rằng những hành vi vi phạm theo quy định của Điều 288 sẽ phải chịu những hình phạt rất nặng nề. Thời gian để giải quyết hoàn toàn một vụ án có thể kéo dài một thời gian đáng kể, tuỳ thuộc vào những đặc tính và độ phức tạp của từng trường hợp. Để có khả năng chứng minh được hành vi vi phạm cũng như hậu quả gây ra, cần phải tập hợp được các bằng chứng đầy đủ liên quan đến hành vi phạm tội, các tài liệu chứng thực mức độ thiệt hại, cùng các thông tin khác liên quan đến những người hoặc tổ chức đã bị xâm phạm.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
