Khung pháp lý quy định về tội bức cung
Điều 374 Bộ luật Hình sự 2015, sau khi được tu chính bổ sung theo Luật sửa đổi năm 2017, qui định hành vi bức cung là việc áp dụng các biện pháp không phù hợp với pháp luật nhằm bắt buộc đối tượng bị lấy lời khai hoặc những người phải chịu sự thẩm vấn cung cấp những thông tin có liên quan đến sự kiện hoặc vụ việc đang được xem xét.
Minh họa: Hình sự & an toàn pháp lý — Ảnh: The Tribune / SEARCH Foundation · CC BY 4.0
Mức độ hình phạt theo từng tình huống
Mức hình phạt cơ bản: Các cá nhân sử dụng phương tiện bất hợp pháp trong những hoạt động liên quan đến tố tụng để ép buộc những người chịu lấy lời khai hay thẩm vấn phải cung cấp thông tin sẽ bị xử phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.
Các tình huống làm tăng mức xử phạt (phạt tù từ hai năm đến bảy năm) bao gồm:
- Phạm tội nhiều lần;
- Đối tượng phạm tội là hai người trở lên;
- Người bị áp dụng biện pháp là trẻ vị thành niên, phụ nữ trong thời kỳ mang thai, người cao tuổi, hoặc người bị tàn tật nặng;
- Sử dụng hình phạt nhục nhã hoặc xử sự tàn ác;
- Áp dụng những phương pháp tinh tế và kỹ lưỡng;
- Để lại hậu quả sai lệch trong kết quả điều tra, truy cứu hoặc tuyên xử;
- Ép buộc người chịu thẩm vấn khai báo không đúng sự thực.
Mức xử phạt nặng hơn (tù từ bảy năm đến mười hai năm) khi:
- Hành động gây ra tự tử của người bị bức cung;
- Để lọt những tội phạm mức độ ít nghiêm trọng hoặc nghiêm trọng.
Mức xử phạt cao nhất (tù từ mười hai năm đến hai mươi năm hoặc tù chung thân) khi:
- Người bị bức cung tử vong;
- Dẫn đến oan sai cho người vô tội;
- Để lọt tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.
Người bị kết án còn có thể phải chịu hình phạt bổ sung là cấm giữ chức vụ hoặc cấm thực hiện nghề từ một năm đến năm năm.
Trình tự thực hiện thẩm vấn và quyền của bị can
Sau khi Cơ quan điều tra đưa ra quyết định khởi tố bị can, điều tra viên sẽ tiến hành thẩm vấn. Trước khi bắt đầu quá trình thẩm vấn lần thứ nhất, điều tra viên phải thông báo cho cơ quan kiểm sát và người bào chữa về thời gian cũng như địa điểm sẽ diễn ra cuộc thẩm vấn. Bị can sẽ được giải thích về những quyền và trách vụ của mình theo quy định tại Điều 60 Bộ luật Tố tụng hình sự.
Khi có nhiều bị can trong cùng một vụ án, mỗi người sẽ được thẩm vấn riêng biệt để tránh những tác động qua lại. Những cuộc thẩm vấn không được diễn ra vào thời gian ban đêm, trừ những tình huống cấp bách đặc biệt, lúc đó phải ghi chép rõ ràng những lý do buộc phải thực hiện như vậy. Cơ quan kiểm sát có quyền tham gia vào quá trình thẩm vấn trong những trường hợp được coi là cần thiết. Toàn bộ nội dung cuộc thẩm vấn phải được ghi chép dưới dạng ghi âm hoặc ghi hình kèm âm thanh, được thực hiện tại những nơi giam giữ hoặc tại văn phòng làm việc của Cơ quan điều tra.
Những điểm cần tính đến
Các quyền và trách vụ của những người liên quan đến quá trình tố tụng được qui định nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp và đảm bảo tính công bằng. Việc tuân thủ những yêu cầu pháp lý trong từng giai đoạn điều tra là rất quan trọng để đảm bảo tính hợp pháp của kết quả cuối cùng cũng như bảo vệ quyền của tất cả những bên tham gia vào vụ án.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
