Định nghĩa và phạm vi áp dụng
Điều 254 Bộ luật Hình sự quy định về trách nhiệm hình sự đối với hành vi sản xuất, tàng trữ, vận chuyển hoặc mua bán những vật dụng, công cụ nhằm phục vụ cho việc tạo ra hoặc sử dụng bất hợp pháp các chất gây nghiện. Pháp luật không chỉ xử lý những người trực tiếp thực hiện hành vi sản xuất hay tiêu dùng, mà còn xử lý những kẻ tham gia vào việc cung cấp hoặc mua bán các dụng cụ hỗ trợ cho những hành vi này.
Minh họa: Hình sự & an toàn pháp lý — Ảnh: The Tribune / SEARCH Foundation · CC BY 4.0
Các mức hình phạt và tình tiết tăng nặng
Khi mua bán dụng cụ dùng vào việc sử dụng trái phép chất ma túy, người phạm tội sẽ đối mặt với hai khung xử phạt khác nhau:
Mức phạt cơ bản: Thời gian tù từ 1 năm đến 5 năm được áp dụng khi:
- Người vi phạm trước đây đã bị xử phạt hành chính về hành vi tương tự hoặc đã có tiền án về tội danh này mà chưa được xóa;
- Số lượng dụng cụ và phương tiện liên quan nằm trong khoảng từ 6 đến 19 chiếc (có thể cùng loại hoặc khác loại).
Mức phạt nặng hơn: Thời gian tù từ 5 năm đến 10 năm được áp dụng khi:
- Hành vi phạm tội được thực hiện dưới dạng tổ chức hoặc là lần phạm tội thứ hai trở lên;
- Người phạm tội lợi dụng vị trí công vụ, quyền hạn, hoặc lợi dụng danh nghĩa của cơ quan, tổ chức;
- Số lượng dụng cụ từ 20 chiếc trở lên;
- Hành vi liên quan đến việc vận chuyển, mua bán qua biên giới quốc gia;
- Người phạm tội sử dụng hoặc xúi giục người chưa đủ 16 tuổi tham gia vào tội phạm;
- Có dấu hiệu tái phạm nguy hiểm.
Ngoài hình phạt tù, người vi phạm còn có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 500 triệu đồng, bị cấm làm công việc nhất định hoặc đảm nhiệm chức vụ nào đó trong thời gian từ 1 năm đến 5 năm, hoặc bị tịch thu một phần hay toàn bộ tài sản.
Quy định hành chính liên quan
Theo Nghị định 282/2025, những hành vi mua bán dụng cụ dùng vào việc sử dụng trái phép chất ma túy nhưng chưa đạt mức độ để bị truy cứu trách nhiệm hình sự có thể bị xử phạt tiền lên đến 2 triệu đồng. Luật Phòng chống ma túy năm 2025 liệt kê rõ các hành vi bị cấm, bao gồm:
- Trồng các loại cây chứa chất gây nghiện;
- Sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán phương tiện và dụng cụ dùng cho sản xuất hoặc sử dụng bất hợp pháp chất gây nghiện;
- Những hành vi liên quan khác tới chất ma túy.
Thủ tục xác định và xử lý vi phạm
Khi phát hiện hoặc tiếp nhận thông tin về hành vi mua bán dụng cụ dùng vào việc sử dụng trái phép chất ma túy, cơ quan chức năng tiến hành theo các giai đoạn sau:
Xác minh: Xác định rõ ràng tính chất, hình thức của hành vi vi phạm và những chi tiết liên quan đến việc mua bán dụng cụ.
Điều tra: Thu thập, bảo lưu tài liệu, chứng cứ và bằng chứng liên quan nhằm chứng minh hành vi vi phạm pháp luật.
Đánh giá: Phân tích mức độ nghiêm trọng của vi phạm để quyết định xem có đủ căn cứ để khởi tố hành vi hình sự hay chỉ thực hiện các biện pháp xử phạt hành chính.
Xử lý: Thực hiện các thủ tục quy định của pháp luật hình sự hoặc hành chính để xử phạt vi phạm tương ứng.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
