Cơ sở pháp lý
Điều 227 Bộ luật Hình sự năm 2015, đã được sửa đổi, bổ sung theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2017, là căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi vi phạm quy định của Nhà nước về nghiên cứu, thăm dò và khai thác tài nguyên thiên nhiên. Điều luật này áp dụng cho các hoạt động diễn ra trên đất liền, hải đảo, vùng nội thủy, vùng lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa, cũng như vùng trời thuộc chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam.
Minh họa: Hình sự & an toàn pháp lý — Ảnh: The Tribune / SEARCH Foundation · CC BY 4.0
Dấu hiệu nhận diện hành vi vi phạm
Một chủ thể bị coi là có hành vi vi phạm theo Điều 227 khi tiến hành nghiên cứu, thăm dò hoặc khai thác tài nguyên mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy phép, hoặc đã được cấp phép nhưng thực hiện không đúng với nội dung giấy phép đó, chẳng hạn sai về phạm vi, vị trí, trữ lượng hay phương thức khai thác đã được phê duyệt. Đây chính là ranh giới để phân biệt hoạt động khai thác tài nguyên hợp pháp với hành vi có thể bị xử lý hình sự theo điều luật này.
Khung hình phạt áp dụng với cá nhân
Đối với người phạm tội là cá nhân, pháp luật hình sự quy định hai khung hình phạt chính, được phân định dựa trên mức độ hậu quả và tính chất của hành vi vi phạm.
Khung hình phạt thứ nhất áp dụng mức phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.500.000.000 đồng, hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm, khi hành vi thuộc một trong các trường hợp sau: khoản lợi thu được một cách bất chính có giá trị từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng; khoáng sản đã khai thác có giá trị từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng; gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe cho một người với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên; gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe cho từ hai người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể trong khoảng từ 61% đến 121%; hoặc người thực hiện hành vi trước đó đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi tương tự, hoặc đã bị kết án về chính tội danh này mà chưa được xóa án tích.
Khung hình phạt thứ hai, dành cho những trường hợp có tính chất và hậu quả nghiêm trọng hơn, quy định mức phạt tiền từ 1.500.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng, hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm. Khung này được áp dụng khi thuộc một trong các tình tiết: khoản lợi bất chính thu được từ 500.000.000 đồng trở lên; giá trị khoáng sản khai thác được từ 1.000.000.000 đồng trở lên; hành vi phạm tội được thực hiện có tổ chức; gây ra sự cố về môi trường; làm chết người; hoặc gây thương tích, tổn hại sức khỏe cho từ hai người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 122% trở lên.
Bên cạnh hình phạt chính, người phạm tội còn có thể phải chịu thêm hình phạt bổ sung là phạt tiền, với mức từ 50.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng.
Trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại
Trường hợp chủ thể thực hiện hành vi vi phạm quy định tại Điều 227 là pháp nhân thương mại, Bộ luật Hình sự cũng đặt ra chế tài tương ứng, gắn với từng khung hành vi đã nêu ở trên.
Nếu hành vi vi phạm rơi vào các trường hợp thuộc khung thứ nhất (được quy định tại khoản 1), pháp nhân thương mại phải chịu mức phạt tiền từ 1.500.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng.
Nếu hành vi vi phạm rơi vào các trường hợp thuộc khung thứ hai (được quy định tại khoản 2), pháp nhân thương mại phải chịu mức phạt tiền từ 3.000.000.000 đồng đến 7.000.000.000 đồng, hoặc bị đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm.
Ngoài các mức phạt chính nêu trên, pháp nhân thương mại vi phạm còn có thể bị áp dụng thêm hình phạt bổ sung, bao gồm phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, đồng thời có thể bị cấm kinh doanh hoặc cấm huy động vốn trong thời hạn từ 01 năm đến 03 năm.
Trình tự xử lý khi phát hiện hành vi vi phạm
Khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên, việc xử lý trên thực tế thường trải qua các bước sau đây.
Trước tiên, cần xác định rõ hành vi vi phạm cụ thể đã xảy ra, đồng thời tiến hành thu thập đầy đủ chứng cứ, tài liệu liên quan để làm cơ sở cho quá trình xử lý sau này.
Tiếp theo, các thông tin, chứng cứ thu thập được cần được tổng hợp thành hồ sơ, báo cáo về hành vi vi phạm, để gửi tới cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, thụ lý theo đúng quy định.
Sau khi hồ sơ được tiếp nhận, các bên liên quan cần chờ đợi kết luận và kết quả xử lý chính thức từ phía cơ quan chức năng có thẩm quyền giải quyết vụ việc.
Cuối cùng, khi đã có quyết định xử lý từ cơ quan có thẩm quyền, các bên liên quan có trách nhiệm tổ chức thực hiện nghiêm túc quyết định đó, bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật hiện hành.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
