Cơ sở pháp lý
08 nguyên tắc đăng ký hộ tịch áp dụng từ ngày 01/3/2027 được quy định tại các văn bản sau đây:
- Luật Hộ tịch 2026 — Điều 3: nguyên tắc đăng ký hộ tịch, khai thác, chia sẻ dữ liệu hộ tịch; có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027.
- Luật Hộ tịch 2014 — hết hiệu lực kể từ ngày Luật Hộ tịch 2026 có hiệu lực thi hành (ngày 01/3/2027).
- Lộ trình của Chính phủ về đăng ký khai sinh, khai tử chủ động: thực hiện thống nhất trên toàn quốc chậm nhất từ ngày 01/01/2031.
- Các quy định về dữ liệu và bảo vệ dữ liệu cá nhân có liên quan đến việc thu thập, xử lý, lưu trữ, chia sẻ, khai thác dữ liệu hộ tịch.
Toàn văn các văn bản được tra cứu tại Cổng thông tin điện tử Chính phủ — vanban.chinhphu.vn.
Nội dung chi tiết
Cụ thể, nguyên tắc đăng ký hộ tịch, khai thác, chia sẻ dữ liệu hộ tịch theo Điều 3 Luật Hộ tịch 2026 như sau:
Minh họa: Hôn nhân & gia đình — Ảnh: The government of the United States of Am · Public domain
- Nguyên tắc 1: Tôn trọng và bảo đảm quyền nhân thân của cá nhân.
- Nguyên tắc 2: Mọi sự kiện hộ tịch của cá nhân phải được đăng ký đầy đủ, kịp thời, trung thực, khách quan và chính xác; trường hợp không đủ điều kiện đăng ký hộ tịch theo quy định của pháp luật thì người đứng đầu cơ quan đăng ký hộ tịch từ chối bằng văn bản và nêu rõ lý do.
- Nguyên tắc 3: Đối với việc đăng ký hộ tịch mà pháp luật về hộ tịch không quy định thời hạn giải quyết thì phải được giải quyết trong 24 giờ kể từ thời điểm nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
- Nguyên tắc 4: Một sự kiện, thông tin hộ tịch của cá nhân được cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền của Việt Nam đăng ký một lần, trừ trường hợp đăng ký lại kết hôn. Cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm bảo đảm sự kiện, thông tin hộ tịch của cá nhân được đăng ký không trùng lặp.
- Nguyên tắc 5: Bảo đảm công khai, minh bạch thủ tục đăng ký hộ tịch.
- Nguyên tắc 6: Tăng cường đăng ký hộ tịch chủ động, liên thông thủ tục đăng ký hộ tịch với các thủ tục liên quan, bảo đảm người dân chỉ cung cấp thông tin một lần.
- Nguyên tắc 7: Cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác dữ liệu điện tử, tra cứu thông tin trong cơ sở dữ liệu liên quan, phù hợp với mức độ đáp ứng của cơ sở dữ liệu; không yêu cầu nộp, xuất trình hoặc tải lên giấy tờ là thành phần hồ sơ, trừ trường hợp không khai thác được thông tin hoặc thông tin khai thác được không đầy đủ, không chính xác.
- Nguyên tắc 8: Việc thu thập, xử lý, lưu trữ, chia sẻ, khai thác dữ liệu hộ tịch phải bảo đảm an toàn, bí mật, đúng mục đích, phù hợp với quy định của pháp luật về dữ liệu, pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Luật Hộ tịch 2026 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027. Luật Hộ tịch 2014 hết hiệu lực kể từ ngày Luật Hộ tịch 2026 có hiệu lực thi hành. Việc đăng ký khai sinh, khai tử chủ động thực hiện theo lộ trình của Chính phủ, bảo đảm thực hiện thống nhất trên toàn quốc chậm nhất từ ngày 01/01/2031.
Minh họa: Hôn nhân & gia đình — Ảnh: The government of the United States of Am · Public domain
Quy trình thực hiện
Người dân thực hiện đăng ký hộ tịch từ ngày 01/3/2027 theo các bước sau, bảo đảm đúng 08 nguyên tắc nêu trên:
- Xác định sự kiện hộ tịch cần đăng ký và cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền; chuẩn bị thông tin, hồ sơ theo thủ tục được công khai, minh bạch.
- Nộp hồ sơ đăng ký hộ tịch (trực tiếp hoặc trực tuyến theo hình thức liên thông); người dân chỉ cần cung cấp thông tin một lần nhờ cơ chế liên thông thủ tục.
- Cơ quan đăng ký hộ tịch tiếp nhận hồ sơ, chủ động khai thác dữ liệu điện tử và tra cứu thông tin trong các cơ sở dữ liệu liên quan; không yêu cầu nộp, xuất trình hoặc tải lên giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu, trừ trường hợp không khai thác được hoặc thông tin chưa đầy đủ, chưa chính xác.
- Đối chiếu, kiểm tra tính đầy đủ, kịp thời, trung thực, khách quan, chính xác của sự kiện hộ tịch; bảo đảm mỗi sự kiện, thông tin hộ tịch chỉ được đăng ký một lần, không trùng lặp (trừ trường hợp đăng ký lại kết hôn).
- Giải quyết đăng ký hộ tịch theo thời hạn luật định; trường hợp pháp luật về hộ tịch không quy định thời hạn giải quyết thì giải quyết trong 24 giờ kể từ thời điểm nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
- Trả kết quả đăng ký hộ tịch cho người dân; trường hợp không đủ điều kiện đăng ký, người đứng đầu cơ quan đăng ký hộ tịch từ chối bằng văn bản và nêu rõ lý do.
- Dữ liệu hộ tịch sau đăng ký được thu thập, lưu trữ, chia sẻ, khai thác bảo đảm an toàn, bí mật, đúng mục đích theo quy định của pháp luật về dữ liệu và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
- Lưu giữ giấy tờ hộ tịch, biên lai và văn bản trả kết quả để đối chiếu khi thực hiện các thủ tục liên thông tiếp theo.
Lưu ý quan trọng
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
- Luật Hộ tịch 2026 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027; các sự kiện hộ tịch phát sinh từ thời điểm này áp dụng 08 nguyên tắc mới, thay thế Luật Hộ tịch 2014.
- Mốc 24 giờ chỉ áp dụng khi pháp luật về hộ tịch không quy định thời hạn giải quyết và được tính từ thời điểm nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
- Nguyên tắc đăng ký một lần giúp tránh trùng lặp dữ liệu; người dân cần kiểm tra kỹ thông tin trước khi đăng ký, trừ trường hợp đăng ký lại kết hôn theo quy định.
- Cơ quan đăng ký hộ tịch phải chủ động khai thác cơ sở dữ liệu nên người dân không cần nộp lại giấy tờ đã có, trừ khi dữ liệu không khai thác được hoặc chưa đầy đủ, chưa chính xác.
- Việc đăng ký khai sinh, khai tử chủ động thực hiện theo lộ trình của Chính phủ, chậm nhất từ ngày 01/01/2031 sẽ thống nhất trên toàn quốc.
- Tham khảo văn bản gốc tại vanban.chinhphu.vn trước khi áp dụng cho vụ việc cụ thể.
