Cơ sở pháp lý
-
Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 (các quy định về chế độ hưu trí, chi trả lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng, hình thức chi trả qua tài khoản cá nhân hoặc trực tiếp).
-
Bộ luật Dân sự năm 2015 (các quy định về đại diện, ủy quyền — Điều 134 đến Điều 143, và hợp đồng ủy quyền — Điều 562 đến Điều 569).
-
Quyết định số 222/QĐ-BHXH của Bảo hiểm xã hội Việt Nam (quy trình chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng; trong đó có quy định về việc ủy quyền nhận thay).
-
Nghị định số 115/2015/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc (trong đó có việc giải quyết và chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội).
-
Các công văn, văn bản hướng dẫn nghiệp vụ của Bảo hiểm xã hội Việt Nam và Bảo hiểm xã hội TP.Hồ Chí Minh về chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và thủ tục ủy quyền nhận thay.
Nội dung chi tiết
Theo quy định, người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng được chi trả qua hai hình thức: nhận tiền mặt trực tiếp tại điểm chi trả của cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc bưu điện, hoặc nhận qua tài khoản cá nhân mở tại ngân hàng. Tùy theo điều kiện thực tế, người hưởng có thể lựa chọn hình thức chi trả phù hợp và được cơ quan bảo hiểm xã hội hướng dẫn cụ thể.
Minh họa: Hợp đồng & dân sự — Ảnh: Cabinet Secretariat · CC BY 4.0
Đối với người hưởng già yếu, ốm đau, bị tai nạn, không có khả năng đi lại hoặc không thể trực tiếp đến điểm chi trả, pháp luật cho phép người hưởng ủy quyền cho người khác nhận thay lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội. Việc ủy quyền được thực hiện theo quy định và văn bản hướng dẫn của cơ quan bảo hiểm xã hội nhằm bảo đảm quyền lợi của người hưởng cũng như an toàn trong công tác chi trả.
Giấy ủy quyền được lập theo mẫu do cơ quan bảo hiểm xã hội quy định, ghi rõ nội dung ủy quyền, phạm vi và thời hạn ủy quyền. Hồ sơ ủy quyền kèm theo giấy tờ tùy thân của người ủy quyền và người nhận ủy quyền theo yêu cầu của cơ quan chi trả. Mẫu giấy ủy quyền có thể được cấp phát trực tiếp tại cơ quan bảo hiểm xã hội, bưu điện nơi chi trả hoặc tải từ trang thông tin điện tử của cơ quan bảo hiểm xã hội.
Hiệu lực và thời hạn ủy quyền được xác định theo thỏa thuận giữa người ủy quyền và người nhận ủy quyền hoặc theo quy định của cơ quan bảo hiểm xã hội trong từng thời kỳ. Khi nhận thay, người được ủy quyền phải sử dụng lương hưu, trợ cấp đúng mục đích, quản lý, giao lại cho người ủy quyền theo đúng nội dung đã thỏa thuận và thông báo kịp thời cho cơ quan chi trả khi có biến động (người ủy quyền qua đời, chuyển nơi cư trú, thay đổi hình thức nhận...).
Trong thời gian tới, cơ quan bảo hiểm xã hội khuyến khích người hưởng chuyển sang nhận lương hưu, trợ cấp qua tài khoản cá nhân vì thuận tiện, an toàn, minh bạch và giảm thiểu thủ tục ủy quyền nhận thay. Người hưởng có thể đăng ký đổi hình thức chi trả tại cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc bưu điện nơi đang chi trả theo hướng dẫn.
Quy trình thực hiện
- Xác định nhu cầu ủy quyền nhận thay: người hưởng già yếu, ốm đau, không đi lại được cần người thân nhận thay lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội.
- Liên hệ cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc bưu điện nơi chi trả để được hướng dẫn cụ thể về thủ tục, mẫu giấy ủy quyền và hồ sơ cần chuẩn bị.
- Chuẩn bị giấy ủy quyền theo mẫu do cơ quan bảo hiểm xã hội quy định cùng giấy tờ tùy thân của người ủy quyền và người nhận ủy quyền.
- Nộp hồ sơ ủy quyền tại cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc bưu điện nơi chi trả để được xác nhận và đưa vào danh sách chi trả.
- Người nhận ủy quyền đến điểm chi trả hoặc thực hiện nhận theo đúng hình thức đã đăng ký, xuất trình giấy tờ tùy thân khi nhận thay.
- Khi người hưởng không còn nhu cầu ủy quyền hoặc qua đời, người nhận ủy quyền hoặc thân nhân thông báo ngay cho cơ quan chi trả để chấm dứt ủy quyền và thực hiện các thủ tục theo quy định.
Lưu ý quan trọng
Việc ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội phải được lập theo mẫu và thực hiện đúng quy định của cơ quan bảo hiểm xã hội; không tự ý ủy quyền bằng hình thức khác khi chưa được hướng dẫn, xác nhận.
Người nhận thay phải sử dụng lương hưu, trợ cấp đúng mục đích và giao lại cho người ủy quyền theo thỏa thuận. Hành vi chiếm đoạt, sử dụng sai mục đích tiền lương hưu, trợ cấp của người hưởng có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Hiện nay, cơ quan bảo hiểm xã hội khuyến khích người hưởng nhận lương hưu, trợ cấp qua tài khoản cá nhân để thuận tiện, an toàn, minh bạch và hạn chế rủi ro trong quá trình chi trả.
Khi người hưởng lương hưu, trợ cấp qua đời, việc chi trả các chế độ được thực hiện theo quy định về trợ cấp tuất, mai táng phí; thân nhân cần thông báo kịp thời cho cơ quan bảo hiểm xã hội và làm thủ tục theo hướng dẫn.
Người hưởng và người nhận ủy quyền cần theo dõi, cập nhật các thông báo mới của cơ quan bảo hiểm xã hội về chi trả lương hưu, trợ cấp và thủ tục ủy quyền nhận thay từ ngày 01/7/2026 để thực hiện đúng quy định.
Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo. Khi có vướng mắc, người hưởng nên liên hệ trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội TP.Hồ Chí Minh, cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú hoặc bưu điện nơi chi trả để được hướng dẫn chính xác theo từng trường hợp cụ thể.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
