Cơ sở pháp lý và phạm vi điều chỉnh của dự thảo
Cơ quan soạn thảo đang xây dựng một dự thảo Nghị định quy định về việc giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực lao động, an toàn - vệ sinh lao động, cũng như đối với người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Văn bản này khi ban hành sẽ thay thế cho Nghị định 24/2018/NĐ-CP đang có hiệu lực hiện nay. Về mặt kết cấu, dự thảo được bố cục thành 03 chương với tổng cộng 37 điều. Phạm vi đối tượng áp dụng của dự thảo khá rộng, bao trùm người lao động, người sử dụng lao động, các doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp của Nhà nước, cùng những cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến hoạt động khiếu nại trong các lĩnh vực nêu trên.
Minh họa: Lao động & việc làm — Ảnh: Uncredited photographer, from government · Public domain
Quyền khiếu nại và các hình thức thực hiện khiếu nại
Theo hướng quy định của dự thảo, người lao động được trao quyền đứng đơn khiếu nại trong trường hợp quyết định hoặc hành vi cụ thể của người sử dụng lao động vi phạm quy định pháp luật, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Nếu người khiếu nại không đồng tình với kết quả xử lý ở lần khiếu nại thứ nhất, dự thảo mở ra hai hướng đi tiếp theo: hoặc tiếp tục gửi khiếu nại lần hai đến cấp có thẩm quyền cao hơn, hoặc chuyển sang khởi kiện vụ việc tại tòa án có thẩm quyền.
Về hình thức nộp khiếu nại, dự thảo cho phép người khiếu nại lựa chọn một trong hai cách: lập văn bản đơn khiếu nại để gửi đến nơi có thẩm quyền giải quyết, hoặc trực tiếp trình bày nội dung khiếu nại với cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan. Dù chọn hình thức nào, nội dung trình bày - bằng văn bản hay bằng lời - đều phải thể hiện đầy đủ những thông tin bắt buộc theo quy định, nhằm bảo đảm cơ quan tiếp nhận có đủ căn cứ để xem xét, thụ lý vụ việc.
Trình tự các bước triển khai một vụ khiếu nại
Quá trình thực hiện một vụ khiếu nại theo dự thảo có thể được hình dung qua năm bước nối tiếp nhau như sau:
- Xác định căn cứ khiếu nại: người khiếu nại rà soát, xác định rõ cơ sở cho rằng quyền lợi hợp pháp của mình bị xâm phạm, từ đó soạn đơn khiếu nại bằng văn bản hoặc chuẩn bị nội dung để trình bày trực tiếp.
- Gửi khiếu nại đến nơi có thẩm quyền: đơn khiếu nại được chuyển tới đúng cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân bị khiếu nại, hoặc người khiếu nại trực tiếp thực hiện việc khiếu nại tại nơi tiếp nhận.
- Nhận kết quả giải quyết lần đầu: cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý và có văn bản phản hồi về kết quả giải quyết khiếu nại lần thứ nhất.
- Xử lý khi không đồng ý với kết quả lần đầu: người khiếu nại có quyền tiếp tục khiếu nại lần hai lên cấp có thẩm quyền cao hơn, hoặc lựa chọn khởi kiện tại tòa án có thẩm quyền.
- Theo dõi và thực hiện quyết định sau cùng: người khiếu nại tiếp tục bám sát diễn biến vụ việc, thực hiện theo quyết định giải quyết khiếu nại của cơ quan có thẩm quyền hoặc theo phán quyết của tòa án.
Những điểm cần lưu ý khi thực hiện khiếu nại
Người lao động cùng các bên liên quan cần lưu ý rằng đây mới là dự thảo đang trong quá trình lấy ý kiến, do đó thời hạn giải quyết khiếu nại cũng như một số nội dung quy định cụ thể vẫn có thể được điều chỉnh trước khi văn bản chính thức được thông qua và có hiệu lực thi hành. Vì vậy, khi cần áp dụng trên thực tế, người khiếu nại nên chủ động tra cứu, cập nhật phiên bản văn bản mới nhất thay vì chỉ dựa vào nội dung dự thảo ban đầu.
Bên cạnh đó, để quá trình khiếu nại được thuận lợi và hạn chế việc bị yêu cầu bổ sung, người khiếu nại nên chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu, chứng cứ có liên quan làm cơ sở chứng minh cho yêu cầu của mình ngay từ đầu. Trường hợp người khiếu nại không trực tiếp thực hiện mà ủy quyền cho người khác đứng ra khiếu nại thay, cần đặc biệt lưu ý bảo đảm việc ủy quyền được lập đúng hình thức, đúng phạm vi theo quy định pháp luật, tránh tình trạng hồ sơ khiếu nại bị trả lại hoặc không được thụ lý do vướng mắc về tư cách đại diện hợp pháp.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
