Cơ sở pháp lý và mục đích ban hành
Bộ Nội vụ hiện đang tổ chức lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành chi tiết một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động. Văn bản này được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định mang tính nguyên tắc trong Luật, tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho công tác bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động tại doanh nghiệp và cơ sở sản xuất, kinh doanh. Phạm vi điều chỉnh của dự thảo bao trùm nhiều nhóm vấn đề then chốt, từ việc kiểm soát các yếu tố gây nguy hiểm tại nơi làm việc, các phương án xử lý khi xảy ra sự cố kỹ thuật, cách thức phân loại và xử lý tai nạn lao động, cho đến việc phân định trách nhiệm cụ thể của từng chủ thể liên quan trong hệ thống quản lý an toàn lao động.
Minh họa: Lao động & việc làm — Ảnh: Uncredited photographer, from government · Public domain
Những nhóm nội dung được cụ thể hóa trong dự thảo
Dự thảo Nghị định tập trung hướng dẫn chi tiết hàng loạt điều khoản của Luật An toàn, vệ sinh lao động, có thể khái quát thành các nhóm chính sau đây.
Về kiểm soát rủi ro tại nơi làm việc, dự thảo quy định cách nhận diện, đánh giá và kiểm soát những yếu tố nguy hiểm, yếu tố có hại, căn cứ khoản 5 Điều 18 Luật An toàn, vệ sinh lao động. Song song đó, các phương án xử lý sự cố kỹ thuật có nguy cơ gây mất an toàn cũng như quy trình ứng cứu khẩn cấp được làm rõ theo khoản 3 Điều 19 của Luật.
Nhóm nội dung liên quan trực tiếp đến tai nạn lao động — bao gồm cách phân loại, thủ tục khai báo, tổ chức điều tra, chế độ báo cáo và các chế độ dành cho người bị tai nạn lao động — được quy định theo khoản 11 Điều 35 Luật An toàn, vệ sinh lao động.
Đối với các nhóm lao động và hình thức sử dụng lao động đặc thù, dự thảo đưa ra điều kiện áp dụng khi sử dụng người lao động cao tuổi vào những công việc nặng nhọc, độc hại theo khoản 2 Điều 64; đồng thời quy định về bảo đảm an toàn lao động trong quan hệ cho thuê lại lao động theo khoản 4 Điều 65. Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung cơ chế hỗ trợ học sinh, sinh viên không may gặp tai nạn lao động trong quá trình thực hành nghề, căn cứ khoản 3 Điều 70 Luật An toàn, vệ sinh lao động.
Về trách nhiệm quản lý, dự thảo phân định vai trò của ban quản lý các khu kinh tế, khu công nghiệp trong việc bảo đảm an toàn lao động tại địa bàn quản lý theo khoản 3 Điều 71; quy định việc bố trí người phụ trách công tác an toàn lao động tại cơ sở theo khoản 1 Điều 72, cũng như việc bố trí nhân sự phụ trách công tác y tế tại cơ sở theo khoản 1 Điều 73. Dự thảo cũng hướng dẫn việc thành lập Hội đồng an toàn lao động ở cấp cơ sở theo khoản 1 Điều 75.
Ở tầm vĩ mô, dự thảo quy định về việc xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia liên quan đến an toàn lao động theo khoản 3 Điều 87; việc thành lập và vận hành Hội đồng quốc gia về an toàn lao động theo khoản 4 Điều 88; cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong hoạt động thanh tra, kiểm tra an toàn lao động theo khoản 3 Điều 89; và việc xây dựng Chương trình quốc gia về an toàn lao động theo khoản 3 Điều 91 Luật An toàn, vệ sinh lao động.
Cách phân loại mức độ tai nạn lao động
Một trong những nội dung được nhiều doanh nghiệp và người lao động quan tâm là cách thức phân loại tai nạn lao động theo mức độ nghiêm trọng, được dự thảo Nghị định chia thành ba nhóm.
Nhóm thứ nhất là tai nạn lao động dẫn đến tử vong, áp dụng cho trường hợp người lao động tử vong ngay tại hiện trường xảy ra tai nạn, tử vong trên đường được đưa đi cấp cứu, tử vong trong quá trình điều trị, hoặc tử vong do vết thương cũ tái phát.
Nhóm thứ hai là tai nạn lao động ở mức độ nặng, tức trường hợp người lao động chịu thương tích nghiêm trọng, được xác định cụ thể theo danh mục nêu tại Phụ lục II kèm theo dự thảo Nghị định.
Nhóm thứ ba là tai nạn lao động ở mức độ nhẹ, áp dụng cho những trường hợp không rơi vào hai nhóm nêu trên, tức không gây tử vong và không được xác định là thương tích nặng theo Phụ lục II.
Việc phân loại rõ ràng theo ba mức độ này là căn cứ quan trọng để xác định trình tự khai báo, điều tra, cũng như chế độ, quyền lợi tương ứng mà người lao động và gia đình được hưởng.
Những việc doanh nghiệp và người lao động nên chuẩn bị
Trong thời gian dự thảo đang được lấy ý kiến hoàn thiện, doanh nghiệp và người lao động có thể chủ động một số bước sau để sẵn sàng thích ứng khi văn bản chính thức được ban hành.
Trước hết, cần dành thời gian nghiên cứu kỹ nội dung dự thảo để nắm được các yêu cầu và thay đổi so với quy định hiện hành, từ đó đánh giá mức độ ảnh hưởng đến hoạt động của đơn vị mình.
Tiếp theo, doanh nghiệp nên rà soát và chuẩn bị trước các hồ sơ, tài liệu liên quan đến công tác an toàn lao động, bao gồm hồ sơ về nhận diện rủi ro, phương án ứng phó sự cố, cũng như hồ sơ bố trí nhân sự phụ trách an toàn và y tế tại cơ sở.
Song song đó, cần chủ động triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn lao động phù hợp với đặc thù ngành nghề, nhằm giảm thiểu nguy cơ xảy ra sự cố hoặc tai nạn.
Khi có sự cố hoặc tai nạn lao động xảy ra, đơn vị sử dụng lao động cần thực hiện đầy đủ việc khai báo, điều tra và báo cáo theo đúng trình tự mà quy định pháp luật yêu cầu, tránh chậm trễ hoặc bỏ sót thông tin.
Cuối cùng, người lao động và bộ phận phụ trách an toàn lao động nên tham gia các chương trình đào tạo, tập huấn về an toàn, vệ sinh lao động khi có nhu cầu, để cập nhật kiến thức và kỹ năng xử lý tình huống thực tế.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
