Căn cứ pháp lý áp dụng
Ngày 22/8/2026, cơ quan thuế thành phố Đồng Nai đã ban hành Công văn số 16271/DON-QLDN1, hướng dẫn việc xác định nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với khoản tiền lương, tiền công trả cho người lao động làm việc vào ban đêm. Nội dung hướng dẫn được xây dựng trên cơ sở các quy định pháp luật hiện hành, cụ thể:
- Bộ luật Lao động năm 2019, tại Điều 106, xác định khung giờ làm việc ban đêm là khoảng thời gian tính từ 22 giờ đêm hôm trước đến 06 giờ sáng ngày hôm sau;
- Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, trong đó khoản 1 Điều 26 quy định việc miễn thuế TNCN đối với phần tiền lương, tiền công trả cho thời gian làm việc ban đêm và làm thêm giờ, với điều kiện việc bố trí làm đêm, làm thêm giờ phải phù hợp với quy định pháp luật lao động về điều kiện và thời gian;
- Khoản 3 Điều 26 của cùng Nghị định xác định phần chênh lệch tiền lương, tiền công làm đêm, làm thêm giờ vượt quá mức pháp luật cho phép sẽ không được miễn trừ, mà phải cộng vào thu nhập chịu thuế của cá nhân;
- Khoản 1 Điều 69 Nghị định 253/2026/NĐ-CP ấn định thời điểm văn bản chính thức có hiệu lực thi hành là ngày 01/7/2026.
Minh họa: Lao động & việc làm — Ảnh: Office of Congressman Duncan D. Hunter · Public domain
Nguyên tắc miễn thuế đối với tiền lương làm việc ban đêm
Theo hướng dẫn tại Công văn 16271/DON-QLDN1, trường hợp doanh nghiệp chi trả tiền lương, tiền công cho người lao động làm việc trong khung giờ từ 22 giờ đến 06 giờ sáng ngày hôm sau, đồng thời việc tổ chức làm đêm được thực hiện đúng điều kiện và thời gian theo pháp luật lao động, thì khoản thu nhập tương ứng thuộc diện được miễn thuế TNCN, căn cứ khoản 1 Điều 26 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.
Ngược lại, nếu số tiền lương, tiền công trả cho thời gian làm đêm, làm thêm giờ vượt mức mà pháp luật lao động cho phép, thì phần chênh lệch vượt mức đó không còn được hưởng ưu đãi miễn thuế, mà phải tính gộp vào thu nhập chịu thuế TNCN của cá nhân, theo khoản 3 Điều 26 Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Nói cách khác, chính sách miễn thuế chỉ áp dụng trong phạm vi phần thu nhập tăng thêm do làm đêm, làm thêm giờ so với tiền lương của giờ làm việc bình thường, đúng mức và điều kiện mà pháp luật lao động đã ấn định; phần vượt trên mức này bị đưa trở lại diện chịu thuế như thu nhập thông thường.
Các khoản thu nhập khác không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN
Bên cạnh khoản tiền lương làm đêm nêu trên, khoản 4 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP còn liệt kê một số khoản thu nhập không mang bản chất tiền lương, tiền công, do đó không phải tính vào thu nhập chịu thuế TNCN, bao gồm:
- Tiền thưởng gắn với danh hiệu do Nhà nước phong tặng, tiền thưởng từ phong trào thi đua, các giải thưởng cấp quốc gia hoặc quốc tế được Nhà nước công nhận, tiền thưởng cho hoạt động cải tiến kỹ thuật, sáng chế, phát minh, cũng như tiền thưởng cho việc phát hiện, tố giác hành vi vi phạm pháp luật;
- Khoản hỗ trợ chi phí khám bệnh, chữa bệnh đối với các bệnh hiểm nghèo dành cho bản thân người lao động và thân nhân của họ;
- Khoản chi liên quan đến phương tiện đưa đón, đi lại phục vụ công tác trong các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập;
- Khoản tiền được hưởng theo chế độ nhà ở công vụ theo quy định pháp luật;
- Các khoản thu nhập nhận được ngoài tiền lương, tiền công do tham gia hoạt động của Đảng, Quốc hội, đoàn thể hoặc các hoạt động chính trị - xã hội khác có liên quan.
Việc nhận diện đúng bản chất từng khoản chi trả, phân biệt rạch ròi giữa khoản mang tính chất tiền lương, tiền công với khoản không mang tính chất này, có ý nghĩa quyết định trong việc xác định nghĩa vụ kê khai, khấu trừ và nộp thuế TNCN của cả doanh nghiệp chi trả lẫn người lao động.
Hồ sơ, chứng từ và trình tự thực hiện tại doanh nghiệp
Để áp dụng chính sách miễn thuế nêu trên một cách hợp lệ, doanh nghiệp cần chủ động thực hiện theo trình tự sau:
- Xây dựng và duy trì bảng kê chi tiết, thể hiện rõ thời gian người lao động làm việc vào ban đêm, thời gian làm thêm giờ, cùng số tiền lương, tiền công tương ứng đã thực trả cho từng người lao động.
- Lưu trữ bảng kê nêu trên tại đơn vị, tổ chức và sẵn sàng xuất trình khi cơ quan thuế có yêu cầu kiểm tra, đối chiếu.
- Đối với phần thu nhập vượt mức quy định của pháp luật lao động, doanh nghiệp có trách nhiệm chứng minh bằng các tài liệu hợp pháp như bảng lương, bảng chấm công, hợp đồng lao động và những chứng từ liên quan khác, làm cơ sở xác định chính xác phần thu nhập phải tính thuế.
Việc chuẩn bị đầy đủ, chính xác các loại chứng từ nêu trên không chỉ giúp doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ khấu trừ, kê khai thuế TNCN cho người lao động, mà còn là căn cứ quan trọng để giải trình với cơ quan thuế khi có thanh tra, kiểm tra.
Một số lưu ý khi áp dụng chính sách
Trường hợp doanh nghiệp không lập bảng kê hoặc không đủ khả năng chứng minh khoản tiền lương, tiền công làm việc ban đêm bằng chứng từ hợp lệ, thì có thể phát sinh rủi ro bị cơ quan thuế truy thu thuế và xử phạt do kê khai không đúng thu nhập chịu thuế. Vì vậy, các đơn vị sử dụng lao động cần rà soát, hoàn thiện quy trình quản lý thời gian làm việc, chấm công và trả lương, bảo đảm mọi khoản chi trả liên quan đến làm đêm, làm thêm giờ đều có căn cứ, chứng từ rõ ràng, minh bạch, tránh tình trạng thiếu chứng từ khi bị kiểm tra.
Về thời điểm áp dụng, do Nghị định 253/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026 theo khoản 1 Điều 69, nên chính sách miễn thuế TNCN đối với tiền lương làm việc ban đêm nêu tại Công văn 16271/DON-QLDN1 được áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026. Doanh nghiệp và người lao động cần chủ động đối chiếu, cập nhật kịp thời các quy định nêu trên để bảo đảm việc kê khai, khấu trừ và quyết toán thuế TNCN được thực hiện đúng quy định, hạn chế tối đa rủi ro pháp lý và tài chính phát sinh về sau.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
