Cơ sở pháp lý
-
Luật Dân sự 2015 — quy định chung về hợp đồng dân sự, điều kiện có hiệu lực, quyền và nghĩa vụ của các bên theo hợp đồng.
-
Luật Hợp đồng 2005 — các nguyên tắc giao kết, thực hiện và chấm dứt hợp đồng; điều kiện ký kết đối với tổ chức, cá nhân trong quan hệ dân sự.
-
Luật Sự nghiệp 2015 (Luật Đơn vị sự nghiệp công lập) — quy định về tổ chức, hoạt động và quản lý đơn vị sự nghiệp; điều kiện sử dụng lao động theo hợp đồng.
-
Nghị định 112/2018/NĐ-CP — hướng dẫn thực hiện chế độ hợp đồng đối với một số loại công việc trong cơ quan hành chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập về điều kiện, thẩm quyền và nội dung hợp đồng.
-
Nghị định 37/2015/NĐ-CP — quy định về hợp đồng lao động và một số loại hợp đồng khác trong đơn vị sự nghiệp; điều kiện ký kết, phạm vi áp dụng và quyền lợi người lao động.
-
Bộ luật Lao động 2019 — quy định về hợp đồng lao động, điều kiện giao kết, quyền và nghĩa vụ người lao động và người sử dụng lao động trong đơn vị sự nghiệp công lập.
Nội dung chi tiết
Hợp đồng thực hiện công việc trong đơn vị sự nghiệp là văn bản thỏa thuận giữa đơn vị sự nghiệp công lập (người sử dụng lao động hoặc đơn vị giao kết) và cá nhân, tổ chức thực hiện một số công việc hỗ trợ, phục vụ, chuyên môn nghiệp vụ không thuộc biên chế công chức, viên chức. Đây là hình thức hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ được ký kết theo quy định của pháp luật lao động và pháp luật dân sự, nhằm đảm bảo hoạt động thường xuyên của đơn vị khi chưa đủ nguồn lực biên chế nội bộ.
<
Minh họa: Hợp đồng & dân sự — Ảnh: Senior Airman Ryan Sparks · Public domain
p>Điều kiện ký kết hợp đồng trong đơn vị sự nghiệp bao gồm: đơn vị phải có nhu cầu thực tế về công việc; công việc phải thuộc danh mục hỗ trợ, phục vụ, chuyên môn nghiệp vụ được quy định; người ký hợp đồng phải đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn, sức khỏe, phẩm chất đạo đức phù hợp với yêu cầu công việc; đơn vị phải công khai nhu cầu và thực hiện đúng quy trình tuyển chọn, phê duyệt theo thẩm quyền. Ngoài ra, hợp đồng phải được lập bằng văn bản, có đầy đủ nội dung theo mẫu quy định, ký kết đúng người đại diện theo pháp luật và lưu trữ theo quy định.
Đối tượng áp dụng gồm: đơn vị sự nghiệp công lập (trường học, bệnh viện, viện nghiên cứu, trung tâm dịch vụ công cộng); cá nhân có quốc tịch Việt Nam hoặc người nước ngoài hợp pháp tại Việt Nam có đủ năng lực hành vi dân sự; tổ chức cung cấp dịch vụ đáp ứng điều kiện hoạt động theo quy định. Nội dung hợp đồng phải ghi rõ tên đơn vị, người ký, công việc cụ thể, vị trí việc làm, thời hạn hợp đồng, mức lương hoặc tiền công, quyền và nghĩa vụ, điều kiện chấm dứt và trách nhiệm bồi thường.
Quyền và nghĩa vụ các bên: người lao động có quyền nhận tiền lương đầy đủ, được bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo quy định, được làm việc trong điều kiện an toàn; đồng thời phải thực hiện đúng nhiệm vụ, tuân thủ nội quy, bảo mật thông tin. Đơn vị có quyền quản lý, đánh giá chất lượng, điều chỉnh công việc trong phạm vi hợp đồng; có nghĩa vụ trả lương đúng hạn, đảm bảo điều kiện làm việc và thực hiện các nghĩa vụ bảo hiểm theo quy định.
Hậu quả pháp lý khi vi phạm: nếu hợp đồng không đủ điều kiện ký kết (thiếu thẩm quyền, nội dung trái pháp luật, đối tượng không đủ tiêu chuẩn) thì hợp đồng có thể bị vô hiệu hoặc bị hủy bỏ; các bên phải hoàn trả lợi ích đã nhận, bồi thường thiệt hại theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và Bộ luật Lao động 2019. Trường hợp đơn vị ký hợp đồng ngoài danh mục cho phép hoặc không thực hiện đúng quy trình, có thể bị xử lý hành chính, kỷ luật và phải khắc phục hậu quả.
Quy trình thực hiện
- Xác định đơn vị sự nghiệp thuộc diện áp dụng và xác định nhu cầu công việc cần ký hợp đồng theo quy định tại Luật Sự nghiệp 2015 và các văn bản hướng dẫn.
- Kiểm tra điều kiện ký kết: đối chiếu danh mục công việc cho phép, đánh giá tiêu chuẩn người lao động, xác nhận nguồn kinh phí và phê duyệt từ cấp có thẩm quyền theo quy định tại Nghị định 112/2018/NĐ-CP và Nghị định 37/2015/NĐ-CP.
- Lập hợp đồng: soạn thảo theo mẫu quy định tại Thông tư 5/2023/TT-BNV (nếu áp dụng), đảm bảo đầy đủ nội dung theo Bộ luật Dân sự 2015 và Bộ luật Lao động 2019, có chữ ký và đóng dấu của đơn vị.
- Ký kết hợp đồng: người đại diện theo pháp luật của đơn vị và người lao động ký kết; trường hợp người lao động là tổ chức thì đại diện hợp pháp ký; lập biên bản bàn giao công việc nếu cần.
- Thực hiện hợp đồng: đơn vị bố trí công việc, trả lương, thực hiện bảo hiểm; người lao động thực hiện đúng nhiệm vụ, báo cáo định kỳ và tuân thủ nội quy lao động.
- Lưu trữ và quản lý: lưu bản chính tại đơn vị, cập nhật hồ sơ nhân sự, theo dõi thời hạn hợp đồng và thực hiện gia hạn hoặc chấm dứt đúng quy trình.
Lưu ý quan trọng
Chỉ ký hợp đồng khi đã đủ điều kiện: đơn vị phải có nhu cầu thực tế, công việc phải thuộc danh mục cho phép, người lao động phải đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn và sức khỏe; việc ký kết ngoài điều kiện có thể dẫn đến hợp đồng vô hiệu và trách nhiệm pháp lý cho đơn vị.
Hợp đồng thực hiện công việc trong đơn vị sự nghiệp khác với hợp đồng lao động thuần túy: đây là hợp đồng có tính chất hỗ trợ, phục vụ hoặc chuyên môn nghiệp vụ, thường có thời hạn xác định, và phải tuân thủ cả quy định lao động và quy định dân sự liên quan đến đơn vị sự nghiệp công lập.
Tham khảo nội dung mẫu: nên sử dụng mẫu hợp đồng theo Thông tư 5/2023/TT-BNV hoặc mẫu do đơn vị cấp trên ban hành; không tự ý sửa đổi nội dung cốt lõi về quyền lợi người lao động hoặc trách nhiệm đơn vị để đảm bảo tính pháp lý.
Cập nhật văn bản mới: các quy định về hợp đồng trong đơn vị sự nghiệp có thể được sửa đổi, bổ sung qua nghị định, thông tư mới; cần kiểm tra văn bản mới nhất trước khi soạn thảo (ví dụ: Nghị định 111/2022/NĐ-CP đã thay thế một số quy định trước đó về hợp đồng trong cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp).
Tuân thủ quy trình phê duyệt: mọi hợp đồng phải được cấp có thẩm quyền phê duyệt trước khi ký; việc ký kết trái thẩm quyền có thể gây hậu quả nghiêm trọng về quản lý tài chính, nhân sự và pháp lý cho đơn vị.
Lưu trữ đầy đủ hồ sơ: cần lưu trữ hợp đồng gốc, biên bản bàn giao, hồ sơ tuyển chọn, chứng từ trả lương và bảo hiểm để phục vụ kiểm tra, thanh tra và giải quyết tranh chấp phát sinh.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.