Căn cứ pháp lý
Nghị định 161/2026/NĐ-CP vừa được ban hành đã chính thức điều chỉnh mức lương cơ sở từ 2,34 triệu đồng/tháng lên 2,53 triệu đồng/tháng, tương đương mức tăng khoảng 8%, áp dụng kể từ ngày 01/7/2026. Việc điều chỉnh này gắn liền với một số quy định pháp luật hiện hành sau đây:
- Điều 90 Bộ luật Lao động năm 2019: quy định về tiền lương và trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc chi trả lương cho người lao động.
- Điều 93 Bộ luật Lao động năm 2019: quy định về nguyên tắc xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động trong doanh nghiệp.
- Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024: quy định về căn cứ và mức đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp.
- Luật Công đoàn năm 2024 (sửa đổi năm 2025): quy định về nguồn hình thành và mức đóng kinh phí công đoàn.
- Nghị định 188/2025/NĐ-CP: hướng dẫn chi tiết mức đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp.
Minh họa: Lao động & việc làm — Ảnh: Lusi Lindwurm · CC BY-SA 4.0
Tác động đến doanh nghiệp và người lao động
Kể từ thời điểm mức lương cơ sở mới có hiệu lực, quan hệ lao động và nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp sẽ chịu một số ảnh hưởng đáng chú ý.
Về tiền lương trả cho người lao động, theo Điều 90 Bộ luật Lao động 2019, việc Nhà nước điều chỉnh lương cơ sở không đặt ra nghĩa vụ bắt buộc doanh nghiệp phải tăng lương đồng loạt cho toàn bộ nhân sự. Mức lương thực trả vẫn được xác định trên cơ sở thỏa thuận trong hợp đồng lao động và thang lương, bảng lương mà doanh nghiệp đã xây dựng, công bố theo Điều 93 Bộ luật Lao động 2019.
Về trần đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, do mức tiền lương tối đa dùng làm căn cứ đóng các loại bảo hiểm này được tính theo lương cơ sở, nên khi lương cơ sở tăng, trần đóng bảo hiểm cũng tăng theo, kéo theo số tiền doanh nghiệp phải đóng hằng tháng cho những lao động có mức lương chạm trần sẽ tăng tương ứng.
Về kinh phí công đoàn, khoản này không đương nhiên tăng cùng lương cơ sở mà chỉ biến động khi quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội của doanh nghiệp có sự thay đổi.
Các mức đóng và mức hưởng cụ thể sẽ thay đổi từ 01/7/2026
Căn cứ Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và Nghị định 188/2025/NĐ-CP, hàng loạt mức đóng bảo hiểm và mức hưởng chế độ bảo hiểm xã hội được tính theo lương cơ sở sẽ được điều chỉnh như sau.
Mức đóng bảo hiểm tối đa hằng tháng:
- Bảo hiểm xã hội: 4.048.000 đồng/tháng.
- Bảo hiểm y tế: 759.000 đồng/tháng.
- Bảo hiểm thất nghiệp: 506.000 đồng/tháng.
Mức đóng bảo hiểm y tế theo hộ gia đình:
- Người thứ nhất: 113.850 đồng/tháng.
- Người thứ hai: 79.695 đồng/tháng.
- Người thứ ba: 68.310 đồng/tháng.
- Người thứ tư: 56.925 đồng/tháng.
- Từ người thứ năm trở đi: 45.540 đồng/tháng.
Một số chế độ trợ cấp bảo hiểm xã hội gắn với lương cơ sở cũng được điều chỉnh tăng tương ứng:
- Trợ cấp một lần khi sinh con: 5,06 triệu đồng.
- Trợ cấp dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau: 759.000 đồng/ngày.
- Trợ cấp dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản: 759.000 đồng/ngày.
- Trợ cấp mai táng: 25,3 triệu đồng.
- Trợ cấp tuất hằng tháng, mức 50%: 1.265.000 đồng.
- Trợ cấp tuất hằng tháng, mức 70%: 1.771.000 đồng.
- Mức lương hưu thấp nhất: 2,53 triệu đồng/tháng.
Các bước doanh nghiệp cần thực hiện
Để tuân thủ đúng quy định khi mức lương cơ sở mới chính thức áp dụng, doanh nghiệp nên thực hiện tuần tự các bước sau:
- Rà soát toàn bộ hợp đồng lao động đang có hiệu lực cùng thang lương, bảng lương hiện hành để xác định rõ mức lương và các khoản phụ cấp đang chi trả cho từng vị trí công việc.
- Kiểm tra xem doanh nghiệp có đang xây dựng mức lương, phụ cấp hoặc khoản chi trả nào dựa trên lương cơ sở hay không; nếu có, cần điều chỉnh lại cho phù hợp với mức lương cơ sở mới theo nguyên tắc tại Điều 93 Bộ luật Lao động 2019.
- Cập nhật mức đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động theo mức trần mới, bảo đảm phù hợp với Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định 188/2025/NĐ-CP.
- Thông báo kịp thời cho người lao động về các thay đổi liên quan đến tiền lương, mức đóng bảo hiểm và kinh phí công đoàn nhằm bảo đảm tính minh bạch trong quan hệ lao động.
Một số điểm doanh nghiệp cần lưu ý
Việc điều chỉnh lương cơ sở là quyết định của Nhà nước áp dụng cho khu vực hưởng lương từ ngân sách và làm căn cứ tính các chế độ bảo hiểm, chứ không đương nhiên phát sinh nghĩa vụ tăng lương cho toàn bộ người lao động trong khu vực doanh nghiệp theo Điều 90 Bộ luật Lao động 2019. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn cần chủ động chuẩn bị đầy đủ hồ sơ liên quan, bao gồm hợp đồng lao động, thang lương, bảng lương, quy chế trả lương và các tài liệu về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, để bảo đảm tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành.
Doanh nghiệp nên hoàn tất việc rà soát, điều chỉnh các nội dung nêu trên trước thời điểm Nghị định 161/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, tức trước ngày 01/7/2026, nhằm tránh phát sinh vướng mắc trong việc thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và kinh phí công đoàn theo mức lương cơ sở mới.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
