Căn cứ pháp lý
Việc ly hôn thuận tình hiện được điều chỉnh bởi Luật Hôn nhân và Gia đình số 52/2014/QH13, trong đó Điều 55 quy định về điều kiện để được công nhận thuận tình ly hôn, còn Điều 51 xác định ai có quyền yêu cầu chấm dứt quan hệ hôn nhân. Song song đó, trình tự giải quyết yêu cầu này tại Tòa án được hướng dẫn cụ thể trong Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13, tập trung ở các Điều 29, 35, 362 và 363.
Minh họa: Hôn nhân & gia đình — Ảnh: The government of the Republic of Vietnam · Public domain
Điều kiện được Tòa án công nhận thuận tình ly hôn
Trường hợp cả hai vợ chồng cùng mong muốn chấm dứt hôn nhân, họ có quyền gửi yêu cầu đến Tòa án đề nghị công nhận việc thuận tình ly hôn thay vì phải trải qua một vụ án ly hôn có tranh chấp. Để yêu cầu này được chấp nhận, cần hội đủ các yếu tố sau: cả hai bên hoàn toàn tự nguyện, không bị ép buộc hay lừa dối; hai bên đã đạt được thỏa thuận rõ ràng về việc phân chia tài sản chung; đã thống nhất phương án nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con chung; và các thỏa thuận đó phải bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người vợ và của con. Nếu một trong các nội dung trên chưa được thống nhất, vụ việc sẽ không còn được xem là thuận tình mà chuyển sang giải quyết theo thủ tục ly hôn thông thường (có tranh chấp).
Về quyền yêu cầu, cả vợ và chồng đều có quyền đề nghị chấm dứt hôn nhân theo quy định tại Điều 51 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, ngoại trừ một giới hạn dành riêng cho người chồng: người chồng không được quyền yêu cầu ly hôn trong thời gian người vợ đang mang thai, đang sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Quy định này nhằm bảo vệ sức khỏe và sự ổn định tâm lý của người mẹ và trẻ nhỏ trong giai đoạn nhạy cảm.
Sau khi nhận đơn, Tòa án sẽ tổ chức phiên hòa giải giữa hai vợ chồng. Nếu việc hòa giải không đạt kết quả đoàn tụ nhưng các bên vẫn giữ nguyên ý chí thuận tình ly hôn và đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định, Tòa án sẽ ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn.
Hồ sơ, giấy tờ cần chuẩn bị
Để Tòa án có căn cứ xem xét, hai vợ chồng cần chuẩn bị một bộ hồ sơ đầy đủ, bao gồm đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn cùng các tài liệu, chứng cứ kèm theo thể hiện sự thống nhất giữa hai bên. Những tài liệu quan trọng cần có là văn bản thỏa thuận về việc ly hôn, về quyền nuôi con và về phân chia tài sản chung. Ngoài ra, hồ sơ thường cần đi kèm các giấy tờ nhân thân và giấy tờ chứng minh quan hệ hôn nhân, quan hệ cha mẹ - con để Tòa án có cơ sở đối chiếu, xác minh trước khi xem xét thụ lý.
Trình tự, thủ tục giải quyết tại Tòa án
Quá trình giải quyết một yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn thường trải qua các bước sau:
- Nộp đơn yêu cầu. Hai vợ chồng cùng nộp đơn kèm tài liệu, chứng cứ liên quan đến Tòa án nhân dân khu vực nơi một trong hai người đang cư trú hoặc đang làm việc.
- Sửa đổi, bổ sung đơn (nếu có thiếu sót). Trường hợp nội dung đơn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu theo quy định, Thẩm phán sẽ yêu cầu người nộp đơn sửa đổi, bổ sung trong thời hạn 07 ngày. Nếu hết thời hạn này mà đơn vẫn không được hoàn thiện, Tòa án sẽ trả lại đơn cho người yêu cầu.
- Thông báo nộp lệ phí và thụ lý vụ việc. Sau khi đơn hợp lệ, Tòa án thông báo cho các bên nộp lệ phí theo quy định; ngay khi nhận được biên lai nộp lệ phí, Tòa án tiến hành thụ lý và chính thức giải quyết yêu cầu.
Sau khi thụ lý, Tòa án tổ chức hòa giải như đã trình bày ở phần điều kiện, làm cơ sở để ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn nếu đủ điều kiện luật định.
Một số lưu ý dành cho các bên
Vì kết quả giải quyết phụ thuộc rất nhiều vào mức độ đầy đủ, rõ ràng của hồ sơ, hai vợ chồng nên chủ động chuẩn bị kỹ các tài liệu chứng minh sự thỏa thuận về ly hôn, nuôi con và chia tài sản trước khi nộp đơn, tránh phải bổ sung nhiều lần khiến thời gian giải quyết kéo dài. Bên cạnh đó, các bên cũng nên chủ động theo dõi tiến độ xử lý tại Tòa án để kịp thời thực hiện các yêu cầu bổ sung nếu có.
Việc hòa giải tại Tòa án, ngoài ý nghĩa pháp lý, còn là cơ hội để hai bên rà soát lại các thỏa thuận, hạn chế phát sinh tranh chấp về sau, từ đó góp phần rút ngắn thời gian và tiết kiệm chi phí giải quyết vụ việc cho cả hai phía.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
