Căn cứ pháp lý và phạm vi áp dụng
Quy định về mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt đối với nhóm bổ trợ tư pháp được nêu tại Điều 22 Nghị định 109/2026/NĐ-CP. Điều khoản này áp dụng cho hai nhóm chủ thể: cá nhân là luật sư, công chứng viên hành nghề, và tổ chức là tổ chức hành nghề luật sư, tổ chức hành nghề công chứng. Đây là các chủ thể thuộc diện phải thực hiện nghĩa vụ phòng ngừa rửa tiền theo pháp luật chuyên ngành, do tính chất công việc thường xuyên tiếp xúc với giao dịch tài sản, chuyển nhượng, ủy quyền có giá trị lớn của khách hàng.
Minh họa: Hợp đồng & dân sự — Ảnh: Ltn12345 · CC BY-SA 4.0
Mức phạt tiền đối với luật sư, công chứng viên
Khung phạt thấp nhất, từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng, được áp dụng khi cá nhân hành nghề không triển khai các bước nhận diện khách hàng theo yêu cầu, hoặc không tiến hành thu thập, cập nhật và xác minh bổ sung thông tin khách hàng phục vụ việc đánh giá, quản trị rủi ro liên quan đến khách hàng đó.
Khung phạt trung bình, từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng, bao trùm nhiều hành vi vi phạm hơn, gồm: để lộ, không giữ bí mật thông tin và tài liệu của khách hàng; không xếp loại khách hàng theo cấp độ rủi ro hoặc xếp loại sai quy định; bỏ sót việc báo cáo các giao dịch có giá trị lớn; không gửi báo cáo giao dịch đáng ngờ có liên quan đến rửa tiền hoặc tài trợ khủng bố; cung cấp thông tin không đầy đủ, sai lệch hoặc trái quy định khi được yêu cầu; không tổ chức đánh giá rủi ro hoặc không cập nhật kết quả đánh giá đã thực hiện; và không báo cáo về việc trì hoãn giao dịch trong trường hợp có căn cứ nghi ngờ.
Khung phạt cao nhất áp dụng cho cá nhân, từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng, dành cho hành vi gây cản trở việc cung cấp thông tin phục vụ công tác phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố của cơ quan có thẩm quyền.
Mức phạt tiền đối với tổ chức hành nghề
Khi chủ thể vi phạm là tổ chức hành nghề luật sư hoặc tổ chức hành nghề công chứng, mức phạt tiền được nâng lên tương ứng với từng nhóm hành vi đã nêu ở trên, theo nguyên tắc gấp đôi khung phạt áp dụng cho cá nhân. Tổ chức vi phạm các hành vi thuộc nhóm thứ nhất (tương ứng khoản 1) bị phạt từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng. Tổ chức vi phạm các hành vi thuộc nhóm thứ hai (tương ứng khoản 2) bị phạt từ 40.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng. Tổ chức có hành vi cản trở cung cấp thông tin (tương ứng khoản 3) bị phạt từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng.
Hình thức xử phạt bổ sung
Bên cạnh phạt tiền, Nghị định còn quy định các chế tài bổ sung tùy theo mức độ vi phạm. Công chứng viên vi phạm có thể bị tước quyền sử dụng thẻ công chứng viên trong thời hạn từ 09 tháng đến 12 tháng. Luật sư vi phạm có thể bị tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề luật sư, cũng trong khoảng thời gian từ 09 tháng đến 12 tháng. Đối với tổ chức hành nghề luật sư và tổ chức hành nghề công chứng, chế tài bổ sung là đình chỉ hoạt động trong thời hạn từ 06 tháng đến 09 tháng.
Biện pháp khắc phục hậu quả
Song song với các hình thức xử phạt nêu trên, chủ thể vi phạm còn buộc phải khắc phục hậu quả đã gây ra. Cụ thể, chủ thể vi phạm buộc phải thực hiện đầy đủ các quy định về nhận biết, cập nhật và xác minh thông tin khách hàng mà trước đó đã bỏ sót; buộc phải nộp lại báo cáo bảo đảm tính đầy đủ, chính xác thay cho báo cáo còn thiếu sót hoặc sai lệch trước đó; buộc phải đính chính lại những thông tin đã cung cấp không đúng; và buộc phải thực hiện việc đánh giá rủi ro theo đúng quy định đã bị bỏ qua trước đó.
Quy trình tuân thủ khuyến nghị đối với tổ chức hành nghề
Để hạn chế rủi ro bị xử phạt, tổ chức hành nghề luật sư và tổ chức hành nghề công chứng nên xây dựng quy trình tuân thủ nội bộ theo các bước cơ bản sau: thứ nhất, tổ chức đánh giá và phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro ngay từ khi thiết lập quan hệ; thứ hai, thiết lập cơ chế rà soát để kịp thời báo cáo giao dịch có giá trị lớn cũng như giao dịch có dấu hiệu đáng ngờ; thứ ba, xây dựng quy chế bảo mật nhằm bảo vệ thông tin, hồ sơ khách hàng trong suốt quá trình lưu trữ và xử lý; thứ tư, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng định kỳ cho nhân sự về nghiệp vụ phòng, chống rửa tiền; thứ năm, duy trì hoạt động kiểm toán, rà soát nội bộ theo định kỳ để phát hiện sớm các thiếu sót trong việc tuân thủ.
Lưu ý khi áp dụng quy định
Tổ chức hành nghề luật sư và tổ chức hành nghề công chứng cần chủ động nhận diện các rủi ro pháp lý phát sinh từ việc không tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ phòng, chống rửa tiền, bởi mức phạt tiền và các chế tài bổ sung nêu trên có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc duy trì hoạt động hành nghề. Việc báo cáo, khắc phục và thực hiện các nghĩa vụ liên quan cần tuân thủ đúng thời hạn theo quy định pháp luật hiện hành, tránh để phát sinh thêm vi phạm do chậm trễ. Hồ sơ khách hàng, các báo cáo giao dịch đã lập, cùng tài liệu liên quan đến việc đánh giá, phân loại rủi ro cần được lưu giữ đầy đủ, có hệ thống, sẵn sàng cung cấp khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu kiểm tra, đối chiếu.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
