Căn cứ pháp lý
Luật Lao động của Liên bang Nga thiết lập khung pháp lý cho phép sử dụng lực lượng lao động từ nước ngoài, bao gồm cơ chế quota giới hạn tổng số lao động ngoại quốc được phép hoạt động trong lãnh thổ và quy trình cấp phép đối với những người này. Chính phủ Liên bang Nga đã ban hành nhiều Nghị định chi tiết hoá các quy định về quản lý nguồn nhân lực từ nước ngoài, xác định thủ tục cấp giấy phép, định mức theo ngành và vùng địa lý.
Các quy định gần đây của Nga bổ sung những yêu cầu mới bắt buộc đối với ứng viên, cụ thể là đạt chuẩn chứng chỉ ngoại ngữ (khả năng giao tiếp tiếng Nga), hoàn thành kiểm tra y tế theo tiêu chuẩn được công bố, và cung cấp hồ sơ lý lịch tư pháp không có vết tích. Các điều khoản này phản ánh xu hướng nâng cao tiêu chí lựa chọn nhân lực từ bên ngoài.
Pháp luật lao động Việt Nam năm 2019 quy định quyền và nghĩa vụ của công dân Việt Nam làm việc tại các quốc gia khác, bao gồm yêu cầu sở hữu giấy phép lao động quốc tế, tuân thủ pháp luật địa phương và đáp ứng các điều kiện xuất khẩu lao động. Ngoài ra, các Hiệp định song phương ký kết giữa Việt Nam và Liên bang Nga đề cập đến các vấn đề bảo vệ quyền lợi cho lao động Việt Nam làm việc tại Nga.
Minh họa: Lao động & việc làm — Ảnh: USMC Archives from Quantico, USA · CC BY 2.0
Bối cảnh và cơ chế quota lao động
Trong những năm gần đây, Liên bang Nga đã tăng cường các biện pháp kiểm soát và yêu cầu với nhân lực nước ngoài nhằm ưu tiên bảo vệ lợi ích của người lao động bản địa. Hệ thống quota hoạt động như một cơ chế giới hạn số lượng, được Chính phủ Liên bang xác định hàng năm và phân bổ cho các tổ chức, doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng từ bên ngoài. Mục tiêu chính của hệ thống này là đảm bảo mức độ việc làm cho thị trường lao động nội địa trước khi mở cửa tiếp nhận nhân lực quốc tế.
Các yêu cầu bắt buộc mà Nga áp dụng đối với lao động nước ngoài bao gồm: sở hữu chứng chỉ ngôn ngữ chứng minh khả năng sử dụng tiếng Nga ở mức độ tối thiểu theo tiêu chuẩn quốc gia; hoàn thành kiểm tra sức khỏe toàn diện và được xác nhận không mắc các bệnh nhiễm trùng hay tình trạng y tế bị cấm; cung cấp giấy tờ xác nhận hành vi tốt từ cơ quan chủ trì quản lý tư pháp tại quốc gia gốc. So sánh với các yêu cầu trước đây, tiêu chí hiện tại phức tạp hơn, phản ánh nỗ lực nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngoại lai nhập cư làm việc.
Tác động và cơ hội cho lao động Việt Nam
Đối với công dân Việt Nam có ý định làm việc tại Nga, những thay đổi quy định mang lại cả lợi thế lẫn thách thức. Mặt tích cực là các quy định chi tiết giúp ứng viên nắm rõ yêu cầu và quy trình từ đó; tuy nhiên, các tiêu chuẩn về ngôn ngữ và y tế tạo ra chi phí bổ sung và thời gian chuẩn bị kéo dài.
Quá trình cấp phép lao động hiện nay có tính minh bạch cao hơn so với quá khứ, nhưng đòi hỏi sự tuân thủ chặt chẽ hơn, đặc biệt là việc tuân theo hạn mức quota theo từng lĩnh vực kinh tế và địa bàn.
Trách nhiệm của nhà tuyển dụng
Các tổ chức tại Nga có ý định sử dụng lao động nước ngoài phải hoàn thành thủ tục đăng ký và báo cáo với cơ quan có thẩm quyền, đảm bảo số lượng tuyển dụng nằm trong giới hạn quota được cấp phép. Nhà tuyển dụng chịu trách nhiệm đảm bảo các quyền lợi của lao động bao gồm tiền công, đóng góp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và điều kiện làm việc an toàn theo quy định pháp luật Nga. Bên cạnh đó, nhà tuyển dụng phải thông báo thường xuyên cho các cơ quan thanh tra về tình trạng việc làm và tuân thủ hợp đồng của người lao động nước ngoài.
Quy trình thực hiện từng bước
Bước thứ nhất: Người sử dụng lao động phải kiểm tra mức quota còn sẵn dành cho ngành và khu vực dự kiến, thông qua liên hệ với cơ quan lao động cấp địa phương hoặc Dịch vụ Việc làm Liên bang có chức năng quản lý chỉ tiêu lao động ngoài quốc gia.
Bước thứ hai: Nộp đơn xin cấp phép lao động cho ứng viên nước ngoài bằng hệ thống dịch vụ công trực tuyến hoặc đến trực tiếp văn phòng cơ quan lao động có chức năng.
Bước thứ ba: Chuẩn bị toàn bộ tài liệu cần thiết bao gồm: hộ chiếu có thời hạn còn hiệu lực; chứng chỉ ngôn ngữ Nga tuân theo tiêu chuẩn được công bố; kết quả khám sức khỏe đạt yêu cầu; giấy tờ xác nhận lý lịch không có tiền sự từ cơ quan chức năng; và các tài liệu bổ trợ theo hướng dẫn của cơ quan cấp phép.
Bước thứ tư: Gửi hồ sơ hoàn chỉnh đến cơ quan lao động cấp quận hay vùng, kèm theo lệ phí xử lý theo mức quy định. Thời gian xử lý phổ biến dao động từ 10 đến 30 ngày làm việc tùy theo loại visa được yêu cầu.
Bước thứ năm: Lao động nhận giấy phép làm việc sau khi hồ sơ được phê duyệt, sau đó tiến hành xin visa tương ứng tại Lãnh sự quán Liên bang Nga hoặc thực hiện quy trình chuyển đổi loại visa nếu đang ở Nga.
Bước thứ sáu: Thực hiện các nghĩa vụ và hưởng quyền lợi theo quy định, bao gồm: đăng ký tạm trú, tham gia chương trình bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế, hưởng mức tiền công thỏa thuận, được nghỉ ngơi theo quy định, làm việc trong điều kiện an toàn và được bảo vệ bởi các chế độ bảo hiểm theo pháp luật Nga.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
