Nền tảng pháp lý
Việc xác định tiền lương để làm căn cứ tính hưởng các chế độ, chính sách được quy định trong một hệ thống pháp luật hoàn chỉnh. Ngành Nội vụ đã ban hành Nghị định số 178/2024/NĐ-CP vào ngày 31 tháng 12 năm 2024, quy định toàn bộ chính sách, chế độ áp dụng với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và các thành viên lực lượng vũ trang khi tham gia vào quá trình điều chỉnh, tái cấu trúc bộ máy hệ thống chính trị. Tiếp đó, Nghị định số 67/2025/NĐ-CP ngày 26 tháng 3 năm 2025 đã thực hiện những sửa đổi, bổ sung đối với các quy định của Nghị định 178/2024.
Bộ Nội vụ thông qua Văn bản số 1814/BNV-TCBC ngày 26 tháng 4 năm 2025 đã cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách thực hiện hai nghị định nói trên. Ngoài ra, Nghị quyết số 07/2025/NQ-CP được ban hành vào ngày 31 tháng 12 năm 2024, quy định về việc điều chỉnh cơ cấu, chức năng của các phòng ban chuyên môn trong cơ sở hành chính cấp tỉnh, cấp huyện cũng như tái sắp xếp các đơn vị hành chính ở cấp xã. Thêm vào đó, Luật Cán bộ, công chức ban hành năm 2008 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2019) và Luật Viên chức năm 2010 (cũng được sửa đổi, bổ sung năm 2019) cung cấp các nguyên tắc, quy định cơ bản về chế độ lương và các khoản phụ cấp.
Minh họa: Lao động & việc làm — Ảnh: Uncredited photographer, from government · Public domain
Khái niệm và thành phần cấu thành tiền lương tháng hiện hưởng
Trong quá trình tái cấu trúc, tối ưu hóa bộ máy hành chính, tiền lương tháng hiện hưởng đóng vai trò là yếu tố quyết định khi tính toán các khoản trợ cấp cho những đối tượng bị ảnh hưởng. Tiền lương tháng hiện hưởng được hiểu là toàn bộ thu nhập hàng tháng mà cán bộ, công chức, viên chức đang nhận, được cấu thành từ nhiều yếu tố khác nhau.
Theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ, tiền lương tháng hiện hưởng bao gồm: mức lương cơ bản được xác định theo ngạch, bậc công vụ đối với những người công chức, viên chức, hoặc lương theo vị trí cụ thể đối với người làm việc dưới chế độ hợp đồng lao động. Bên cạnh đó, phụ cấp vì vị trí lãnh đạo, phụ cấp được hưởng thêm do thâm niên vượt ra ngoài khung qui định, phụ cấp liên quan đến thâm niên trong ngành nghề cũng được tính vào. Nếu người lao động có mức chênh lệch bảo lưu tiền lương, khoản chênh lệch này cũng được cộng gộp vào tiền lương tháng hiện hưởng.
Các khoản không được tính vào tiền lương tháng hiện hưởng
Một điểm rất quan trọng trong hướng dẫn của Bộ Nội vụ là việc làm rõ những khoản mà KHÔNG được đưa vào để tính tiền lương tháng hiện hưởng. Điểm a khoản 5 của Mục II trong Văn bản hướng dẫn số 1814 đã nêu rõ danh mục các phụ cấp loại này.
Cụ thể, những khoản như phụ cấp vì trách nhiệm công việc cụ thể, phụ cấp liên quan đến ưu đãi, bảo lãnh cho ngành nghề, các khoản phụ cấp bổ sung vì làm việc trong môi trường độc hại hoặc nguy hiểm, phụ cấp vì làm việc tại khu vực có điều kiện khó khăn, phụ cấp mang tính chất đặc thù địa phương không được tính. Ngoài ra, các phụ cấp khác được qui định theo pháp luật chung về tiền lương cũng bị loại trừ.
Sự phân biệt này có ý nghĩa rất lớn: nếu xác định sai, bao gồm các khoản không nên tính, người hưởng chế độ sẽ được hưởng quá mức qui định; ngược lại, nếu bỏ sót những khoản phụ cấp chính thức được phép tính, người đó sẽ bị thiệt thòi về mặt quyền lợi. Cơ quan chi trả cần phải vô cùng cẩn thận để tránh những sai lầm có thể dẫn đến vi phạm pháp luật hoặc tranh chấp về quyền lợi.
Quy trình xác định và tính toán
Để đảm bảo tính chính xác, các bộ phận nhân sự, tài chính cần tuân theo một quy trình có hệ thống. Bước đầu tiên là phải xác định rõ người lao động có thuộc nhóm đối tượng bị ảnh hưởng bởi Nghị định 178/2024 hay không, bao gồm những trường hợp như nghỉ hưu trước tuổi qui định, chấm dứt hợp đồng lao động, tinh gọn biên chế, hoặc cơ cấu lại nguồn nhân lực.
Tiếp theo, cần phải kiểm tra toàn bộ hồ sơ nhân sự, bao gồm các giấy tờ liên quan đến bảo hiểm xã hội, các quyết định qui định mức lương hiện tại và các quyết định riêng biệt về phụ cấp mà người đó đang hưởng. Điều này giúp xác định đầy đủ các thành phần tiền lương.
Sau đó, cần đối chiếu cẩn thận với những hướng dẫn chi tiết mà Bộ Nội vụ đã đưa ra, đặc biệt là những qui định về tiền lương tháng hiện hưởng. Điều này cho phép phân loại từng khoản tiền: khoản nào được cộng vào tiền lương tháng hiện hưởng, khoản nào bị loại trừ.
Bước cuối cùng là thực hiện phép tính toán trợ cấp cho từng trường hợp cụ thể dựa trên tiền lương tháng hiện hưởng đã xác định, theo đúng các qui định chi tiết trong Nghị định 178/2024 đã được sửa đổi bởi Nghị định 67/2025.
Tầm quan trọng và ý nghĩa thực tiễn
Việc ban hành Nghị quyết 07/2025 về sắp xếp tổ chức bộ máy ở ba cấp hành chính (tỉnh, huyện, xã) đã tạo ra một số lượng đáng kể cán bộ, công chức, viên chức phải chịu ảnh hưởng bởi những chính sách điều chỉnh được qui định trong Nghị định 178/2024. Do vậy, việc hiểu rõ, áp dụng chính xác hướng dẫn của Bộ Nội vụ về tiền lương tháng hiện hưởng là rất cần thiết.
Sự hiểu biết đúng đắn này giúp cả cơ quan, đơn vị và các cá nhân có thể chủ động, tự tin trong việc thực hiện các tính toán. Nó cũng giúp giảm thiểu các tranh chấp, khiếu nại kéo dài, bởi vì tất cả các bên đều hiểu rõ căn cứ và phương thức tính toán. Điều này góp phần làm cho quá trình tái cấu trúc bộ máy diễn ra một cách công bằng, minh bạch và tuân thủ đúng pháp luật.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
