Tăng mạnh số tiền đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ 01/01/2020

Cơ sở pháp lý

1. Nghị định 90/2019/NĐ-CP của Chính phủ quy định mức lương tối thiểu vùng áp dụng đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động từ ngày 01/01/2020.

2. Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 (số 58/2014/QH13) quy định đối tượng, mức đóng và chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc.

3. Luật Việc làm năm 2013 (số 38/2013/QH13) quy định chế độ bảo hiểm thất nghiệp và mức đóng bảo hiểm thất nghiệp.

4. Luật Bảo hiểm y tế năm 2008, được sửa đổi, bổ sung năm 2014, quy định mức đóng bảo hiểm y tế của người lao động và người sử dụng lao động.

5. Nghị định 115/2015/NĐ-CP của Chính phủ hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc.

6. Quyết định 595/QĐ-BHXH của Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam về quy trình thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Nội dung chi tiết

Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc được tính trên tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của người lao động. Tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng đối với người lao động làm công việc hoặc chức danh trong điều kiện lao động bình thường. Do đó, khi mức lương tối thiểu vùng tăng, số tiền đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc của người lao động và doanh nghiệp cũng tăng theo.

Minh họa: Lao động & việc làm — Ảnh: The government of the Democratic Republic · Public domain

Tổng mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc hiện nay là 32% tiền lương tháng đóng bảo hiểm, trong đó người lao động đóng 10,5% gồm 8% bảo hiểm xã hội, 1,5% bảo hiểm y tế và 1% bảo hiểm thất nghiệp; người sử dụng lao động đóng 21,5% gồm 17,5% bảo hiểm xã hội, 3% bảo hiểm y tế và 1% bảo hiểm thất nghiệp. Mức tổng 32% này đã được giảm so với mức 32,5% trước năm 2018 khi phần đóng bảo hiểm xã hội của người sử dụng lao động được điều chỉnh từ 18% xuống 17,5%.

Từ ngày 01/01/2020, mức lương tối thiểu vùng được điều chỉnh tăng theo Nghị định 90/2019/NĐ-CP với mức tăng bình quân khoảng 5,5% so với năm 2019. Khi mức lương tối thiểu vùng tăng, những người lao động đang đóng bảo hiểm theo mức lương tối thiểu vùng sẽ bị tăng số tiền đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, kéo theo cả phần đóng của người lao động lẫn phần đóng của người sử dụng lao động đều tăng tương ứng.

Trong trường hợp tiền lương thực tế của người lao động đang cao hơn mức lương tối thiểu vùng mới và không có sự thay đổi về tiền lương, thì mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc có thể không thay đổi, vì mức đóng được tính trên tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội thực tế chứ không tự động điều chỉnh theo mức lương tối thiểu vùng.

Ngoài ra, cần lưu ý mức trần đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Theo quy định, tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội tối đa bằng 20 lần mức lương cơ sở. Do đó, dù tiền lương của người lao động có tăng cao đến đâu, số tiền dùng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cũng chỉ được tính tối đa ở mức trần này.

Quy trình thực hiện

1. Rà soát mức lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của từng người lao động so với mức lương tối thiểu vùng mới áp dụng từ ngày 01/01/2020 để xác định những trường hợp cần điều chỉnh.
2. Điều chỉnh mức lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của người lao động nếu mức đóng hiện tại chưa đạt mức tối thiểu vùng mới, bảo đảm không thấp hơn quy định.
3. Doanh nghiệp trích đóng phần bảo hiểm xã hội bắt buộc của người sử dụng lao động và khấu trừ phần đóng của người lao động vào tiền lương hàng tháng theo tỷ lệ 21,5% và 10,5%.
4. Kê khai, nộp hồ sơ điều chỉnh mức đóng và thực hiện thu nộp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo quy trình quy định tại Quyết định 595/QĐ-BHXH.
5. Theo dõi quá trình đóng bảo hiểm của người lao động trên ứng dụng VssID và đối chiếu số tiền đóng hàng tháng để phát hiện kịp thời sai lệch.
6. Liên hệ cơ quan bảo hiểm xã hội nơi quản lý để được hướng dẫn, giải quyết khi có vướng mắc về mức đóng hoặc quy trình thu nộp.

Lưu ý quan trọng

Mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc của người lao động không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng. Doanh nghiệp phải chủ động rà soát và điều chỉnh ngay khi mức lương tối thiểu vùng mới có hiệu lực.

Người lao động có thu nhập tăng sẽ có mức lương tháng đóng bảo hiểm xã hội tăng, từ đó quyền lợi bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp sau này cũng tăng tương ứng, bao gồm lương hưu và các chế độ khác.

Doanh nghiệp trốn đóng, chậm đóng hoặc đóng thiếu bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định và phải chịu lãi chậm đóng, đồng thời phải hoàn trả đầy đủ quyền lợi cho người lao động.

Mức lương tối thiểu vùng được điều chỉnh hàng năm theo Nghị định của Chính phủ, vì vậy doanh nghiệp và người lao động cần cập nhật văn bản mới mỗi năm để bảo đảm mức đóng chính xác.

Người lao động nên kiểm tra định kỳ quá trình đóng bảo hiểm trên ứng dụng VssID để bảo đảm doanh nghiệp đã đóng đúng, đóng đủ theo mức lương thực tế.

Nội dung bài viết phản ánh quy định tại thời điểm năm 2020. Các quy định về mức lương tối thiểu vùng, tỷ lệ đóng và mức trần có thể đã thay đổi, vì vậy thông tin chỉ mang tính tham khảo và cần đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành khi áp dụng.

Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.