Thỏa thuận luân phiên nghỉ không lương thì có đóng bảo hiểm cho người lao động không

Cơ sở pháp lý

1. Quyết định 595/QĐ-BHXH ngày 14/4/2017 của Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam ban hành Quy trình thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; cấp sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế. Tại Điều 42 của Quyết định này quy định về quản lý đối tượng: người lao động không làm việc và không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không đóng bảo hiểm xã hội tháng đó, thời gian này không được tính để hưởng bảo hiểm xã hội.

2. Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2016) quy định về chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc, đối tượng tham gia, mức đóng và điều kiện hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, trong đó có nguyên tắc hưởng bảo hiểm xã hội dựa trên quá trình tham gia đóng góp.

3. Luật Việc làm năm 2013 quy định về bảo hiểm thất nghiệp, bao gồm đối tượng bắt buộc tham gia, mức đóng và điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp, trong đó yêu cầu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp tối thiểu 12 tháng trong vòng 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng lao động.

4. Luật Bảo hiểm y tế năm 2008, được sửa đổi, bổ sung năm 2014, quy định về đối tượng tham gia bảo hiểm y tế bắt buộc và trách nhiệm đóng bảo hiểm y tế của người sử dụng lao động và người lao động trong quan hệ lao động.

5. Nghị định 115/2015/NĐ-CP ngày 11/11/2015 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc, trong đó hướng dẫn về căn cứ đóng, phương thức đóng và quản lý đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội.

Nội dung chi tiết

Theo Điều 42 Quyết định 595/QĐ-BHXH, người lao động không làm việc và không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không đóng bảo hiểm xã hội tháng đó. Thời gian này không được tính để hưởng bảo hiểm xã hội. Như vậy, việc xác định nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội trong tháng phụ thuộc trực tiếp vào số ngày thực tế người lao động làm việc và có hưởng tiền lương hay không.

Minh họa: Lao động & việc làm — Ảnh: Uncredited photographer, from government · Public domain

Trong trường hợp doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận luân phiên nghỉ không lương, người lao động thuộc diện nghỉ việc không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì tháng đó doanh nghiệp không phải đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động. Đồng thời, thời gian nghỉ không lương này không được tính vào quá trình tham gia bảo hiểm xã hội của người lao động nên không được dùng để tính hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội sau này.

Căn cứ xác định số ngày nghỉ là 14 ngày làm việc, không phải 14 ngày theo lịch. Số ngày làm việc được tính trong tháng theo chế độ làm việc của doanh nghiệp, thông thường là 26 ngày công trong một tháng. Do đó, người lao động nghỉ không lương dưới 14 ngày làm việc trong tháng thì doanh nghiệp vẫn phải đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ cho tháng đó theo mức tiền lương thỏa thuận trong hợp đồng lao động.

Việc tạm ngừng đóng bảo hiểm xã hội trong tháng nghỉ không lương làm gián đoạn quá trình đóng của người lao động, ảnh hưởng trực tiếp đến điều kiện hưởng các chế độ như hưu trí, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và bảo hiểm thất nghiệp. Quá trình đóng bị gián đoạn khiến tổng thời gian đóng tích lũy bị giảm, có thể làm chậm thời điểm đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí hoặc trợ cấp thất nghiệp.

Doanh nghiệp có trách nhiệm lập danh sách, khai báo kịp thời với cơ quan bảo hiểm xã hội theo mẫu quy định khi người lao động nghỉ không lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, đồng thời điều chỉnh lại mức đóng khi người lao động quay trở lại làm việc để bảo đảm quyền lợi và tuân thủ quy định pháp luật.

Quy trình thực hiện

1. Hai bên tiến hành thỏa thuận về việc luân phiên nghỉ không lương, thống nhất rõ thời gian nghỉ, số ngày nghỉ, thứ tự luân phiên giữa các người lao động và phương thức thông báo.
2. Lập văn bản thỏa thuận nghỉ không lương giữa người sử dụng lao động và người lao động, ghi rõ thời gian nghỉ cụ thể trong từng tháng để làm căn cứ xác định số ngày nghỉ và nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội.
3. Doanh nghiệp lập danh sách người lao động nghỉ không lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng và gửi hồ sơ khai báo giảm lao động đến cơ quan bảo hiểm xã hội theo quy định tại Quyết định 595/QĐ-BHXH.
4. Cơ quan bảo hiểm xã hội tiếp nhận hồ sơ, xác minh và điều chỉnh quá trình đóng của người lao động cho tháng nghỉ không lương, đồng thời cập nhật dữ liệu vào hệ thống quản lý thu.
5. Người lao động chủ động theo dõi sổ bảo hiểm xã hội hoặc ứng dụng VssID để kiểm tra quá trình đóng, phát hiện kịp thời sai sót và đối chiếu với doanh nghiệp.
6. Khi hết thời gian nghỉ không lương, người lao động quay lại làm việc, doanh nghiệp khai báo tăng lao động với cơ quan bảo hiểm xã hội để tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội bình thường từ tháng tiếp theo.

Lưu ý quan trọng

Nếu người lao động nghỉ không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì tháng đó không phải đóng bảo hiểm xã hội. Quy định này áp dụng đối với cả việc nghỉ luân phiên do hai bên thỏa thuận, do đó doanh nghiệp cần tính toán chính xác số ngày nghỉ thực tế của từng người lao động trong từng tháng.

Thời gian không đóng bảo hiểm xã hội không được tính để hưởng chế độ, ảnh hưởng trực tiếp đến điều kiện hưởng các chế độ. Chế độ hưu trí yêu cầu tối thiểu 20 năm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp yêu cầu tối thiểu 12 tháng đóng trong vòng 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng lao động, vì vậy người lao động cần cân nhắc kỹ trước khi đồng ý nghỉ luân phiên không lương kéo dài.

Thỏa thuận nghỉ không lương phải được lập thành văn bản rõ ràng, đầy đủ thông tin về thời gian nghỉ, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên nhằm tránh tranh chấp về quá trình đóng bảo hiểm xã hội sau này, đồng thời là căn cứ pháp lý để doanh nghiệp khai báo với cơ quan bảo hiểm xã hội.

Người lao động cần chủ động theo dõi quá trình đóng qua sổ bảo hiểm xã hội hoặc ứng dụng VssID sau mỗi kỳ đóng, đối chiếu với bảng lương và thông báo kết quả đóng do doanh nghiệp cung cấp để phát hiện kịp thời việc đóng thiếu hoặc bỏ sót.

Trường hợp doanh nghiệp vẫn trích đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động trong tháng nghỉ không lương thì phải đóng đầy đủ theo mức tiền lương thỏa thuận, không được đóng thiếu hoặc đóng ở mức thấp hơn quy định; người lao động cần đối chiếu để bảo đảm quyền lợi của mình.

Khi có vướng mắc về quá trình đóng, điều chỉnh thông tin trên sổ bảo hiểm xã hội hoặc xác định nghĩa vụ đóng trong tháng nghỉ không lương, người lao động và doanh nghiệp nên liên hệ trực tiếp với cơ quan bảo hiểm xã hội nơi đăng ký tham gia để được hướng dẫn, giải quyết kịp thời theo quy định.

Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.