Căn cứ pháp lý
Kể từ ngày 01/9/2026, Thông tư số 56/2026/TT-BXD chính thức có hiệu lực, quy định cụ thể về thời giờ làm việc và thời giờ nghỉ ngơi áp dụng riêng cho nhóm người lao động đảm nhận công việc có tính chất đặc biệt trên biển. Đây là văn bản hướng dẫn chi tiết, được ban hành trên cơ sở các nguyên tắc chung đã được xác lập tại Bộ luật Lao động năm 2019, cụ thể là các Điều 108, 112, 113, 114 và 115 — nhóm điều khoản điều chỉnh về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, chế độ nghỉ lễ, nghỉ Tết và nghỉ không hưởng lương nói chung của người lao động.
Việc ban hành quy định riêng cho lao động làm việc trên biển xuất phát từ đặc thù môi trường lao động: xa đất liền, điều kiện sinh hoạt hạn chế, tính chất công việc liên tục theo ca kíp, do đó cần có khung pháp lý phù hợp hơn so với chế độ lao động thông thường trong đất liền, đồng thời vẫn phải bảo đảm không trái với các nguyên tắc nền tảng của Bộ luật Lao động 2019.
Minh họa: Lao động & việc làm — Ảnh: Uncredited photographer, from government · Public domain
Quy định về thời giờ làm việc và làm thêm giờ
Theo Thông tư 56/2026/TT-BXD, người lao động thực hiện công việc đặc biệt trên biển được tổ chức làm việc theo chế độ ca, với thời lượng mỗi ca không vượt quá 06 giờ trong một ngày. Cách bố trí này khác biệt so với chế độ 8 giờ/ngày phổ biến, phản ánh yêu cầu duy trì sự tỉnh táo và an toàn lao động trong môi trường biển vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Về làm thêm giờ, thông tư giới hạn thời gian làm thêm không được vượt quá 50% số giờ làm việc tiêu chuẩn của một ngày, đồng thời tổng thời gian làm thêm trong cả năm không được vượt quá 300 giờ. Việc huy động người lao động làm thêm giờ chỉ được thực hiện khi có sự đồng ý của chính người lao động, và toàn bộ quá trình phải tuân thủ các quy định pháp luật lao động hiện hành, bao gồm cả nghĩa vụ trả lương làm thêm giờ theo đúng chế độ.
Quy định về thời giờ nghỉ ngơi
Sau khi kết thúc mỗi ca làm việc, người lao động phải được bố trí nghỉ ngơi liên tục tối thiểu 12 giờ trước khi bắt đầu ca tiếp theo, nhằm bảo đảm phục hồi sức khỏe và duy trì khả năng làm việc an toàn.
Bên cạnh đó, trong mỗi ca làm việc, người sử dụng lao động có trách nhiệm bố trí thời gian nghỉ giữa giờ cho người lao động: tối thiểu 30 phút liên tục đối với ca làm việc ban ngày và tối thiểu 45 phút liên tục đối với ca làm việc ban đêm — thời gian nghỉ ban đêm dài hơn nhằm bù đắp cho mức độ tiêu hao thể lực và sự tập trung cao hơn khi làm việc trong điều kiện thiếu ánh sáng tự nhiên.
Về chế độ nghỉ trong năm, người lao động làm công việc đặc biệt trên biển được hưởng thời gian nghỉ liên tục tối thiểu 52 ngày mỗi năm — đây là quy định đặc thù, cao hơn đáng kể so với số ngày nghỉ hằng năm phổ biến áp dụng cho lao động trong đất liền, phản ánh tính chất làm việc dài ngày, liên tục trên biển mà nhóm lao động này phải đảm nhận.
Chế độ nghỉ hằng năm, nghỉ lễ, tết và nghỉ không hưởng lương
Song song với các quy định đặc thù nêu trên, người lao động làm công việc đặc biệt trên biển vẫn tiếp tục được hưởng đầy đủ các chế độ nghỉ chung theo Bộ luật Lao động 2019. Cụ thể, chế độ nghỉ hằng năm được thực hiện theo Điều 113 và Điều 114; chế độ nghỉ lễ, nghỉ Tết và nghỉ không hưởng lương được thực hiện theo Điều 112 và Điều 115.
Trường hợp người lao động phải làm việc vào đúng ngày nghỉ lễ, nghỉ Tết theo quy định, người sử dụng lao động có nghĩa vụ chi trả tiền lương làm thêm giờ tương ứng, tính theo mức và cách thức đã được pháp luật lao động quy định, chứ không được coi đó là ngày làm việc bình thường.
Trách nhiệm triển khai của người sử dụng lao động
Để bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định nêu trên, người sử dụng lao động có sử dụng lao động làm công việc đặc biệt trên biển cần thực hiện tuần tự các bước sau.
Thứ nhất, xác định và lập kế hoạch bố trí thời giờ làm việc theo ca, thời giờ nghỉ giữa ca cũng như thời gian nghỉ liên tục giữa hai ca làm việc, bảo đảm đúng giới hạn tối đa 06 giờ mỗi ca và tối thiểu 12 giờ nghỉ liên tục theo quy định.
Thứ hai, trường hợp có nhu cầu huy động làm thêm giờ, phải thỏa thuận và đạt được sự đồng ý của người lao động trước khi thực hiện, đồng thời kiểm soát chặt chẽ để không vượt quá giới hạn 50% số giờ làm việc trong ngày và 300 giờ trong năm.
Thứ ba, chủ động bố trí thời gian nghỉ giữa giờ trong từng ca (30 phút đối với ca ngày, 45 phút đối với ca đêm) và bảo đảm người lao động được nghỉ liên tục tối thiểu 52 ngày trong năm theo đúng quy định của Thông tư 56/2026/TT-BXD.
Thứ tư, thực hiện đầy đủ, đúng thời điểm các chế độ nghỉ hằng năm, nghỉ lễ, nghỉ Tết, nghỉ việc riêng và nghỉ không hưởng lương theo Điều 112, 113, 114, 115 Bộ luật Lao động 2019, đồng thời chi trả lương làm thêm giờ khi người lao động làm việc vào ngày nghỉ lễ, Tết.
Việc tuân thủ nghiêm túc các quy định về thời giờ làm việc, nghỉ ngơi nêu trên không chỉ giúp doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ pháp lý mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe, an toàn lao động cho người lao động làm việc trong môi trường đặc thù, nhiều rủi ro như trên biển.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
