Căn cứ pháp lý
Quy định về tiền lương ngày nghỉ lễ xuất phát từ nhiều quy định của pháp luật lao động. Bộ luật Lao động năm 2019 tại Điều 112 nêu rõ danh mục các ngày lễ, tết mà người lao động được nghỉ và hưởng nguyên lương mà không bị giảm tiền lương. Bên cạnh đó, Điều 98 của cùng bộ luật quy định mức trả tiền lương khi người lao động phải làm việc thêm giờ hay làm việc vào những ngày đặc biệt như ngày lễ, ngày tết.
Để thực hiện các điều luật này, Nghị định 145/2020/NĐ-CP đã được ban hành nhằm cung cấp hướng dẫn chi tiết về các khía cạnh liên quan đến tiền lương, thời gian làm việc, và quyền được nghỉ ngơi của người lao động. Ngoài ra, Nghị định 38/2022/NĐ-CP qui định mức lương tối thiểu theo khu vực địa lý, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2022, ảnh hưởng trực tiếp đến mức tiền lương các ngày lễ. Hàng năm, Thủ tướng Chính phủ cũng ban hành các quyết định về hoán đổi ngày làm việc và ngày nghỉ khi ngày lễ trùng với ngày nghỉ hằng tuần.
Minh họa: Lao động & việc làm — Ảnh: The government of the Democratic Republic · Public domain
Ngày nghỉ lễ và chế độ tiền lương
Theo Điều 112 Bộ luật Lao động 2019, ba ngày lễ chính được quy định là: Giỗ Tổ Hùng Vương vào ngày 10 tháng 3 âm lịch (một ngày nghỉ); Ngày Chiến thắng 30 tháng 4 (một ngày nghỉ); Ngày Quốc tế Lao động 01 tháng 5 (một ngày nghỉ). Khi những ngày lễ này được áp dụng, người lao động được phép nghỉ làm việc mà vẫn nhận được tiền lương đầy đủ dành cho những ngày nghỉ đó, không bị khấu trừ dưới bất kỳ hình thức nào.
Trong thực tế, khi ngày lễ trùng với ngày thường xuyên được nghỉ hằng tuần (thường là ngày Chủ nhật), người lao động sẽ được bù nghỉ vào những ngày làm việc kế tiếp. Để tạo cơ hội cho người lao động nghỉ ngơi liên tục, mỗi năm Thủ tướng Chính phủ đưa ra quyết định điều chỉnh lịch làm việc, kéo dài kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ, 30/4, 01/5 thành những khoảng thời gian từ 4 đến 5 ngày liên tiếp. Các doanh nghiệp và người lao động cần theo sát những quyết định này để sắp xếp kế hoạch làm việc phù hợp.
Tiền lương làm việc ngày lễ
Trường hợp doanh nghiệp có nhu cầu huy động người lao động làm việc vào ngày lễ, tết, theo Điều 98 Bộ luật Lao động 2019, người lao động phải được trả ít nhất 300% so với tiền lương cơ bản, ngoài ra vẫn được hưởng đầy đủ tiền lương ngày lễ quy định tại Điều 112. Điều này có nghĩa rằng nếu một người lao động được yêu cầu làm việc vào ngày lễ, tổng thu nhập họ nhận được sẽ bao gồm tiền lương ngày lễ hưởng nguyên lương cộng thêm khoản tiền làm thêm không dưới 300%, khiến thu nhập ngày lễ cao hơn đáng kể so với những ngày làm việc bình thường. Nếu công việc diễn ra vào ban đêm trong ngày lễ, mức trả sẽ còn cao hơn nữa theo quy định về tiền lương ban đêm.
Tiền lương dịp lễ trong năm nay có thể cao hơn so với năm trước chủ yếu do sự điều chỉnh tăng mức lương tối thiểu vùng. Theo Nghị định 38/2022/NĐ-CP và các nghị định điều chỉnh tiếp theo, mức lương tối thiểu được nâng lên qua các năm. Khi mức lương tối thiểu vùng tăng, các doanh nghiệp thường điều chỉnh tiền lương cơ bản của nhân viên theo đó, dẫn đến tiền lương ngày lễ hưởng nguyên lương và tiền lương làm thêm giờ vào ngày lễ cũng tăng theo. Người lao động có thể so sánh mức lương của mình với mức lương tối thiểu vùng hiện áp dụng để kiểm tra xem liệu tiền lương có được cập nhật phù hợp hay không.
Trách nhiệm của doanh nghiệp và quyền của người lao động
Doanh nghiệp có bổn phận phải thanh toán đầy đủ tiền lương cho người lao động trong những ngày được quy định là ngày lễ, tết theo pháp luật hiện hành. Khi cần huy động người lao động làm việc vào những ngày này, doanh nghiệp phải thương lượng, thỏa thuận rõ ràng với người lao động về mức tiền lương làm thêm giờ sẽ được trả, tuân thủ nguyên tắc trả ít nhất 300% tiền lương cơ bản.
Doanh nghiệp không được phép trừ lương hoặc bắt người lao động làm bù công để đổi lấy những ngày nghỉ lễ. Nếu doanh nghiệp vi phạm quy định về trả lương ngày lễ, chẳng hạn trả thấp hơn mức quy định, họ sẽ phải chịu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động theo pháp luật quy định. Người lao động nên yêu cầu doanh nghiệp lập bảng lương chi tiết, tách bạch tiền lương ngày lễ hưởng nguyên lương riêng biệt với tiền lương làm thêm giờ (nếu có) để dễ kiểm tra và so sánh. Khi gặp vướng mắc, tranh chấp liên quan đến tiền lương ngày lễ, người lao động nên tìm đến cơ quan quản lý nhà nước về lao động tại địa phương để được tư vấn, hỗ trợ giải quyết một cách hợp pháp.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
