Cơ sở pháp lý
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến dự thảo Luật sửa đổi Luật Đất đai (dự thảo Luật Đất đai sửa đổi 2026), dự kiến được thông qua trong năm 2026. Tại dự thảo này, Bộ đã đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định về thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai tại Điều 81 Luật Đất đai 2024.
Nội dung chi tiết
Các trường hợp thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai được đề xuất bao gồm:
- Sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất và đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà tiếp tục vi phạm.
- Người sử dụng đất hủy hoại đất và đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi hủy hoại đất mà tiếp tục vi phạm.
- Đất được giao, cho thuê không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền.
- Đất do nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho từ người được Nhà nước giao đất, cho thuê đất mà người được giao đất, cho thuê đất không được chuyển nhượng, tặng cho theo quy định của Luật Đất đai.
- Đất được Nhà nước giao quản lý mà để bị lấn đất, chiếm đất.
- Người sử dụng đất không thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
- Đất trồng cây hằng năm, đất nuôi trồng thủy sản không được sử dụng trong thời gian 12 tháng; đất trồng cây lâu năm không được sử dụng trong thời gian 18 tháng; đất trồng rừng không được sử dụng trong thời gian 24 tháng và đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà không đưa đất vào sử dụng theo thời hạn ghi trong quyết định xử phạt.
- Đất được Nhà nước giao, cho thuê, cho phép chuyển mục đích sử dụng, công nhận quyền sử dụng đất, nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư mà không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liên tục kể từ khi nhận bàn giao đất hoặc tiến độ sử dụng đất chậm 24 tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư. Chủ đầu tư được gia hạn sử dụng không quá 24 tháng và phải nộp bổ sung cho Nhà nước khoản tiền tương ứng với thời gian được gia hạn; nếu hết thời hạn gia hạn mà vẫn chưa đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường.
- Đất được Nhà nước giao, cho thuê thông qua hình thức trúng đấu giá quyền sử dụng đất mà không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liên tục kể từ khi nhận bàn giao đất thì người sử dụng đất được gia hạn sử dụng không quá 24 tháng; nếu hết thời hạn gia hạn mà chưa đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường.
- Đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư, đã hoàn thành việc đầu tư xây dựng dự án theo quy hoạch được duyệt và đã đưa đất vào sử dụng nhưng sau đó lại tạm ngưng sử dụng từ 24 tháng trở lên thì người sử dụng đất phải nộp cho Nhà nước khoản tiền bổ sung tương ứng 24 tháng tiền sử dụng đất; nếu không đưa đất vào sử dụng trong thời gian 06 tháng kể từ thông báo nộp tiền thì Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường.
- Thu hồi đất theo bản án, quyết định của Tòa án nhân dân, đảm bảo các trường hợp thu hồi đất do vi phạm pháp luật đất đai theo quy định của Luật Đất đai.
Lưu ý: Các trường hợp quy định tại các khoản 7, 8 và 9 không áp dụng đối với trường hợp bất khả kháng.
Quy trình thực hiện
- Xác định trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai theo quy định tại Điều 81 Luật Đất đai 2024.
- Tiến hành xử phạt vi phạm hành chính (nếu có) theo quy định hiện hành.
- Thông báo cho người sử dụng đất về việc thu hồi đất và lý do thu hồi.
- Thực hiện các thủ tục thu hồi đất theo quy định của pháp luật.
- Tiến hành bồi thường (nếu có) theo quy định của pháp luật.
Lưu ý quan trọng
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: Aldo Bidini · GFDL 1.2
Lưu ý quan trọng: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
