Căn cứ pháp lý
Ngày 18/11/2025, Cục Quản lý đất đai ban hành Công văn số 2914/QLĐĐ-KSQLSDĐ, hướng dẫn xác định thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với công chức, viên chức đang công tác tại Văn phòng Đăng ký đất đai. Nội dung hướng dẫn được xây dựng trên cơ sở đối chiếu các quy định sau:
- Điều 22 Luật Đất đai 2024, quy định về hệ thống cơ quan có chức năng quản lý nhà nước về đất đai, trong đó có đề cập đến công chức làm công tác địa chính tại cấp xã.
- Khoản 1 Điều 13 Nghị định số 102/2024/NĐ-CP, xác định vị trí, chức năng của Văn phòng Đăng ký đất đai.
- Điều 16 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP, quy định về hành vi vi phạm "không đăng ký đất đai" và mức xử phạt tương ứng trong lĩnh vực đất đai.
- Khoản 2 Điều 32 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP, quy định về thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Đây là những căn cứ then chốt giúp cơ quan quản lý đất đai xác định rõ chủ thể có quyền lập biên bản khi phát hiện hành vi vi phạm liên quan đến đăng ký, sử dụng đất.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: USDAgov · Public domain
Nội dung hướng dẫn của Cục Quản lý đất đai
Công văn 2914/QLĐĐ-KSQLSDĐ được ban hành nhằm phản hồi vướng mắc mà Sở Tư pháp thành phố Hà Nội đã nêu tại Công văn số 4645/STP-XLVPHC&THPL năm 2025. Vướng mắc xoay quanh câu hỏi: viên chức công tác tại Văn phòng Đăng ký đất đai — đơn vị sự nghiệp trực thuộc hệ thống cơ quan quản lý đất đai — có được xem là chủ thể có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai hay không.
Trả lời vấn đề này, Cục Quản lý đất đai khẳng định: viên chức thuộc Văn phòng Đăng ký đất đai, khi đang thực hiện nhiệm vụ được giao, có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Kết luận này được rút ra từ việc đối chiếu chức năng, nhiệm vụ của Văn phòng Đăng ký đất đai theo Nghị định 102/2024/NĐ-CP với quy định về thẩm quyền lập biên bản tại Nghị định 123/2024/NĐ-CP — hai văn bản cùng điều chỉnh những chủ thể liên quan trực tiếp đến công tác đăng ký, quản lý đất đai.
Cơ sở xác định thẩm quyền lập biên bản
Việc xác định một cá nhân, tổ chức có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính hay không cần dựa trên hai yếu tố song song: vị trí, chức năng của cơ quan nơi người đó công tác, và phạm vi hành vi vi phạm được quy định cụ thể trong văn bản xử phạt chuyên ngành.
Theo Khoản 1 Điều 13 Nghị định 102/2024/NĐ-CP, Văn phòng Đăng ký đất đai là đơn vị được giao thực hiện chức năng đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất; đây chính là lĩnh vực chuyên môn gắn liền trực tiếp với hành vi "không đăng ký đất đai" nêu tại Điều 16 Nghị định 123/2024/NĐ-CP. Do có mối liên hệ chức năng như vậy, viên chức của đơn vị này, trong phạm vi nhiệm vụ được phân công, đủ điều kiện phát hiện và ghi nhận hành vi vi phạm ngay tại thời điểm thi hành công vụ.
Đồng thời, Khoản 2 Điều 32 Nghị định 123/2024/NĐ-CP quy định cụ thể nhóm chủ thể có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, làm căn cứ pháp lý trực tiếp để Cục Quản lý đất đai đưa ra hướng dẫn nêu trên. Việc lập biên bản đúng thẩm quyền là điều kiện tiên quyết để biên bản có giá trị pháp lý, làm cơ sở cho các bước xử lý vi phạm hành chính tiếp theo.
Quy trình lập và xử lý biên bản vi phạm
Trên cơ sở hướng dẫn tại Công văn 2914/QLĐĐ-KSQLSDĐ, việc lập và xử lý biên bản vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai tại Văn phòng Đăng ký đất đai có thể được thực hiện theo trình tự sau:
- Phát hiện, xác định hành vi có dấu hiệu vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, đối chiếu với các hành vi bị xử phạt được liệt kê tại Nghị định 123/2024/NĐ-CP, trong đó có hành vi không đăng ký đất đai quy định tại Điều 16.
- Viên chức thuộc Văn phòng Đăng ký đất đai, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính theo đúng thẩm quyền được xác định tại Khoản 2 Điều 32 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, bảo đảm đầy đủ nội dung, thủ tục theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
- Chuyển biên bản cùng hồ sơ liên quan đến cơ quan, người có thẩm quyền xử phạt để tiếp tục xem xét, ra quyết định xử lý theo đúng trình tự pháp luật quy định.
Việc tuân thủ đúng trình tự nêu trên giúp bảo đảm tính hợp pháp của biên bản, tránh trường hợp biên bản bị vô hiệu do sai thẩm quyền, đồng thời tạo thuận lợi cho quá trình xử lý vi phạm được diễn ra thông suốt, đúng quy định.
Ý nghĩa thực tiễn
Hướng dẫn tại Công văn 2914/QLĐĐ-KSQLSDĐ có ý nghĩa quan trọng trong việc tháo gỡ vướng mắc về thẩm quyền — vấn đề vốn dễ gây lúng túng cho các địa phương khi áp dụng quy định mới của Luật Đất đai 2024 cùng các nghị định hướng dẫn thi hành. Việc Cục Quản lý đất đai công nhận thẩm quyền lập biên bản của viên chức Văn phòng Đăng ký đất đai mang lại một số tác động thiết thực:
- Tăng cường hiệu quả phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm liên quan đến đăng ký đất đai ngay tại nơi phát sinh, do đây là đơn vị trực tiếp tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đăng ký.
- Thống nhất cách hiểu, cách áp dụng pháp luật giữa các địa phương, tránh tình trạng mỗi nơi áp dụng một cách khác nhau khi xác định chủ thể có thẩm quyền lập biên bản.
- Củng cố cơ sở pháp lý cho hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành gồm Luật Đất đai 2024, Nghị định 102/2024/NĐ-CP và Nghị định 123/2024/NĐ-CP.
Tổ chức, cá nhân khi làm việc, giao dịch liên quan đến đăng ký đất đai nên lưu ý rằng Văn phòng Đăng ký đất đai không chỉ thực hiện chức năng tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đăng ký, mà viên chức tại đây còn có thẩm quyền lập biên bản khi phát hiện vi phạm, theo đúng hướng dẫn tại Công văn 2914/QLĐĐ-KSQLSDĐ ngày 18/11/2025 và các quy định pháp luật hiện hành nêu trên.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
