Cơ sở pháp lý
Hoạt động quản lý thuế tại Việt Nam tuân theo khung pháp lý bao gồm: Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 được thông qua ngày 13 tháng 6 năm 2019, có hiệu lực áp dụng từ ngày 1 tháng 7 năm 2020; Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 14/2008/QH12 được ban hành ngày 3 tháng 6 năm 2008 cùng các luật sửa đổi, bổ sung sau này; Luật Thuế giá trị gia tăng số 13/2008/QH12 ngày 3 tháng 6 năm 2008 và các bản sửa đổi, bổ sung kèm theo; Luật Thuế thu nhập cá nhân số 04/2007/QH12 được công bố ngày 21 tháng 11 năm 2007 cùng các quy định sửa đổi, bổ sung liên quan. Ngoài ra, các hướng dẫn công vụ do Tổng Cục Thuế phát hành nhằm làm rõ chính sách thuế, thủ tục kê khai, xử lý hoàn thuế và giải quyết những vấn đề phát sinh đều là cơ sở quan trọng. Thông tư số 80/2021/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 29 tháng 9 năm 2021 hướng dẫn thực hiện một số điều của Luật Quản lý thuế, cùng với Nghị định số 126/2020/NĐ-CP về quản lý thuế, tạo thành bộ quy tắc toàn diện cho ngành thuế.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Plinskarch · CC BY-SA 4.0
Tính chất và vai trò của Công văn Tổng Cục Thuế
Công văn do Tổng Cục Thuế phát hành là một loại hình văn bản hành chính được cơ quan thuế trung ương sử dụng để chỉ đạo và hướng dẫn các vấn đề nghiệp vụ trong toàn bộ hệ thống quản lý thuế quốc gia. Chức năng chính của loại văn bản này là cung cấp câu trả lời rõ ràng cho những câu hỏi phát sinh từ các đơn vị thuế địa phương, chi nhánh thuế dưới cấp và cộng đồng doanh nhân, qua đó thiết lập sự thống nhất trong cách hiểu và áp dụng pháp luật thuế. Những công văn này không mang tính quy phạm pháp luật, do đó không khởi sinh ra các quyền lợi hoặc trách vụ mới so với những gì đã được quy định trong các văn bản pháp luật. Tuy vậy, trong hoạt động quản lý thuế thực tế, công văn mang giá trị tham khảo cao, giúp các bên hiểu rõ cách cơ quan thuế nhận thức và xử lý các tình huống cụ thể theo pháp luật.
Giá trị thực tiễn của công văn Tổng Cục Thuế nằm ở khả năng cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách cơ quan quản lý áp dụng những qui định pháp luật vào các trường hợp cụ thể. Điều này cho phép doanh nghiệp và hộ kinh doanh sắp xếp công việc kê khai, xác định chính xác các khoản phải nộp, và giảm thiểu những rủi ro liên quan đến vi phạm hành chính. Tuy nhiên, khi xảy ra tình trạng văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực cao hơn xung đột với nội dung công văn, người nộp thuế phải tuân thủ những quy định pháp luật đó, bởi vì pháp luật là cấp bậc pháp lệnh cao nhất.
Các lĩnh vực được hướng dẫn trong tháng 7/2020
Trong giai đoạn tháng 7 năm 2020, Tổng Cục Thuế đã phát hành các công văn hướng dẫn liên quan đến nhiều khía cạnh quan trọng của hoạt động thuế. Các vấn đề được giải quyết bao gồm: những yêu cầu về kê khai thuế và quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp; xử lý các nghĩa vụ liên quan đến thuế thu nhập cá nhân; những quy định về hóa đơn, chứng từ và chứng thực liên quan; hướng dẫn về việc sử dụng các chính sách khuyến khích thuế; giải pháp xử lý vướng mắc trong hoàn thuế giá trị gia tăng; các thủ tục liên quan đến cung cấp thông tin về người nộp thuế. Ngoài ra, các công văn cũng bao quát những chỉ dẫn về gia hạn thời gian nộp thuế, các biện pháp giảm thuế được áp dụng để hỗ trợ các doanh nghiệp đang chịu tác động từ tình hình dịch bệnh, dựa trên các quyết nghị và chủ trương của Chính phủ cũng như các chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ.
Phương pháp sử dụng và tra cứu hiệu quả
Để áp dụng công văn một cách hợp lý, người nộp thuế nên bắt đầu bằng việc xác định rõ ràng vấn đề thuế cần được hướng dẫn, ví như những yêu cầu về thủ tục kê khai, tính toán và quyết toán, các ưu đãi có thể được hưởng, thủ tục hoàn lại thuế hay những quy định liên quan đến giấy tờ kế toán. Tiếp theo, người này nên truy cập vào Cổng thông tin điện tử chính thức do Tổng Cục Thuế cung cấp hoặc các hệ thống tra cứu pháp luật có uy tín của các cơ quan chính phủ. Khi tìm kiếm, có thể sử dụng số hiệu của công văn, ký hiệu ghi chỉ định và ngày phát hành, hoặc tìm kiếm thông qua các từ khóa gần liên quan đến nội dung cần tra cứu. Sau khi xác định được công văn phù hợp, người dùng phải đọc kỹ toàn bộ văn bản, chú ý đặc biệt đến phạm vi áp dụng, những tình huống được giải quyết cụ thể, và các căn cứ pháp luật được trích dẫn.
Một bước cực kỳ quan trọng là so sánh nội dung của công văn với tình hình thực tế của doanh nghiệp, tình trạng cụ thể của hộ kinh doanh, và các quy định pháp luật hiện hành trước khi quyết định áp dụng. Các công văn thường được ban hành nhằm giải quyết những mâu thuẫn hoặc vướng mắc cụ thể của một hoặc vài cơ quan thuế, hoặc để hỗ trợ một doanh nghiệp nhất định, vì thế cần xem xét kỹ hoàn cảnh và bối cảnh ban hành. Khi gặp những điểm chưa hiểu rõ hoặc phát hiện sự khác nhau trong cách giải thích, người nộp thuế nên liên hệ trực tiếp với cơ quan thuế có thẩm quyền để nhận được sự hướng dẫn chính thức và xác nhận về cách áp dụng.
Những nguyên tắc cần tuân thủ
Công văn Tổng Cục Thuế, mặc dù mang giá trị hướng dẫn cao, chỉ nên được sử dụng như một công cụ tham khảo bổ trợ, không phải là căn cứ duy nhất để quyết định các trách vụ thuế của mình. Người nộp thuế không được dùng một công văn đơn lẻ làm cơ sở chủ yếu để xác định loại và mức độ nghĩa vụ. Thêm vào đó, công văn hướng dẫn có khả năng hết hiệu lực hoặc bị thay thế khi có những văn bản quy phạm pháp luật mới hoặc những công văn mới do cơ quan thuế phát hành, vì vậy việc kiểm tra tính thích hợp theo thời gian là cần thiết trước khi áp dụng.
Trước khi sử dụng một công văn, người nộp thuế phải xác minh chính xác số hiệu, ngày phát hành và nguồn gốc phát hành chính thức để tránh nhầm lẫn với những văn bản giả mạo hoặc sử dụng sai nội dung. Khi phát hiện mâu thuẫn giữa công văn và pháp luật thuế có hiệu lực cao hơn, phải tuân thủ theo quy định của pháp luật. Trong trường hợp xảy ra mâu thuẫn giữa nhiều văn bản khác nhau, việc tham vấn cơ quan có thẩm quyền là cách làm phù hợp nhất. Thông tin cung cấp trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế các văn bản chính thức do cơ quan nhà nước ban hành, cũng như không phải là ý kiến pháp lý chuyên nghiệp chính thức cho bất kỳ trường hợp cụ thể nào.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
