Căn cứ pháp lý áp dụng
Ngày 10/8/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 89/2026/TT-BTC, điều chỉnh các quy định về hồ sơ khai thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và sửa đổi cách thức nộp Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia. Ngay sau khi văn bản này có hiệu lực, Công văn 5746/CT-CS do Cục Thuế ban hành đã phổ biến, làm rõ thêm những nội dung sửa đổi nói trên cho cộng đồng doanh nghiệp. Đây là hai văn bản mà kế toán và người phụ trách thuế tại doanh nghiệp cần nắm vững để thực hiện đúng nghĩa vụ kê khai trong các kỳ quyết toán sắp tới, tránh sai sót do áp dụng theo quy định cũ.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Jaggery · CC BY-SA 2.0
Tách Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia khỏi hồ sơ quyết toán thuế TNDN
Thay đổi đáng chú ý nhất của Thông tư 89/2026/TT-BTC là việc tách Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia thành một cấu phần độc lập, không còn nộp gộp chung trong hồ sơ khai quyết toán thuế TNDN như quy định trước đây. Sự tách bạch này xuất phát từ thực tế hai loại tài liệu có thời hạn nộp khác nhau:
- Hồ sơ khai quyết toán thuế TNDN phải được nộp chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng thứ 03, tính từ thời điểm kết thúc năm tài chính của doanh nghiệp.
- Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia có thời hạn nộp dài hơn đáng kể — 12 tháng kể từ ngày kết thúc năm tài chính của công ty mẹ tối cao trong tập đoàn.
Nếu tiếp tục gộp chung hai loại hồ sơ vào một mốc nộp duy nhất, quy định cũ sẽ tạo ra sự lệch pha bất hợp lý giữa thời điểm doanh nghiệp thực sự có đủ dữ liệu liên quốc gia và thời hạn quyết toán thuế nội địa. Bên cạnh mục tiêu điều hòa thời hạn nộp, việc tách riêng còn nhằm bảo mật thông tin đối với dữ liệu lợi nhuận liên quốc gia, phù hợp với khuyến nghị của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) về trao đổi thông tin giữa các cơ quan thuế mà vẫn giữ được tính riêng tư cần thiết cho dữ liệu nhạy cảm của các tập đoàn đa quốc gia.
Thành phần hồ sơ khai thuế TNDN theo Khoản 5 Điều 21
Khoản 5 Điều 21 của Thông tư 89/2026/TT-BTC liệt kê cụ thể các mẫu tờ khai tương ứng với từng nhóm hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế TNDN, thay vì áp dụng chung một bộ mẫu cho mọi trường hợp như cách hiểu phổ biến trước đây. Theo đó, doanh nghiệp cần xác định đúng mẫu tờ khai phù hợp với bản chất giao dịch phát sinh, bao gồm:
- Khai thuế TNDN theo từng lần phát sinh, áp dụng cho các khoản thu nhập không thường xuyên, không thuộc diện quyết toán theo năm.
- Khai thuế đối với hoạt động chuyển nhượng bất động sản.
- Khai thuế đối với hoạt động chuyển nhượng vốn do doanh nghiệp nước ngoài thực hiện tại Việt Nam.
- Khai thuế đối với khoản lợi tức được chia cho các tổ chức đầu tư.
Việc phân tách mẫu biểu theo từng loại hoạt động giúp cơ quan thuế quản lý sát hơn bản chất của từng nguồn thu nhập, đồng thời giúp doanh nghiệp hạn chế nhầm lẫn khi kê khai những giao dịch có tính chất đặc thù, vốn khác biệt so với hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường phát sinh định kỳ.
Trình tự thực hiện hồ sơ khai thuế TNDN
Để tuân thủ đúng quy định mới, doanh nghiệp nên thực hiện tuần tự theo các bước sau:
- Rà soát toàn bộ hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế TNDN trong kỳ tính thuế để xác định đúng loại tờ khai tương ứng — theo từng lần phát sinh, chuyển nhượng bất động sản, chuyển nhượng vốn, hay chia lợi tức cho tổ chức đầu tư.
- Điền đầy đủ, chính xác thông tin vào mẫu tờ khai được quy định tại Khoản 5 Điều 21 Thông tư 89/2026/TT-BTC, bảo đảm số liệu khớp với báo cáo tài chính và sổ sách kế toán của doanh nghiệp.
- Nộp hồ sơ khai quyết toán thuế TNDN đúng thời hạn quy định — chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ 03 kể từ ngày kết thúc năm tài chính.
- Đối với doanh nghiệp thuộc diện phải lập Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia, nộp báo cáo này theo thời hạn và trình tự riêng quy định tại Nghị định 255/2026/NĐ-CP, độc lập với hồ sơ quyết toán thuế TNDN.
Một số lưu ý dành cho doanh nghiệp
Vì hai loại hồ sơ nay đã được tách bạch về thời hạn, doanh nghiệp — đặc biệt là các tập đoàn có công ty mẹ hoặc công ty con ở nước ngoài — cần theo dõi song song hai mốc thời gian khác nhau, tránh nhầm lẫn dẫn đến nộp trễ hoặc bỏ sót một trong hai loại hồ sơ. Chậm nộp hồ sơ khai quyết toán thuế TNDN hoặc Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia đều có thể khiến doanh nghiệp đối diện rủi ro bị xử lý theo quy định pháp luật về quản lý thuế hiện hành.
Ngoài việc lựa chọn đúng mẫu tờ khai theo từng loại hoạt động, doanh nghiệp cũng cần chuẩn bị đầy đủ các tài liệu đi kèm bắt buộc — báo cáo tài chính đã được kiểm toán hoặc soát xét (đối với trường hợp thuộc diện), các phụ lục giải trình số liệu, cùng những hồ sơ chứng minh liên quan đến giao dịch phát sinh, chẳng hạn hợp đồng chuyển nhượng bất động sản hay hợp đồng chuyển nhượng vốn. Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và chính xác ngay từ đầu không chỉ giúp doanh nghiệp tránh sai sót khi kê khai, mà còn giúp giảm thiểu thời gian giải trình, bổ sung hồ sơ trong trường hợp bị cơ quan thuế yêu cầu làm rõ trong quá trình thanh tra, kiểm tra sau này.
Bên cạnh đó, bộ phận kế toán nội bộ nên cập nhật quy trình lập hồ sơ quyết toán thuế TNDN cho phù hợp với việc tách riêng Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia, đồng thời phân công rõ trách nhiệm theo dõi từng mốc thời hạn để bảo đảm cả hai loại hồ sơ đều được nộp đúng quy định, tránh tình trạng dồn công việc vào một thời điểm duy nhất như trước khi Thông tư 89/2026/TT-BTC có hiệu lực.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
