Căn cứ pháp lý và phạm vi áp dụng
Từ ngày 01 tháng 7 năm 2026, việc đăng ký thuế được thực hiện theo hướng dẫn tại Thông tư 90/2026/TT-BTC, văn bản chính thức thay thế Thông tư số 86/2024/TT-BTC trước đó. Thông tư mới được ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Quản lý thuế 2025, trong đó bao gồm nội dung hướng dẫn cách kê khai Tờ khai đăng ký thuế theo Mẫu số 20-ĐKT cũng như các phương thức nộp hồ sơ đăng ký thuế mà người nộp thuế có thể lựa chọn.
Mẫu số 20-ĐKT là biểu mẫu dành riêng cho việc kê khai thông tin của người phụ thuộc — đối tượng liên quan trực tiếp đến việc xác định giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân. Điền đúng, đủ các chỉ tiêu trên mẫu này giúp hồ sơ được tiếp nhận thuận lợi, tránh phát sinh yêu cầu giải trình hoặc bổ sung từ phía cơ quan thuế.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Kirsten Gillibrand 2020 · Public domain
Nguyên tắc chung khi kê khai thông tin người phụ thuộc
Một điểm đáng chú ý của Thông tư 90/2026/TT-BTC là việc tinh giản nghĩa vụ kê khai đối với người phụ thuộc mang quốc tịch Việt Nam. Theo đó, người kê khai chỉ cần điền số định danh cá nhân của người phụ thuộc vào chỉ tiêu (5), mà không phải khai thêm các chỉ tiêu từ (6) đến (10) như quy định trước đây. Sở dĩ có sự đơn giản hóa này là bởi cơ quan thuế sẽ căn cứ vào số định danh cá nhân để tự động đối chiếu, lấy dữ liệu về "địa chỉ thường trú" và "nơi ở hiện tại" từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, thay vì buộc người nộp thuế phải tự khai báo thủ công từng mục.
Đối với chỉ tiêu (4) — nơi ghi mã số thuế đã được cấp trước đó hoặc số định danh cá nhân — người kê khai chỉ cần bổ sung những nội dung có phát sinh thay đổi so với lần đăng ký gần nhất; các chỉ tiêu không có thay đổi thì để trống, không cần điền lại toàn bộ.
Hướng dẫn kê khai nhóm chỉ tiêu (12) đến (17)
Nhóm chỉ tiêu từ (12) đến (15) trên Mẫu số 20-ĐKT được áp dụng theo cách phân loại dựa trên độ tuổi và tình trạng thực tế của từng người phụ thuộc.
Trường hợp người phụ thuộc là con chưa đủ 18 tuổi, người kê khai được miễn kê khai toàn bộ nhóm chỉ tiêu nêu trên. Ngược lại, đối với các nhóm người phụ thuộc khác — ngoài con dưới 18 tuổi — việc kê khai phải tuân theo tiêu chí được quy định tại Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, cụ thể như sau:
- Đối với chỉ tiêu (12) và (13): nếu người phụ thuộc thuộc diện tương ứng thì đánh dấu "x" vào ô; nếu không thuộc diện thì để trống, không đánh dấu.
- Đối với chỉ tiêu (14) và (15): chỉ điền thông tin khi người phụ thuộc thuộc đối tượng áp dụng của từng chỉ tiêu tương ứng; không thuộc đối tượng thì bỏ trống.
Riêng chỉ tiêu (16) và, nếu có phát sinh, chỉ tiêu (17) là hai chỉ tiêu bắt buộc phải điền, áp dụng chung cho toàn bộ các trường hợp người phụ thuộc, không phân biệt độ tuổi hay nhóm đối tượng cụ thể.
Trình tự, thủ tục nộp hồ sơ đăng ký thuế
Sau khi hoàn tất việc điền Mẫu số 20-ĐKT theo đúng hướng dẫn nêu trên, người nộp thuế thực hiện tuần tự các bước sau để hoàn thành thủ tục đăng ký thuế:
Bước một, chuẩn bị đầy đủ Tờ khai đăng ký thuế Mẫu số 20-ĐKT cùng các tài liệu kèm theo (nếu có) phù hợp với nội dung đã kê khai.
Bước hai, lựa chọn một trong hai kênh nộp hồ sơ: thông qua cơ quan đăng ký kinh doanh, hoặc trực tiếp tại cơ quan thuế. Ở mỗi kênh, người nộp thuế có thể lựa chọn hình thức nộp điện tử hoặc nộp bằng bản giấy, tùy theo điều kiện thực tế của mình.
Bước ba, trong trường hợp lựa chọn nộp hồ sơ bằng giấy, người nộp thuế có thể nộp trực tiếp tại bộ phận một cửa của cơ quan có thẩm quyền, hoặc gửi hồ sơ thông qua đường bưu chính công ích.
Nắm rõ cơ chế tự động đối chiếu dữ liệu dân cư, đồng thời phân biệt chính xác nhóm chỉ tiêu cần kê khai theo từng loại người phụ thuộc, sẽ giúp người nộp thuế rút ngắn thời gian hoàn thiện hồ sơ, hạn chế sai sót và tránh phải điều chỉnh, bổ sung nhiều lần trong quá trình đăng ký thuế theo quy định hiện hành.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
