Doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh do Covid-19 có được hoãn trả nợ

Cơ sở pháp lý

1. Thông tư 01/2020/TT-NHNN ngày 13/3/2020 của Ngân hàng Nhà nước quy định về việc tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi, phí, giữ nguyên nhóm nợ nhằm hỗ trợ khách hàng bị ảnh hưởng do dịch Covid-19.

2. Thông tư 03/2021/TT-NHNN ngày 02/4/2021 của Ngân hàng Nhà nước sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 01/2020/TT-NHNN, trong đó kéo dài thời hạn áp dụng chính sách hỗ trợ.

3. Thông tư 14/2021/TT-NHNN ngày 07/9/2021 của Ngân hàng Nhà nước sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 01/2020/TT-NHNN, tiếp tục gia hạn thời gian áp dụng chính sách cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi, giữ nguyên nhóm nợ.

4. Luật các tổ chức tín dụng năm 2010, được sửa đổi, bổ sung năm 2017 — văn bản nền tảng điều chỉnh hoạt động cho vay và cơ cấu lại thời hạn trả nợ của tổ chức tín dụng.

5. Thông tư 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 của Ngân hàng Nhà nước quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng.

6. Nghị quyết số 68/NQ-CP ngày 01/7/2021 của Chính phủ về một số chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động gặp khó khăn do đại dịch Covid-19.

Nội dung chi tiết

Hoãn trả nợ vay ngân hàng trong bối cảnh dịch Covid-19 được thực hiện thông qua cơ chế cơ cấu lại thời hạn trả nợ theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Cơ cấu lại thời hạn trả nợ là việc tổ chức tín dụng điều chỉnh kỳ hạn trả nợ gốc và/hoặc lãi tiền vay, thời hạn cho vay hoặc thời hạn còn lại của khoản nợ cho phù hợp với khả năng trả nợ của khách hàng bị thiệt hại do dịch Covid-19, trên cơ sở thỏa thuận giữa hai bên. Về bản chất, doanh nghiệp được kéo dài thời hạn phải trả nợ, không phải xóa nợ hay miễn toàn bộ nghĩa vụ trả nợ.

Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Prime Minister's Office · GODL-India

Để được cơ cấu lại thời hạn trả nợ, khoản nợ của doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện sau: khoản nợ phát sinh trước ngày 23/01/2020 (thời điểm dịch Covid-19 bùng phát tại Việt Nam) và đến hạn trả nợ trong khoảng thời gian áp dụng chính sách; doanh nghiệp có doanh thu, thu nhập bị suy giảm do ảnh hưởng trực tiếp của dịch Covid-19; doanh nghiệp không có nợ xấu tại thời điểm ngày 23/01/2020 (trừ trường hợp đã được cơ cấu lại thời hạn trả nợ theo quy định trước đó); sau khi cơ cấu lại thời hạn trả nợ, doanh nghiệp có phương án khả thi để trả nợ theo thời hạn mới do tổ chức tín dụng thẩm định.

Các hình thức hỗ trợ doanh nghiệp gồm ba nhóm chính: thứ nhất, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, bao gồm điều chỉnh kỳ hạn trả nợ và/hoặc gia hạn nợ; thứ hai, miễn, giảm lãi, phí cho khách hàng theo quy định nội bộ của từng tổ chức tín dụng; thứ ba, giữ nguyên nhóm nợ đối với các khoản nợ được cơ cấu lại thời hạn trả nợ, tức là không bị chuyển sang nhóm nợ có mức độ rủi ro cao hơn chỉ vì việc điều chỉnh thời hạn trả nợ này.

Khi được hỗ trợ, doanh nghiệp vẫn phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo thỏa thuận mới đã ký với ngân hàng, bao gồm trả nợ gốc và lãi theo kỳ hạn được điều chỉnh; cung cấp đầy đủ, trung thực thông tin, tài liệu chứng minh mức độ ảnh hưởng của dịch; sử dụng vốn vay đúng mục đích và chấp hành các điều kiện khác theo hợp đồng tín dụng và thỏa thuận cơ cấu nợ.

Chính sách hỗ trợ theo Thông tư 01/2020/TT-NHNN có thời hạn áp dụng và đã được gia hạn nhiều lần: Thông tư 03/2021/TT-NHNN kéo dài thời gian áp dụng đến hết ngày 31/12/2021, Thông tư 14/2021/TT-NHNN tiếp tục gia hạn đến hết ngày 30/6/2022. Các khoản nợ đã được cơ cấu lại thời hạn trả nợ trước thời điểm chính sách hết hiệu lực vẫn tiếp tục thực hiện theo thỏa thuận đã ký giữa doanh nghiệp và ngân hàng.

Quy trình thực hiện

1. Đánh giá mức độ ảnh hưởng của dịch Covid-19 đến hoạt động kinh doanh, doanh thu và thu nhập của doanh nghiệp, xác định khoản vay cần đề nghị hoãn trả nợ.
2. Chuẩn bị hồ sơ chứng minh mức độ ảnh hưởng, gồm: báo cáo tài chính, báo cáo kết quả kinh doanh, số liệu doanh thu trước và trong thời gian dịch, hợp đồng kinh tế, chứng từ thanh toán, quyết định tạm ngừng kinh doanh và các tài liệu liên quan khác.
3. Liên hệ trực tiếp ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng đang cho vay, làm việc với cán bộ tín dụng phụ trách khoản vay để trao đổi về khả năng được hỗ trợ.
4. Lập đề nghị cơ cấu lại thời hạn trả nợ bằng văn bản, nêu rõ khoản nợ, nguyên nhân chậm trả do dịch Covid-19, thời hạn xin gia hạn, kèm toàn bộ hồ sơ chứng minh và nộp cho ngân hàng.
5. Ngân hàng thẩm định hồ sơ, đánh giá phương án trả nợ và ra quyết định; nếu chấp thuận, hai bên ký thỏa thuận cơ cấu nợ mới hoặc phụ lục hợp đồng tín dụng điều chỉnh kỳ hạn trả nợ, lãi suất và các điều khoản liên quan.
6. Doanh nghiệp thực hiện trả nợ theo đúng thỏa thuận cơ cấu mới, theo dõi kỳ hạn trả nợ và lưu giữ văn bản, biên nhận thanh toán để đối chiếu khi cần.

Lưu ý quan trọng

Không phải mọi doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh do Covid-19 đều đương nhiên được cơ cấu lại thời hạn trả nợ. Việc hỗ trợ chỉ áp dụng khi khoản nợ và doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ điều kiện theo Thông tư 01/2020/TT-NHNN, đồng thời được ngân hàng thẩm định và chấp thuận trên cơ sở chính sách nội bộ của từng tổ chức tín dụng.

Chính sách hỗ trợ chỉ có hiệu lực trong thời hạn nhất định, đã hết hiệu lực từ ngày 30/6/2022. Doanh nghiệp không được cơ cấu nợ trong thời gian áp dụng chính sách sẽ không thuộc diện hưởng hỗ trợ theo các Thông tư nêu trên; cần liên hệ ngân hàng để nắm bắt các chương trình, gói hỗ trợ khác hiện hành nếu có.

Hồ sơ chứng minh mức độ ảnh hưởng của dịch Covid-19 đóng vai trò quyết định trong việc xét duyệt. Báo cáo tài chính, số liệu doanh thu, hợp đồng bị hủy bỏ hoặc giãn tiến độ, quyết định tạm ngừng kinh doanh phải đầy đủ, rõ ràng và trung thực để ngân hàng có căn cứ đánh giá.

Doanh nghiệp có nợ xấu tại thời điểm trước khi dịch Covid-19 xảy ra (trước ngày 23/01/2020) có thể không được hưởng chính sách giữ nguyên nhóm nợ và cơ cấu lại thời hạn trả nợ, trừ trường hợp đáp ứng các ngoại lệ theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Việc cơ cấu lại thời hạn trả nợ không làm phát sinh nghĩa vụ miễn lãi cho doanh nghiệp. Tiền lãi và phí phát sinh trong thời gian cơ cấu vẫn phải thanh toán theo thỏa thuận; chỉ những khoản lãi, phí được ngân hàng xem xét miễn, giảm theo quy định nội bộ mới không phải trả.

Doanh nghiệp nên liên hệ trực tiếp với ngân hàng đang cho vay, không qua môi giới trung gian; mọi đề nghị hỗ trợ nên lập thành văn bản để làm căn cứ giải quyết.

Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.