Đề xuất đánh thuế cao với người trúng Vietlott

Cơ sở pháp lý

1. Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2007 (sửa đổi, bổ sung năm 2012, 2014) — Điều 24 quy định về thu nhập từ trúng thưởng.

2. Thông tư 111/2013/TT-BTC — Điều 15 quy định thuế suất 10% đối với phần thu nhập từ trúng thưởng vượt quá 10 triệu đồng.

3. Luật Quản lý thuế năm 2019 — quy định về trách nhiệm khấu trừ thuế tại nguồn của tổ chức trả thưởng.

4. Nghị định 126/2020/NĐ-CP — quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế về khấu trừ, khấu trừ trước.

5. Các đề xuất sửa đổi chính sách thuế (Bộ Tài chính, Ủy ban Tài chính - Ngân sách Quốc hội) — nêu chung về việc nghiên cứu tăng thuế suất hoặc áp dụng thuế lũy tiến đối với trúng thưởng lớn.

Nội dung chi tiết

Theo quy định hiện hành tại Điều 24 Luật Thuế TNCN 2007 (sửa đổi), thu nhập từ trúng thưởng (kể cả xổ số tự chọn Vietlott, xổ số truyền thống, khuyến mại, dự thưởng) là khoản thu nhập chịu thuế. Cụ thể, Thông tư 111/2013/TT-BTC quy định mức miễn trừ 10 triệu đồng cho mỗi lần trúng thưởng; phần vượt quá 10 triệu đồng chịu thuế suất 10% (mức thuế suất hợp nhất áp dụng cho thu nhập từ trúng thưởng). Tổ chức trả thưởng (Công ty Xổ số Việt Nam, các đơn vị liên quan) có trách nhiệm khấu trừ thuế TNCN tại nguồn trước khi chuyển tiền thưởng cho người trúng.

Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Geoff Charles · CC BY-SA 4.0

Cơ chế khấu trừ tại nguồn: Khi người chơi trúng thưởng, tổ chức trả thưởng sẽ trừ 10% trên phần tiền vượt 10 triệu đồng và nộp vào ngân sách nhà nước thay mặt người trúng thưởng. Người trúng thưởng nhận được số tiền thực tế sau khi đã trừ thuế. Đây là nghĩa vụ bắt buộc của tổ chức trả thưởng theo Luật Quản lý thuế 2019 và Nghị định 126/2020/NĐ-CP.

Gần đây, có đề xuất từ Bộ Tài chính và các chuyên gia đề xuất tăng cường đánh thuế đối với người trúng thưởng lớn: (i) nâng thuế suất từ 10% lên mức cao hơn (ví dụ 20-25%) đối với phần trúng thưởng lớn; (ii) bỏ hoặc giảm mức miễn trừ 10 triệu đồng; (iii) áp dụng thang thuế lũy tiến theo quy mô tiền thưởng (càng trúng lớn càng chịu thuế suất cao). Mục tiêu: hạn chế tác động tiêu cực của xổ số đến xã hội, kiềm chế lòng tham cược bạc, đồng thời tăng thu ngân sách nhà nước từ nguồn thu này.

Cơ sở đề xuất tham khảo thông lệ quốc tế: Nhiều quốc gia áp dụng thuế suất cao hơn hoặc thang thuế lũy tiến cho trúng thưởng xổ số (Mỹ: thuế liên bang 24-37% + thuế bang; Pháp: 20% thuế cố định; Trung Quốc: 20% thuế thu nhập cá nhân; Úc: miễn thuế nhưng điều chỉnh qua các chính sách khác). Tại Việt Nam, thuế suất 10% hiện nay thấp so với trung bình khu vực và thế giới, chưa phản ánh đầy đủ mục tiêu điều tiết phân phối, tái phân phối thu nhập.

Cần lưu ý: Các đề xuất trên hiện mới ở giai đoạn nghiên cứu, thảo luận, chưa trở thành văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực. Quy trình ban hành sẽ trải qua: Bộ Tài chính trình Ủy ban Tài chính - Ngân sách Quốc hội, trình Chính phủ, trình Quốc hội sửa đổi Luật Thuế TNCN; sau đó hướng dẫn chi tiết qua Thông tư/Đế án. Cho đến khi có văn bản mới có hiệu lực, quy định hiện hành (thuế 10% phần vượt 10 triệu) vẫn áp dụng.

Quy trình thực hiện

1. Theo dõi thông tin chính thức từ Bộ Tài chính, Quốc hội về quá trình nghiên cứu, thảo luận, biểu quyết sửa đổi Luật Thuế TNCN liên quan đến trúng thưởng xổ số.
2. Người trúng thưởng hiện nay: nhận tiền thưởng sau khi tổ chức trả thưởng đã khấu trừ 10% thuế TNCN trên phần vượt quá 10 triệu đồng; không cần tự kê khai thêm nếu tổ chức đã khấu trừ đủ và nộp đúng.
3. Khi văn bản sửa đổi có hiệu lực: cập nhật thuế suất mới, mức miễn trừ mới (nếu có), hoặc thang thuế lũy tiến áp dụng cho lần trúng thưởng xảy ra từ ngày hiệu lực.
4. Kê khai thuế theo hướng dẫn mới (nếu quy định yêu cầu người trúng thưởng tự kê khai bổ sung cho phần trúng lớn hoặc khi thuế khấu trừ chưa đủ).
5. Lưu trữ chứng từ: vé trúng thưởng, biên lai nhận tiền, quyết định khấu trừ thuế, chứng từ nộp thuế của tổ chức trả thưởng để làm căn cứ đối chiếu khi cần.
6. Liên hệ cơ quan thuế trực tiếp quản lý hoặc tổ chức trả thưởng khi có thắc mắc về số thuế đã khấu trừ, yêu cầu cấp chứng từ thuế hoặc hỗ trợ kê khai.

Lưu ý quan trọng

Hiện hành người trúng thưởng Vietlott (xổ số tự chọn) chịu thuế TNCN 10% trên phần tiền thưởng vượt quá 10 triệu đồng mỗi lần trúng; 10 triệu đầu tiên được miễn thuế.

Tổ chức trả thưởng (Công ty Xổ số Việt Nam) là bên có trách nhiệm khấu trừ thuế tại nguồn trước khi chi trả tiền thưởng cho người trúng; người trúng không phải tự nộp thuế riêng nếu tổ chức đã khấu trừ đúng, đủ.

Các đề xuất tăng thuế suất, bỏ mức miễn trừ, áp dụng thuế lũy tiến hiện mới đang ở giai đoạn nghiên cứu, thảo luận — chưa phải quy định pháp luật có hiệu lực thi hành.

Chính sách thuế có thể thay đổi theo chu kỳ sửa đổi luật (thường 5-10 năm/lần); người chơi, người trúng thưởng cần cập nhật văn bản mới nhất khi có hiệu lực.

Bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo, tổng hợp quy định hiện hành và thông tin đề xuất công khai; không thay thế tư vấn pháp lý chuyên nghiệp cho trường hợp cụ thể.

Khi có thắc mắc về nghĩa vụ thuế, số tiền khấu trừ, hoặc cần cấp chứng từ thuế — hãy liên hệ trực tiếp cơ quan thuế quản lý hoặc tổ chức trả thưởng để được hỗ trợ chính xác, kịp thời.

Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.