Căn cứ pháp lý
Việc quản lý và điều chỉnh mức sắc thuế đối với xăng, dầu được thực hiện trên nền tảng của khung pháp lý sau:
Luật Thuế bảo vệ môi trường số 57/2010/QH12 năm 2010 quy định rõ những hàng hóa phải chịu loại sắc thuế này, căn cứ tính toán thuế cũng như các mức thuế theo đơn vị hàng hóa (đồng trên một lít), trong đó xăng và dầu được xem là những mặt hàng chịu sắc thuế bảo vệ môi trường.
Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XIV về khung mức sắc thuế bảo vệ môi trường định rõ phạm vi tối đa thuế có thể áp dụng cho từng loại hàng hóa. Đối với xăng, khung thuế được quy định ở mức cao hơn so với dầu diesel, từ đó tạo cơ sở pháp lý để điều chỉnh mức thuế cụ thể phù hợp với các tình huống kinh tế - xã hội.
Nghị quyết 18/2022/UBTVQH15 và các Nghị quyết liên quan của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành năm 2022 đã điều chỉnh mức sắc thuế bảo vệ môi trường xuống thấp hơn nhằm hỗ trợ bình ổn giá xăng dầu trong thị trường nội địa.
Luật Giá năm 2023 xác định thẩm quyền, nguyên tắc quản lý giá cũng như các biện pháp can thiệp giá đối với những hàng hóa, dịch vụ chiến lược, bao gồm xăng dầu.
Các Nghị định của Chính phủ về lĩnh vực kinh doanh xăng dầu quy định các điều kiện, yêu cầu kinh doanh, phương thức tính toán giá gốc, cũng như trách nhiệm kê khai, công bố giá của các thương nhân trong ngành.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Ministry of Finance of India · GODL-India
Bối cảnh và nội dung đề xuất
Sắc thuế bảo vệ môi trường được phân loại là loại thuế gián tiếp, được áp dụng trên các mặt hàng và dịch vụ mà quá trình sản xuất hoặc tiêu dùng của chúng gây ảnh hưởng bất lợi đến tài nguyên và sinh thái. Xăng và dầu đã lâu được công nhận là những đối tượng chịu sắc thuế này, với mức thuế được tính bằng phương pháp tuyệt đối trên một đơn vị thể tích (đồng cho mỗi lít).
Trước giai đoạn năm 2022, mức sắc thuế bảo vệ môi trường đối với xăng là 4.000 đồng/lít, còn dầu diesel là 2.000 đồng/lít. Khi giá xăng dầu quốc tế tăng vọt trong năm 2022, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã phê duyệt các Nghị quyết nhằm giảm mức sắc thuế xuống còn 2.000 đồng/lít đối với xăng và 1.000 đồng/lít đối với dầu diesel. Động thái này nhằm mục tiêu hạ giá bán lẻ, giảm chi phí hoạt động vận tải và sản xuất, cũng như giảm áp lực tài chính cho cộng đồng và các tổ chức kinh doanh.
Đề xuất mới hiện nay là tiếp tục giảm sắc thuế bảo vệ môi trường đối với xăng xuống mức 1.000 đồng/lít, sao cho mức thuế của xăng được điều chỉnh tương đương với mức hiện hành của dầu diesel. Đề xuất này xuất phát từ mục tiêu tiếp tục bình ổn giá năng lượng, giảm thiểu chi phí cho nền kinh tế khi tình hình giá năng lượng quốc tế vẫn còn nhiều biến động.
Khi mức sắc thuế giảm, giá bán lẻ xăng dầu tại bình đổ được kỳ vọng sẽ giảm theo, từ đó làm giảm chi phí vận tải, chi phí nguyên vật liệu trong sản xuất, và giảm gánh nặng tài chính chung cho doanh nghiệp và hộ gia đình. Tuy nhiên, giảm sắc thuế cũng có tác động đến nguồn ngân sách trung ương, do vậy đề xuất cần được cân đối giữa lợi ích bình ổn kinh tế và nhu cầu bảo đảm thu ngân sách nhà nước.
Lộ trình thực hiện
Để đưa đề xuất vào thực tiễn, các bước tiến hành theo trình tự sau:
Trước tiên, cần theo dõi sát sao diễn biến của đề xuất cũng như quá trình xử lý tại các cơ quan lập pháp, bao gồm Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, để nắm bắt khi nào đề xuất được chính thức hóa thành Nghị quyết.
Ngay khi Nghị quyết được ban hành và chính thức có hiệu lực, cần cập nhật mức sắc thuế mới vào các hệ thống quản lý, căn cứ hành chính của các cơ quan thuế và thương nhân kinh doanh, xác định rõ thời điểm chuyển tiếp từ mức cũ sang mức mới.
Các tổ chức kinh doanh trong ngành xăng dầu phải thực hiện kê khai và nộp sắc thuế bảo vệ môi trường theo mức mới kể từ kỳ tính thuế phát sinh sau ngày quy định có hiệu lực.
Những thương nhân kinh doanh xăng dầu cần điều chỉnh giá bán lẻ tại các điểm bán hàng dựa trên công thức tính giá gốc được pháp luật quy định, đồng thời công bố giá công khai theo yêu cầu của pháp luật về giá.
Người tiêu dùng và cộng đồng doanh nghiệp nên chủ động theo dõi mức giá xăng dầu bán lẻ tại các kỳ điều hành giá để đánh giá mức độ ảnh hưởng của việc giảm sắc thuế.
Trong trường hợp có các vấn đề pháp lý liên quan đến kê khai, nộp sắc thuế hoặc xác định mức thuế áp dụng, các bên liên quan nên liên hệ với cơ quan quản lý thuế có thẩm quyền để được hướng dẫn chi tiết.
Những lưu ý quan trọng
Đề xuất giảm sắc thuế bảo vệ môi trường đối với xăng xuống còn 1.000 đồng/lít vẫn ở giai đoạn đề xuất, chưa phải là quy định pháp luật chính thức. Cho đến khi cơ quan lập pháp ban hành Nghị quyết hay văn bản pháp luật thay thế, mức sắc thuế hiện hành vẫn là mức được áp dụng.
Sắc thuế bảo vệ môi trường chỉ là một trong nhiều thành phần tạo nên giá bán lẻ xăng dầu. Ngoài sắc thuế, giá xăng dầu tại bình đổ còn phụ thuộc vào diễn biến giá xăng dầu thế giới, tỷ giá đổi đôla, các chi phí hậu cần, lợi nhuận của thương nhân, và những khoản phí khác được nêu rõ trong công thức tính giá gốc.
Thẩm quyền quyết định, điều chỉnh mức sắc thuế bảo vệ môi trường dành riêng cho Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội; doanh nghiệp và người dân cần chờ đợi các văn bản pháp luật chính thức được ban hành trước khi áp dụng mức sắc thuế mới.
Các tổ chức kinh doanh trong lĩnh vực xăng dầu cần thường xuyên cập nhật, theo dõi các Luật, Nghị định, Thông tư mới liên quan đến sắc thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, cũng như những quy định về giá cả để đảm bảo kê khai, nộp sắc thuế và niêm yết giá tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
