Căn cứ pháp lý
Chính sách giảm thuế giá trị gia tăng (GTGT) 2% áp dụng cho năm 2026 được ban hành tại Nghị định 174/2025/NĐ-CP, trên cơ sở triển khai Nghị quyết 174/2024/QH15 của Quốc hội. Đây là văn bản hướng dẫn cụ thể việc thực hiện chính sách hỗ trợ thuế nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng trong giai đoạn phục hồi kinh tế.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Public domain
Phạm vi và mức giảm thuế
Theo khoản 1 Điều 1 của Nghị định 174/2025/NĐ-CP, việc giảm thuế được thực hiện theo hai phương pháp tính thuế khác nhau:
- Nhóm doanh nghiệp, tổ chức kinh doanh nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ: mức thuế suất áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc diện được giảm là 8%, thay vì mức thuế suất phổ thông thông thường.
- Nhóm doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế GTGT theo phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu (tỷ lệ %): khi xuất hóa đơn cho hàng hóa, dịch vụ thuộc diện giảm thuế, tỷ lệ % dùng để tính thuế GTGT được giảm 20% so với mức đang áp dụng.
Việc phân định hai nhóm nêu trên tương ứng với điểm a và điểm b khoản 2 Điều 1 Nghị định, làm cơ sở để xác định cách ghi hóa đơn phù hợp ở phần tiếp theo.
Cách lập hóa đơn tương ứng với từng phương pháp tính thuế
Đối với cơ sở kinh doanh thuộc điểm a khoản 2 Điều 1 Nghị định (nộp thuế theo phương pháp khấu trừ): khi lập hóa đơn GTGT cho hàng hóa, dịch vụ được giảm thuế, tại dòng thuế suất phải ghi "8%"; đồng thời thể hiện rõ số tiền thuế GTGT và tổng số tiền người mua cần thanh toán. Hóa đơn này là căn cứ để bên bán kê khai thuế GTGT đầu ra và bên mua kê khai khấu trừ thuế GTGT đầu vào theo đúng số thuế đã được giảm thể hiện trên hóa đơn.
Đối với cơ sở kinh doanh thuộc điểm b khoản 2 Điều 1 Nghị định (tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu, bao gồm cả hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh): khi lập hóa đơn bán hàng, tại cột "Thành tiền" phải ghi đầy đủ giá trị hàng hóa, dịch vụ trước khi được giảm; tại dòng "Cộng tiền hàng hóa, dịch vụ" ghi số tiền sau khi đã trừ đi 20% tỷ lệ %, kèm dòng ghi chú thể hiện số tiền đã giảm tương ứng 20% mức tỷ lệ % dùng để tính thuế GTGT, dẫn chiếu Nghị quyết số 204/2025/QH15.
Trường hợp một cơ sở kinh doanh cùng lúc cung cấp nhiều loại hàng hóa, dịch vụ chịu các mức thuế suất khác nhau, hóa đơn GTGT bắt buộc phải tách bạch, ghi rõ mức thuế suất áp dụng riêng cho từng loại hàng hóa, dịch vụ, không được gộp chung một mức thuế suất cho toàn bộ hóa đơn.
Xử lý hóa đơn đã lập theo mức thuế chưa được giảm
Với những hóa đơn mà bên bán đã lập và đã kê khai theo mức thuế suất hoặc tỷ lệ % chưa áp dụng chính sách giảm thuế, hai bên mua và bán có trách nhiệm xử lý lại hóa đơn theo đúng quy định pháp luật hiện hành về hóa đơn, chứng từ, tùy theo tình huống cụ thể phát sinh. Trên cơ sở hóa đơn đã được xử lý, bên bán thực hiện kê khai điều chỉnh số thuế GTGT đầu ra, còn bên mua kê khai điều chỉnh số thuế GTGT đầu vào nếu có phát sinh liên quan.
Quy định này nhằm bảo đảm quyền lợi của cả bên mua lẫn bên bán trong trường hợp việc áp dụng chính sách giảm thuế bị chậm trễ hoặc có sai sót tại thời điểm lập hóa đơn ban đầu, đồng thời giúp số liệu kê khai thuế phản ánh đúng thực tế phát sinh.
Kê khai hàng hóa, dịch vụ thuộc diện giảm thuế
Các cơ sở kinh doanh có hàng hóa, dịch vụ được áp dụng chính sách giảm thuế GTGT phải thực hiện kê khai theo mẫu biểu quy định — cụ thể là Mẫu số 01 tại Phụ lục III ban hành kèm theo Nghị định. Đây là căn cứ để cơ quan thuế quản lý, đối chiếu việc áp dụng chính sách giảm thuế của từng cơ sở kinh doanh, đồng thời giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh chủ động rà soát, tổng hợp số liệu hàng hóa, dịch vụ được giảm thuế trong kỳ kê khai.
Việc tuân thủ đúng trình tự lập hóa đơn và kê khai theo mẫu biểu nêu trên không chỉ giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh hưởng đúng, hưởng đủ chính sách ưu đãi thuế, mà còn hạn chế rủi ro bị truy thu, xử phạt do sai sót trong việc ghi nhận và kê khai thuế GTGT.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
