Gặp khó khăn do covid-19, doanh nghiệp có được giải thể ngay

Cơ sở pháp lý

1. Luật Doanh nghiệp 2020 (số 59/2020/QH14, có hiệu lực từ 01/01/2021) — văn bản trung tâm quy định về giải thể doanh nghiệp, gồm các nội dung chính sau:

Điều 207 — Các trường hợp giải thể doanh nghiệp; Điều 208 — Điều kiện giải thể doanh nghiệp; Điều 209 — Trình tự giải thể doanh nghiệp; Điều 210 — Hồ sơ giải thể doanh nghiệp; Điều 211 — Trình tự, thủ tục giải thể doanh nghiệp tại cơ quan đăng ký kinh doanh; Điều 59 — Quyết định của Hội đồng thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên (điểm b khoản 2 quy định quyết định giải thể phải được số phiếu đại diện ít nhất 75% tổng số vốn góp của các thành viên dự họp tán thành).

2. Nghị định 01/2021/NĐ-CP (ngày 04/01/2021 của Chính phủ) về đăng ký doanh nghiệp — quy định chi tiết hồ sơ, trình tự, thủ tục giải thể doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký kinh doanh, bao gồm các quy định về thông báo giải thể, báo cáo thanh lý tài sản và xóa tên doanh nghiệp.

3. Luật Phá sản 2014 (số 51/2014/QH13) — quy định về thủ tục phá sản khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán; dùng để phân biệt với giải thể khi doanh nghiệp còn bảo đảm khả năng thanh toán các khoản nợ.

4. Nghị quyết 42/NQ-CP ngày 09/4/2020 và Quyết định 15/2020/QĐ-TTg ngày 24/4/2020 — các chính sách hỗ trợ người dân, doanh nghiệp gặp khó khăn do đại dịch Covid-19 (gia hạn nộp thuế, hỗ trợ tài chính), giúp doanh nghiệp cân nhắc các giải pháp duy trì hoạt động trước khi quyết định giải thể.

Văn bản pháp luật được tra cứu, đối chiếu tại Cổng thông tin điện tử của Chính phủ: vanban.chinhphu.vn.

Nội dung chi tiết

Khó khăn do dịch Covid-19 là lý do thực tế khiến nhiều doanh nghiệp muốn dừng hoạt động, nhưng dịch bệnh không tự động tạo ra căn cứ đặc thù để giải thể ngay lập tức. Việc giải thể doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ đầy đủ các trường hợp và điều kiện do pháp luật quy định. Nói cách khác, doanh nghiệp gặp khó khăn do Covid-19 không được giải thể "ngay" mà chỉ được giải thể khi thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 207 Luật Doanh nghiệp 2020 và thỏa mãn các điều kiện tại Điều 208.

Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: USAID Vietnam · Public domain

Các trường hợp giải thể doanh nghiệp (Điều 207 Luật Doanh nghiệp 2020) gồm:

• Kết thúc thời hạn hoạt động đã ghi trong Điều lệ công ty mà không có quyết định gia hạn;
• Theo quyết định của chủ doanh nghiệp đối với doanh nghiệp tư nhân, của tất cả thành viên hợp danh đối với công ty hợp danh, của Hội đồng thành viên hoặc chủ sở hữu công ty đối với công ty trách nhiệm hữu hạn, của Đại hội đồng cổ đông đối với công ty cổ phần;
• Công ty không còn đủ số lượng thành viên tối thiểu theo quy định của Luật Doanh nghiệp trong thời hạn 06 tháng liên tục mà không làm thủ tục chuyển đổi loại hình doanh nghiệp;
• Bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Đối với trường hợp doanh nghiệp TNHH hai thành viên trở lên gặp khó khăn do Covid-19, việc giải thể được thực hiện theo quyết định của Hội đồng thành viên. Quyết định giải thể chỉ được thông qua và có giá trị pháp lý khi được số phiếu đại diện ít nhất 75% tổng số vốn góp của các thành viên dự họp tán thành (điểm b khoản 2 Điều 59 Luật Doanh nghiệp 2020). Đây là một trong những điều kiện tiên quyết trước khi lập hồ sơ giải thể.

Điều kiện để doanh nghiệp được giải thể (Điều 208 Luật Doanh nghiệp 2020) bao gồm:

• Doanh nghiệp bảo đảm thanh toán hết các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác, gồm: các khoản nợ lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định pháp luật và các quyền lợi khác của người lao động theo thỏa ước lao động tập thể, hợp đồng lao động đã ký kết; nợ thuế và các khoản nợ khác;
• Doanh nghiệp không trong quá trình giải quyết tranh chấp tại Tòa án hoặc Trọng tài;
• Người quản lý doanh nghiệp và doanh nghiệp chịu trách nhiệm liên đới về các khoản nợ nếu kê khai không trung thực, bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Khi doanh nghiệp đang gặp khó khăn về tài chính do dịch Covid-19, trước hết doanh nghiệp cần cân nhắc các chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết 42/NQ-CP, Quyết định 15/2020/QĐ-TTg và các gói hỗ trợ phòng chống dịch khác (gia hạn nộp thuế, giảm tiền thuê đất, hỗ trợ vay vốn trả lương ngừng việc). Chỉ khi không còn giải pháp duy trì hoạt động và bảo đảm thanh toán hết nợ, doanh nghiệp mới tiến hành thủ tục giải thể đúng trình tự. Dịch bệnh là hoàn cảnh thực tế để thúc đẩy quyết định, nhưng không làm thay đổi các điều kiện pháp lý bắt buộc khi giải thể.

Quy trình thực hiện

1. Họp và thông qua quyết định giải thể: Đối với công ty TNHH hai thành viên trở lên, Hội đồng thành viên họp, thảo luận và thông qua quyết định giải thể với số phiếu đại diện ít nhất 75% tổng số vốn góp của các thành viên dự họp tán thành. Quyết định nêu rõ lý do, thời hạn và thủ tục thanh lý hợp đồng, thanh toán nợ và xử lý tài sản.
2. Thanh toán hết các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản: Doanh nghiệp thanh toán đầy đủ nợ lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp và các quyền lợi khác của người lao động; nợ thuế; các khoản nợ khác; đồng thời xử lý tài sản theo quy định của pháp luật.
3. Lập hồ sơ giải thể: Chuẩn bị quyết định giải thể, biên bản họp Hội đồng thành viên, báo cáo thanh lý tài sản, danh sách chủ nợ và số nợ đã thanh toán, cùng các giấy tờ liên quan theo quy định tại Điều 210 Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định 01/2021/NĐ-CP.
4. Gửi thông báo và nộp hồ sơ tại cơ quan đăng ký kinh doanh: Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày thanh toán hết các khoản nợ, doanh nghiệp gửi hồ sơ giải thể đến Phòng Đăng ký kinh doanh nơi đặt trụ sở chính.
5. Cơ quan đăng ký kinh doanh xử lý hồ sơ: Phòng Đăng ký kinh doanh kiểm tra hồ sơ, liên hệ cơ quan thuế về việc hoàn thành nghĩa vụ thuế; nếu đủ điều kiện sẽ cập nhật tình trạng giải thể và xóa tên doanh nghiệp khỏi hệ thống đăng ký kinh doanh.
6. Hoàn tất giải thể: Doanh nghiệp chấm dứt tồn tại tư cách pháp nhân kể từ khi hoàn tất thủ tục; các nghĩa vụ tài chính, lao động phải được giải quyết xong trước đó theo quy định.

Lưu ý quan trọng

Không có con đường "giải thể ngay". Dù gặp khó khăn do Covid-19, doanh nghiệp vẫn phải trải qua đầy đủ các bước: thông qua quyết định giải thể, thanh toán hết nợ và nộp hồ sơ đúng hạn. Việc cố tình kê khai không trung thực, tẩu tán tài sản hoặc trốn tránh nghĩa vụ nợ có thể dẫn đến trách nhiệm liên đới của người quản lý doanh nghiệp và bị xử lý theo quy định.

Ưu tiên thanh toán nợ theo thứ tự. Khoản nợ của người lao động (lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm) được ưu tiên thanh toán trước, tiếp đến là nợ thuế, sau cùng là các khoản nợ khác. Doanh nghiệp phải bảo đảm đủ nguồn lực để thanh toán trước khi nộp hồ sơ giải thể.

Quyết định giải thể cần đủ tỷ lệ biểu quyết. Quyết định giải thể công ty TNHH hai thành viên trở lên của Hội đồng thành viên chỉ có giá trị khi được ít nhất 75% tổng số vốn góp của các thành viên dự họp tán thành. Quyết định không đạt tỷ lệ này sẽ không được coi là hợp lệ.

Cân nhắc chính sách hỗ trợ Covid-19 trước khi giải thể. Doanh nghiệp khó khăn do dịch bệnh nên rà soát các chính sách hỗ trợ hiện hành của Chính phủ (gia hạn thuế, giảm tiền thuê đất, hỗ trợ vay vốn trả lương ngừng việc) trước khi quyết định giải thể, vì giải thể là quyết định dứt khoát, không thể đảo ngược.

Nội dung tham khảo, cập nhật văn bản mới. Bài viết được biên soạn dựa trên Luật Doanh nghiệp 2020, Nghị định 01/2021/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn liên quan; nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể. Doanh nghiệp nên theo dõi văn bản mới tại vanban.chinhphu.vn và liên hệ cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế nơi đặt trụ sở để được hướng dẫn.

Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.