Căn cứ pháp lý
Thông tư 48/2026/TT-BCT do Bộ trưởng Bộ Công Thương ban hành ngày 05/9/2026 quy định chi tiết thực hiện một số nội dung của Luật Quản lý ngoại thương 2017 và Nghị định 292/2026/NĐ-CP là những khung pháp lý cơ bản cho công tác phân bổ hạn ngạch thuế quan.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Soviet Post · Public domain
Những cách thức phân bổ hạn ngạch thuế quan nhập khẩu
Thứ nhất: Phương thức đấu thầu công khai
Bộ Công Thương tổ chức đấu thầu công khai lựa chọn các đơn vị kinh doanh sẽ thực hiện nhập khẩu cho từng loại hàng hóa nằm trong phạm vi lượng hạn ngạch được giao. Những thương nhân thắng cuộc trong đấu thầu sẽ được cấp phát lượng hạn ngạch thuế quan phù hợp để tiến hành nhập khẩu.
Thứ hai: Cách thức xem xét và phê duyệt hồ sơ
Bộ Công Thương đánh giá và quyết định cấp phát hạn ngạch dựa trên các tài liệu đề xuất từ thương nhân, bao gồm năng lực sản xuất, hiệu quả sử dụng hạn ngạch trong các kỳ trước, cũng như tình hình nhu cầu sản xuất của doanh nghiệp. Tiêu chí đánh giá được xác định theo khoản 2 Điều 9 Thông tư 48/2026/TT-BCT.
Thứ ba: Phương thức đăng ký tờ khai trước, nhập khẩu trước
Thương nhân hoàn thành đăng ký tờ khai hải quan trước sẽ được ưu tiên hưởng hạn ngạch. Số lượng trên tờ khai đã đăng ký sẽ được trừ khỏi tổng lượng hạn ngạch. Trong trường hợp tờ khai hết giá trị hoặc số lượng thực tế nhập ít hơn phần khai báo, phần dư sẽ được cộng lại vào quỹ hạn ngạch chung. Nếu một thương nhân đăng ký vượt quá lượng hạn ngạch còn lại, phần được hưởng chỉ tương đương với lượng hạn ngạch sẵn có. Khi nhiều doanh nghiệp đăng ký đồng thời và tổng đăng ký vượt mức hạn ngạch còn lại, hạn ngạch được phân bổ cho mỗi đơn vị theo tỷ lệ đăng ký của họ.
Thứ tư: Phương thức chỉ định đầu mối
Bộ Công Thương có thể chỉ định các đơn vị cụ thể làm đầu mối thực hiện nhập khẩu hạn ngạch dựa trên những cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết.
Thứ năm: Các cách thức phân bổ khác
Ngoài những phương thức nêu trên, Bộ Công Thương có thể áp dụng các cách thức phân bổ hạn ngạch khác phù hợp với những cam kết quốc tế và yêu cầu quản lý của nhà nước.
Các bước thực hiện
Bước một: Thương nhân chuẩn bị toàn bộ tài liệu hồ sơ đề xuất phân bổ hạn ngạch thuế quan nhập khẩu phù hợp với phương thức mình chọn.
Bước hai: Gửi hồ sơ đề xuất tới Bộ Công Thương hoặc tiến hành đăng ký tờ khai hải quan (nếu áp dụng phương thức đăng ký trước nhập khẩu trước).
Bước ba: Chờ Bộ Công Thương thực hiện thẩm định và phân bổ hạn ngạch theo phương thức tương ứng.
Bước bốn: Tiếp nhận giấy thông báo phân bổ hạn ngạch và thực hiện hoạt động nhập khẩu tuân thủ quy định pháp luật.
Những điểm cần lưu ý
Công tác phân bổ hạn ngạch thuế quan nhập khẩu phải tuân thủ những nguyên tắc cơ bản như công khai thông tin, minh bạch quy trình, không phân biệt trong xử lý và phù hợp với những cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Các thương nhân cần theo dõi kỹ các quy định cụ thể của pháp luật hiện hành cũng như thời hạn nộp tài liệu để tránh những rủi ro có thể xảy ra trong quá trình thực hiện nhập khẩu.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
