Căn cứ pháp lý
Việc miễn, giảm thuế tài nguyên trong các tình huống bất khả kháng như thiên tai, hỏa hoạn hay tai nạn bất ngờ được hướng dẫn cụ thể tại Điều 70 Thông tư 89/2026. Quy định này áp dụng cho trường hợp cơ quan thuế ra thông báo hoặc quyết định miễn, giảm thuế theo điểm b.4 khoản 1 Điều 65 của cùng Thông tư. Đây là cơ sở để người nộp thuế xác định đúng loại hồ sơ, thành phần giấy tờ cần chuẩn bị khi tài nguyên đã kê khai nộp thuế bị tổn thất do các nguyên nhân khách quan nêu trên.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Geoff Charles · CC BY-SA 4.0
Hồ sơ khi tài nguyên bị tổn thất do thiên tai, hỏa hoạn
Khi tài nguyên đã kê khai, nộp thuế bị thiệt hại vì thiên tai hoặc hỏa hoạn, người nộp thuế phải lập bộ hồ sơ đề nghị miễn, giảm thuế tài nguyên gồm hai loại giấy tờ chính.
Trước hết là văn bản đề nghị miễn, giảm thuế, lập theo mẫu số 01/MGTH tại Phụ lục III kèm theo Thông tư 89/2026. Đây là văn bản thể hiện yêu cầu chính thức của người nộp thuế gửi cơ quan thuế, nêu rõ lý do và mức đề nghị miễn, giảm.
Kế đến, hồ sơ cần có bản sao văn bản xác nhận thời điểm và địa điểm xảy ra thiên tai, hỏa hoạn, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền tại nơi xảy ra sự việc cấp, lập theo mẫu số 02/MGTH Phụ lục III. Đi kèm với văn bản xác nhận này là bản sao tài liệu xác định mức độ thiệt hại mà người nộp thuế đã gửi tới cơ quan có thẩm quyền — tài liệu này giúp cơ quan thuế có căn cứ đánh giá quy mô tổn thất thực tế để xem xét mức miễn, giảm phù hợp.
Hồ sơ khi tài nguyên bị tổn thất do tai nạn bất ngờ
Trường hợp tổn thất tài nguyên xuất phát từ tai nạn bất ngờ, thành phần hồ sơ chi tiết hơn so với trường hợp thiên tai, hỏa hoạn, cụ thể gồm bốn loại tài liệu:
- Văn bản đề nghị miễn, giảm thuế theo mẫu số 01/MGTH Phụ lục III, tương tự trường hợp thiên tai, hỏa hoạn.
- Bản sao văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nơi xảy ra tai nạn, xác nhận thời gian và địa điểm xảy ra sự việc, theo mẫu số 02/MGTH Phụ lục III.
- Bản sao văn bản xác định trách nhiệm bồi thường — có thể là văn bản của cơ quan bảo hiểm hoặc văn bản thỏa thuận bồi thường giữa các bên liên quan, nếu vụ việc có phát sinh yếu tố bồi thường.
- Bản sao các chứng từ chi phí phát sinh trực tiếp phục vụ việc khắc phục hậu quả tai nạn.
So với trường hợp thiên tai, hỏa hoạn, hồ sơ tai nạn bất ngờ đòi hỏi thêm tài liệu chứng minh trách nhiệm bồi thường (nếu có) và chứng từ chi phí khắc phục, nhằm giúp cơ quan thuế đối chiếu mức độ thiệt hại thực tế với các khoản đã được bù đắp từ bảo hiểm hoặc bên gây tai nạn.
Trình tự thực hiện thủ tục
Về mặt trình tự, người nộp thuế thực hiện theo ba bước cơ bản.
Bước một, tập hợp đầy đủ các giấy tờ theo đúng thành phần hồ sơ đã nêu tại Điều 70 Thông tư 89/2026, tương ứng với từng nguyên nhân gây tổn thất là thiên tai, hỏa hoạn hoặc tai nạn bất ngờ.
Bước hai, nộp bộ hồ sơ đề nghị miễn, giảm thuế tài nguyên tới cơ quan thuế quản lý trực tiếp hoặc cơ quan thuế có thẩm quyền xử lý theo quy định.
Bước ba, theo dõi và chờ cơ quan thuế xem xét, thẩm định hồ sơ để ra thông báo hoặc quyết định miễn, giảm thuế tương ứng với mức thiệt hại đã được xác nhận.
Một số lưu ý khi chuẩn bị hồ sơ
Các trường hợp được miễn, giảm thuế tài nguyên nói chung được liệt kê tại khoản 1 Điều 65 Thông tư 89/2026, trong đó thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ chỉ là một trong các nhóm nguyên nhân được xem xét miễn, giảm.
Người nộp thuế cần đặc biệt lưu ý về thời hạn nộp hồ sơ đề nghị, tránh để quá thời hạn quy định dẫn tới việc không còn đủ điều kiện xem xét miễn, giảm. Bên cạnh đó, các tài liệu xác nhận về thời gian, địa điểm xảy ra sự việc và mức độ thiệt hại cần được xin xác nhận từ đúng cơ quan nhà nước có thẩm quyền tại nơi xảy ra thiên tai, hỏa hoạn hoặc tai nạn, để tránh hồ sơ bị trả lại do sai thẩm quyền xác nhận.
Đối với trường hợp tai nạn bất ngờ có phát sinh bồi thường, người nộp thuế nên chủ động thu thập đầy đủ văn bản từ cơ quan bảo hiểm hoặc thỏa thuận bồi thường ngay khi có kết quả, đồng thời lưu giữ cẩn thận toàn bộ chứng từ chi phí khắc phục để bảo đảm tính đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ khi nộp cho cơ quan thuế.
Việc chuẩn bị hồ sơ chính xác, đầy đủ ngay từ đầu không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý mà còn hạn chế rủi ro bị yêu cầu bổ sung, giải trình nhiều lần trong quá trình cơ quan thuế xem xét, ra quyết định miễn, giảm thuế tài nguyên.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
