Căn cứ pháp lý
Nghị định 320/2025/NĐ-CP, cụ thể là Điều 6 và Điều 7, quy định chi tiết về các khoản thu nhập phải chịu thuế và cơ chế bù trừ thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) trong phạm vi một kỳ tính thuế.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Jaggery · CC BY-SA 2.0
Nguyên tắc xác định thu nhập chịu thuế
Khi một doanh nghiệp hoạt động trong nhiều ngành, lĩnh vực sản xuất hoặc kinh doanh cùng lúc, tổng thu nhập chịu thuế được hình thành bằng cách cộng gộp thu nhập phát sinh từ toàn bộ các hoạt động đó. Trong trường hợp một số hoạt động phát sinh lỗ, doanh nghiệp có quyền lợi dùng lỗ đó để bù trừ vào thu nhập khác có được từ hoạt động sản xuất, kinh doanh khác, miễn là những hoạt động đó không nằm trong các danh mục bị cấm theo quy định của Nghị định 320/2025/NĐ-CP (khoản 3 và khoản 4 Điều 6). Phần thu nhập còn lại sau khi thực hiện bù trừ sẽ chịu mức thuế suất áp dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh tương ứng.
Những hoạt động không được phép bù trừ lỗ
Doanh nghiệp có các hoạt động liên quan đến chuyển nhượng bất động sản, chuyển nhượng các dự án đầu tư, hoặc chuyển nhượng quyền tham gia vào dự án đầu tư mà phát sinh thua lỗ sẽ không được dùng những khoản lỗ này để bù trừ vào thu nhập có được từ hoạt động sản xuất, kinh doanh đang hưởng chế độ ưu đãi thuế.
Đối với các hoạt động liên quan đến chuyển nhượng dự án thăm dò, khai thác, chế biến tài nguyên khoáng sản, thu nhập chịu thuế từ những hoạt động này phải được tính riêng và kê khai nộp thuế riêng biệt. Không được phép dùng lỗ từ những hoạt động này để bù trừ hay dùng thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh khác trong cùng một kỳ tính thuế để bù trừ lỗ phát sinh từ hoạt động chuyển nhượng khoáng sản.
Quy định về lỗ, tính toán và chuyển lỗ
Khái niệm lỗ phát sinh trong kỳ: Lỗ trong kỳ tính thuế là khoản chênh lệch âm tính ra từ thu nhập chịu thuế, không bao gồm những khoản lỗ được kết chuyển từ các năm trước đó.
Thời gian chuyển lỗ: Doanh nghiệp nếu bị lỗ và đã quyết toán thuế, có quyền chuyển toàn bộ lỗ đó liên tục vào thu nhập chịu thuế của những năm kế tiếp. Tuy nhiên, thời gian thực hiện chuyển lỗ này không vượt quá 05 năm kể từ năm tiếp theo năm phát sinh lỗ.
Chuyển lỗ theo quý: Trong quá trình kỳ tính thuế trong năm (tính theo quý), doanh nghiệp được phép tạm thời chuyển lỗ từ quý trước vào lợi nhuận của các quý tiếp theo khi xác định số thuế tạm nộp theo từng quý. Sau đó, khi lập tờ khai quyết toán thuế toàn năm, doanh nghiệp sẽ thực hiện chuyển lỗ chính thức.
Bù trừ lỗ giữa các quý: Nếu doanh nghiệp có lỗ ở quý nào đó trong cùng năm, lỗ đó được phép bù trừ vào thu nhập có được từ các quý tiếp theo trong năm đó.
Lỗ xác định lại qua kiểm tra: Trong trường hợp cơ quan kiểm tra hoặc thanh tra có thẩm quyền kiểm định và xác định lỗ với số lượng khác với số lỗ mà doanh nghiệp tự công bố, số lỗ được sử dụng chuyển vào các năm sau phải dựa trên kết luận của cơ quan kiểm tra, thanh tra đó.
Lỗ từ hoạt động khoáng sản: Lỗ phát sinh từ hoạt động chuyển nhượng dự án thăm dò, khai thác khoáng sản có thể được chuyển vào thu nhập chịu thuế cùng loại hoạt động ở các năm kế tiếp, với thời gian chuyển lỗ cũng không quá 05 năm.
Trường hợp doanh nghiệp thay đổi cơ cấu
Khi doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi loại hình, thay đổi chủ sở hữu, sáp nhập với doanh nghiệp khác, hợp nhất, chia hoặc tách sau khi đã quyết toán thuế năm mà còn có lỗ chưa sử dụng hết, những lỗ phát sinh phải được theo dõi chi tiết theo từng năm phát sinh, rồi bù trừ vào thu nhập cùng năm hoặc chuyển vào năm tiếp theo. Trong trường hợp chia hoặc tách doanh nghiệp, lỗ phát sinh trước khi chia tách được chia phân cho các doanh nghiệp mới theo tỷ lệ vốn chủ sở hữu được chia tách cho từng doanh nghiệp đó.
Quy trình thực hiện
Doanh nghiệp cần tuân theo các bước: (1) tính tổng cộng thu nhập từ tất cả các hoạt động sản xuất, kinh doanh trong kỳ tính thuế; (2) xác định số lỗ phát sinh trong kỳ cũng như những lỗ được kết chuyển từ những năm trước; (3) tiến hành bù trừ lỗ vào thu nhập chịu thuế của những hoạt động sản xuất, kinh doanh có thu nhập; (4) lập tờ khai quyết toán thuế năm, trong đó ghi rõ số lỗ đã dùng bù trừ và số lỗ chuyển sang năm tiếp theo; (5) theo dõi và thực hiện chuyển lỗ theo quy định trong vòng không quá 05 năm.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
