Hướng dẫn chính sách đối với NLĐ khi cổ phần hóa DNNN

Cơ sở pháp lý

1. Bộ luật Lao động năm 2019 (Luật số 45/2019/QH14) — quy định về hợp đồng lao động, trách nhiệm của người sử dụng lao động khi thay đổi cơ cấu, công nghệ, sáp nhập, hợp nhất, chia, tách doanh nghiệp, chế độ trợ cấp mất việc làm và quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng của người lao động.

2. Luật Doanh nghiệp năm 2020 (Luật số 59/2020/QH14) — quy định về loại hình công ty cổ phần, thủ tục chuyển đổi loại hình doanh nghiệp, quyền và nghĩa vụ của cổ đông, trong đó có người lao động được mua cổ phần theo các quy định về cổ phần hóa.

3. Nghị định 126/2017/NĐ-CP — quy định về chuyển doanh nghiệp nhà nước và công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thành công ty cổ phần, trong đó có quy định về xử lý lao động dôi dư và bán cổ phần ưu đãi cho người lao động.

4. Nghị định 150/2020/NĐ-CP — quy định về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và thoái vốn nhà nước, hướng dẫn chi tiết việc xây dựng phương án cổ phần hóa, phương án sử dụng lao động và chính sách ưu đãi cho người lao động khi mua cổ phần.

5. Nghị định 145/2020/NĐ-CP — hướng dẫn thi hành Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động, trong đó quy định chi tiết về trợ cấp mất việc làm, trợ cấp thôi việc và trình tự cho người lao động thôi việc khi doanh nghiệp thay đổi cơ cấu.

Nội dung chi tiết

Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước là quá trình chuyển doanh nghiệp nhà nước thành công ty cổ phần nhằm huy động vốn, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Khi cổ phần hóa, doanh nghiệp được tổ chức lại theo mô hình công ty cổ phần, người lao động làm việc tại doanh nghiệp trước khi cổ phần hóa có quyền, nghĩa vụ và lợi ích được xác lập theo các chính sách riêng được quy định tại các văn bản về cổ phần hóa và pháp luật lao động.

Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: The White House from Washington, DC · Public domain

Đối với chính sách mua cổ phần, người lao động trong danh sách của doanh nghiệp cổ phần hóa được ưu tiên mua cổ phần theo giá ưu đãi với số lượng và điều kiện áp dụng theo quy định từng thời kỳ. Người lao động có thể mua cổ phần bằng tiền mặt hoặc bằng nguồn hỗ trợ từ Quỹ hỗ trợ sắp xếp và cổ phần hóa doanh nghiệp; thời gian nộp tiền, thủ tục đăng ký mua và chuyển nhượng cổ phần được thực hiện theo phương án cổ phần hóa đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Trong quá trình chuyển sang công ty cổ phần, quyền lợi của người lao động được bảo đảm: hợp đồng lao động đang có hiệu lực được tiếp tục thực hiện theo nguyên tắc không làm thay đổi quyền, nghĩa vụ và lợi ích đang hưởng; tiền lương, tiền công và các khoản phụ cấp được thanh toán đầy đủ; quá trình đóng bảo hiểm xã hội được bảo đảm liên tục, không bị gián đoạn do việc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp; thời gian làm việc trước cổ phần hóa được tính vào thời gian làm việc để hưởng các chế độ theo quy định.

Đối với người lao động dôi dư, doanh nghiệp cổ phần hóa có trách nhiệm giải quyết chế độ trợ cấp mất việc làm theo quy định của Bộ luật Lao động; đồng thời người lao động dôi dư còn được hưởng các chính sách hỗ trợ như trợ cấp thêm theo phương án cổ phần hóa, hỗ trợ đào tạo nghề, tư vấn và giới thiệu việc làm mới, hỗ trợ vay vốn để tự tạo việc làm theo quy định từng thời kỳ.

Doanh nghiệp cổ phần hóa phải rà soát toàn bộ lao động, xác định số lao động dôi dư và xây dựng phương án sử dụng lao động trong phương án cổ phần hóa. Phương án này phải xác định rõ số lao động tiếp tục làm việc tại công ty cổ phần, số lao động chuyển sang làm việc tại doanh nghiệp khác, số lao động dôi dư phải giải quyết chế độ, đồng thời được lấy ý kiến của tổ chức đại diện người lao động và công bố công khai cho người lao động biết.

Quy trình thực hiện

1. Doanh nghiệp cổ phần hóa rà soát toàn bộ số lượng, cơ cấu lao động và nhu cầu sử dụng lao động sau khi cổ phần hóa.
2. Xác định số lao động dôi dư, lao động nghỉ hưu, thôi việc và lao động tiếp tục làm việc tại công ty cổ phần.
3. Xây dựng phương án sử dụng lao động, ghi rõ các chế độ, chính sách đối với từng nhóm lao động và đưa vào phương án cổ phần hóa trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
4. Thông báo, tổ chức đối thoại và lấy ý kiến người lao động, tổ chức đại diện người lao động về phương án sử dụng lao động trước khi hoàn thiện.
5. Thực hiện quyền lợi cho người lao động: tổ chức đăng ký mua cổ phần ưu đãi, thanh toán trợ cấp mất việc làm, trợ cấp thôi việc và các khoản hỗ trợ khác cho lao động dôi dư đúng thời hạn.
6. Kết thúc cổ phần hóa, chuyển giao toàn bộ người lao động tiếp tục làm việc sang công ty cổ phần; ký lại hoặc bổ sung hợp đồng lao động, xác lập quan hệ lao động mới theo loại hình doanh nghiệp mới.

Lưu ý quan trọng

Người lao động cần chủ động theo dõi phương án cổ phần hóa, phương án sử dụng lao động mà doanh nghiệp công bố để nắm rõ vị trí việc làm, quyền lợi và nghĩa vụ của mình sau khi chuyển sang công ty cổ phần.

Quyền lợi về bảo hiểm xã hội được bảo đảm liên tục trong quá trình cổ phần hóa; người lao động nên kiểm tra sổ bảo hiểm xã hội, quá trình đóng và đề nghị doanh nghiệp chốt, xác nhận đầy đủ trước khi chuyển sang công ty cổ phần.

Người lao động dôi dư được hưởng trợ cấp mất việc làm và các chính sách hỗ trợ theo quy định; cần lưu ý thời hiệu, thủ tục hồ sơ và yêu cầu doanh nghiệp thanh toán đầy đủ, đúng thời hạn.

Cần nắm rõ điều kiện mua cổ phần ưu đãi, số lượng cổ phần được mua, giá bán và thời hạn nộp tiền theo quy định của từng thời kỳ và phương án cổ phần hóa được phê duyệt; tránh bỏ lỡ quyền ưu đãi do không đăng ký đúng hạn.

Nếu quyền lợi không được bảo đảm, người lao động có quyền khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện theo quy định của pháp luật, đồng thời có thể đề nghị tổ chức đại diện người lao động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Các quy định về cổ phần hóa và chính sách lao động được sửa đổi, bổ sung theo từng giai đoạn; người lao động và doanh nghiệp cần theo dõi, cập nhật các văn bản hướng dẫn mới nhất. Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cụ thể.

Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.