Căn cứ pháp lý
Việc hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chuyển đổi từ phương pháp nộp thuế khoán sang phương pháp kê khai được thực hiện dựa trên các văn bản sau:
- Khoản 4 Điều 3 và Điểm b Khoản 3, Tiết b6 Điểm b Khoản 4 Điều 13 Thông tư số 40/2021/TT-BTC ngày 01/6/2021 của Bộ Tài chính;
- Điều 11 Thông tư số 40/2021/TT-BTC;
- Điểm 8.2 Phụ lục I – Danh mục hồ sơ khai thuế ban hành kèm theo Nghị định số 126/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ;
- Thông tư số 88/2021/TT-BTC ngày 11/10/2021 của Bộ Tài chính.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: LÊ TẤN LỘC at Vietnamese Wikipedia · CC BY-SA 3.0
Lợi ích của việc áp dụng phương pháp kê khai
Khác với phương pháp khoán – nơi cơ quan thuế ấn định một mức thuế cố định dựa trên doanh thu ước tính, phương pháp kê khai đòi hỏi hộ kinh doanh tự xác định nghĩa vụ thuế theo số liệu thực tế phát sinh trong kỳ. Cách làm này mang lại một số lợi ích đáng chú ý.
Thứ nhất, hoạt động kinh doanh trở nên minh bạch và chuyên nghiệp hơn, vì hộ kinh doanh phải kê khai theo tháng hoặc theo quý dựa trên sổ sách kế toán, hóa đơn, chứng từ hợp lệ, nhờ đó doanh thu và chi phí được phản ánh sát với thực tế phát sinh hơn so với mức khoán cố định trước đây.
Thứ hai, hộ kinh doanh chủ động hơn trong việc tính toán và xác định số thuế phải nộp, tránh được tình huống bị cơ quan thuế ấn định mức thuế trong những giai đoạn kinh doanh gặp khó khăn, doanh thu sụt giảm so với dự kiến.
Thứ ba, nhờ có sổ sách và chứng từ đầy đủ, hộ kinh doanh dễ dàng chứng minh năng lực tài chính, doanh thu và chi phí thực tế khi có nhu cầu vay vốn ngân hàng hoặc kêu gọi vốn đầu tư từ bên ngoài.
Thứ tư, việc làm quen dần với kê khai theo số liệu thực tế là bước đệm giúp hộ kinh doanh nâng cao năng lực quản trị nội bộ, tạo tiền đề để chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp một cách bài bản khi có nhu cầu mở rộng quy mô hoạt động.
Thứ năm, dữ liệu kê khai thực tế từ khối hộ kinh doanh còn là nguồn thông tin hữu ích để cơ quan quản lý nhà nước xây dựng, điều chỉnh chính sách hỗ trợ phát triển khu vực kinh tế tư nhân sát với thực tiễn hơn.
Trình tự chuyển đổi từ phương pháp khoán sang kê khai
Khi hộ kinh doanh đang áp dụng phương pháp khoán muốn chuyển sang phương pháp kê khai, quy trình thực hiện gồm các bước cơ bản sau:
Bước 1: Lập tờ khai điều chỉnh, bổ sung đối với tờ khai thuế khoán đã nộp trước đó, sử dụng Mẫu số 01/CNKD ban hành kèm theo Thông tư số 40/2021/TT-BTC.
Bước 2: Trên tờ khai điều chỉnh, đánh dấu vào ô "Hộ khoán chuyển đổi phương pháp tính thuế" để cơ quan thuế có căn cứ điều chỉnh giảm tương ứng phần thuế khoán đã được ấn định từ trước.
Bước 3: Gửi tờ khai điều chỉnh đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp, chậm nhất là ngày thứ 10 tính từ ngày hộ kinh doanh bắt đầu áp dụng phương pháp tính thuế mới.
Bước 4: Song song với việc chuyển đổi phương pháp tính thuế, hộ kinh doanh phải tổ chức công tác kế toán theo đúng hướng dẫn tại Thông tư số 88/2021/TT-BTC, làm cơ sở cho việc ghi nhận, kê khai doanh thu và chi phí về sau.
Hồ sơ khai thuế và hình thức nộp
Theo quy định tại Điểm 8.2 Phụ lục I – Danh mục hồ sơ khai thuế ban hành kèm theo Nghị định số 126/2020/NĐ-CP, hồ sơ khai thuế theo phương pháp kê khai bao gồm:
- Tờ khai thuế lập theo Mẫu số 01/CNKD;
- Phụ lục Bảng kê hoạt động kinh doanh trong kỳ tính thuế, áp dụng đối với trường hợp có phát sinh (nếu có).
Về hình thức nộp, hộ kinh doanh có thể lựa chọn một trong các cách thức sau: nộp trực tuyến qua Cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế, nộp qua Cổng dịch vụ công quốc gia, hoặc nộp trực tiếp hồ sơ giấy tại bộ phận một cửa của cơ quan thuế, hay gửi hồ sơ qua đường bưu chính.
Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế được thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành áp dụng đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai (theo tháng hoặc theo quý, tùy vào từng trường hợp cụ thể).
Một số điểm cần lưu ý
- Việc chuyển đổi phương pháp tính thuế cần được thực hiện đúng thời hạn quy định (chậm nhất là ngày thứ 10 kể từ ngày bắt đầu áp dụng phương pháp mới) nhằm tránh phát sinh vướng mắc khi đối chiếu giữa số thuế đã khoán trước đó và số thuế thực tế phải nộp theo kê khai.
- Hộ kinh doanh cần chuẩn bị đầy đủ sổ sách kế toán, hóa đơn, chứng từ hợp lệ ngay từ khi bắt đầu áp dụng phương pháp kê khai, bởi đây chính là cơ sở để xác định chính xác doanh thu, chi phí và số thuế phải nộp trong từng kỳ.
- Trường hợp phát sinh vướng mắc trong quá trình lập hồ sơ hoặc xác định nghĩa vụ thuế, hộ kinh doanh nên liên hệ trực tiếp cơ quan thuế quản lý để được hướng dẫn cụ thể phù hợp với từng trường hợp thực tế.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
