Bối cảnh và căn cứ pháp lý áp dụng
Ngày 28/8/2026, Thuế tỉnh Khánh Hòa ban hành Công văn số 4664/KHH-QLDN1, hướng dẫn cách kê khai nghĩa vụ thuế đối với dịch vụ do nhà cung cấp nước ngoài cung cấp cho tổ chức, doanh nghiệp trong nước — cụ thể là dịch vụ ChatGPT do OpenAI OpCo, LLC vận hành. Văn bản này được xây dựng dựa trên một hệ thống quy phạm pháp luật hiện hành, bao gồm:
- Điều 25 và Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, quy định về các điều kiện để một khoản thuế giá trị gia tăng (GTGT) đầu vào được phép khấu trừ;
- Khoản 5 Điều 3 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, nêu cách hiểu và giải thích các thuật ngữ liên quan;
- Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, xác định những khoản chi được tính là chi phí hợp lý, hợp lệ khi doanh nghiệp xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN);
- Điều 31 Thông tư 89/2026/TT-BTC, hướng dẫn thủ tục khai, nộp thuế áp dụng riêng cho nhà cung cấp ở nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam.
Điểm đáng chú ý là OpenAI OpCo, LLC — chủ thể cung cấp dịch vụ ChatGPT — tuy không đặt trụ sở hay chi nhánh thường trú tại Việt Nam, nhưng đã hoàn tất thủ tục đăng ký thuế trong nước, được cấp mã số thuế 9000013118. Đây là cơ sở quan trọng để cơ quan thuế xác định cách xử lý nghĩa vụ thuế của bên mua dịch vụ trong nước, thay vì áp dụng máy móc cho mọi trường hợp mua dịch vụ số từ nước ngoài.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Images_of_Money's profile · CC BY 2.0
Vướng mắc thường gặp khi chỉ có Invoice và chứng từ chuyển khoản
Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp khi đăng ký gói ChatGPT Business Subscription chỉ nhận được Invoice (hóa đơn điện tử theo mẫu riêng của OpenAI) cùng chứng từ thanh toán qua ngân hàng, mà không có hóa đơn GTGT theo đúng quy định của pháp luật Việt Nam, cũng không có chứng từ chứng minh việc nộp thuế thay cho phía nhà cung cấp nước ngoài. Trường hợp này đặt ra câu hỏi then chốt: khoản chi cho dịch vụ ChatGPT có được khấu trừ thuế GTGT đầu vào hay không, và có được tính vào chi phí hợp lý khi quyết toán thuế TNDN hay không.
Theo hướng dẫn tại Công văn 4664/KHH-QLDN1, khi hồ sơ của doanh nghiệp không có đầy đủ hóa đơn GTGT hợp lệ hoặc chứng từ nộp thuế thay, doanh nghiệp sẽ không đủ điều kiện để kê khai khấu trừ thuế GTGT đầu vào, căn cứ theo quy định tại Điều 25 Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Nói cách khác, riêng Invoice cộng với chứng từ chuyển khoản ngân hàng là chưa đủ cơ sở pháp lý để thực hiện khấu trừ loại thuế này.
Cách xử lý chi phí khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN
Dù không được khấu trừ thuế GTGT, khoản chi mua dịch vụ ChatGPT vẫn có khả năng được ghi nhận là chi phí được trừ khi doanh nghiệp xác định thu nhập chịu thuế TNDN, với điều kiện đáp ứng đầy đủ tiêu chí quy định tại Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP. Về nguyên tắc chung, một khoản chi chỉ được coi là chi phí hợp lý khi hội đủ các yếu tố sau:
- Khoản chi thực tế phát sinh và liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp;
- Có đầy đủ chứng từ hợp pháp chứng minh khoản chi theo đúng quy định của pháp luật;
- Đối với khoản chi có giá trị từ mức quy định trở lên, phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
Như vậy, dù thiếu hóa đơn GTGT, nếu doanh nghiệp chứng minh được khoản chi ChatGPT phục vụ mục đích kinh doanh, có Invoice hợp lệ do OpenAI phát hành cùng chứng từ chuyển khoản ngân hàng rõ ràng, khoản chi này về nguyên tắc vẫn có cơ sở để được tính vào chi phí được trừ khi quyết toán thuế TNDN.
Trình tự các bước doanh nghiệp nên thực hiện
Để việc kê khai thuế đối với dịch vụ ChatGPT, cũng như các dịch vụ số tương tự mua từ nhà cung cấp nước ngoài, tuân thủ đúng hướng dẫn tại Công văn 4664/KHH-QLDN1, doanh nghiệp có thể thực hiện theo trình tự sau:
- Xác định rõ bản chất dịch vụ đã mua: làm rõ dịch vụ ChatGPT thuộc loại hình nào, đồng thời kiểm tra xem nhà cung cấp — trong trường hợp này là OpenAI OpCo, LLC — đã đăng ký thuế tại Việt Nam hay chưa, với mã số thuế nào.
- Rà soát toàn bộ hồ sơ, chứng từ liên quan: bao gồm Invoice do OpenAI phát hành, ủy nhiệm chi hoặc sao kê ngân hàng thể hiện việc thanh toán, cùng hợp đồng hoặc điều khoản sử dụng dịch vụ nếu có.
- Xem xét điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào: nếu hồ sơ chỉ gồm Invoice và chứng từ chuyển khoản mà không có hóa đơn GTGT hợp lệ hoặc chứng từ nộp thuế thay, doanh nghiệp cần xác định ngay từ đầu là không đủ điều kiện khấu trừ theo Điều 25 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, tránh kê khai sai dẫn đến bị truy thu sau này.
- Đưa khoản chi vào chi phí được trừ khi quyết toán thuế TNDN: đối chiếu với các điều kiện tại Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP để xác định khoản chi ChatGPT có đủ điều kiện ghi nhận là chi phí hợp lý hay không, đồng thời lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ phục vụ công tác kiểm tra, thanh tra thuế về sau nếu có.
- Theo dõi việc khai, nộp thuế của nhà cung cấp nước ngoài: căn cứ Điều 31 Thông tư 89/2026/TT-BTC, doanh nghiệp nên cập nhật thông tin về nghĩa vụ khai, nộp thuế của nhà cung cấp nước ngoài như OpenAI, để chủ động hơn trong việc chuẩn bị hồ sơ, chứng từ khi cơ quan thuế có yêu cầu.
Một số rủi ro cần lưu ý
Việc kê khai không đúng trình tự, hoặc tự ý khấu trừ thuế GTGT đầu vào khi chưa đủ điều kiện theo quy định — trong đó có cách giải thích từ ngữ tại Khoản 5 Điều 3 Nghị định 254/2026/NĐ-CP — có thể khiến doanh nghiệp đối diện rủi ro bị cơ quan thuế truy thu, xử phạt vi phạm hành chính về thuế, thậm chí phải nộp thêm tiền chậm nộp. Vì vậy, doanh nghiệp nên chủ động rà soát toàn bộ các khoản chi mua dịch vụ số từ nhà cung cấp nước ngoài tương tự ChatGPT, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, chứng từ hợp lệ ngay từ đầu, đồng thời tham vấn ý kiến chuyên môn đối với những tình huống phát sinh chưa rõ ràng, nhằm bảo đảm việc kê khai, nộp thuế được thực hiện đúng quy định pháp luật hiện hành.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
