Căn cứ pháp lý
- Nghị định số 254/2026/NĐ-CP quy định về hóa đơn, chứng từ;
- Nghị định số 186/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công;
- Thông tư số 91/2026/TT-BTC hướng dẫn việc sử dụng hóa đơn điện tử khi bán tài sản công.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Unknown author Unknown author · Public domain
Nội dung hướng dẫn chính
Ngày 25/8/2026, Thuế cơ sở 5 tỉnh Vĩnh Long đã ban hành Công văn số 3831/TCS5-QLDN, hướng dẫn việc lập hóa đơn và thực hiện nghĩa vụ thuế đối với hoạt động bán phế liệu, vật tư, vật liệu thu hồi được trong quá trình sửa chữa, bảo dưỡng tài sản công.
Theo hướng dẫn, phạm vi áp dụng hóa đơn điện tử bán tài sản công không chỉ dừng lại ở việc bán hoặc chuyển nhượng trực tiếp tài sản công, mà còn mở rộng sang cả phần vật tư, vật liệu dôi dư thu hồi được trong quá trình bảo trì, sửa chữa tài sản công. Nói cách khác, khi đơn vị quản lý, sử dụng tài sản công — ví dụ như trạm y tế — tổ chức thanh lý phế liệu phát sinh từ hoạt động sửa chữa, đơn vị vẫn phải xuất hóa đơn điện tử bán tài sản công tương tự như khi bán chính tài sản đó, chứ không được coi khoản thu này nằm ngoài phạm vi quản lý hóa đơn tài sản công.
Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm mọi khoản thu phát sinh từ việc xử lý, thanh lý tài sản công — dù là tài sản chính hay phần vật tư, phế liệu phát sinh trong quá trình sử dụng, sửa chữa — đều được ghi nhận minh bạch trên hệ thống hóa đơn điện tử, phục vụ công tác quản lý, giám sát và quyết toán.
Thời điểm lập hóa đơn và cách xác định giá trị
Về thời điểm phát sinh nghĩa vụ lập hóa đơn, hướng dẫn xác định: đối với các giao dịch bán hàng hóa nói chung, bao gồm cả phế liệu, vật tư thu hồi từ tài sản công, hóa đơn cần được lập ngay khi quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa được chuyển giao sang bên mua, bất kể việc thanh toán đã hoàn tất hay chưa. Nói cách khác, đơn vị bán không thể viện lý do chưa nhận được tiền để trì hoãn việc xuất hóa đơn.
Về hình thức, đơn vị bán tài sản công phải sử dụng đúng mẫu chứng từ chuyên biệt — Mẫu số 07/TSC-HĐ ban hành kèm theo Nghị định số 186/2025/NĐ-CP — thay vì hóa đơn giá trị gia tăng thông thường áp dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Một điểm cần lưu ý riêng là cách xác định giá trị ghi nhận: khoản tiền thu được từ việc bán tài sản, thể hiện trên chứng từ theo mẫu nêu trên, không cộng thêm thuế giá trị gia tăng. Đây là điểm khác biệt so với hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ thông thường, vốn thuộc đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ hoặc phương pháp trực tiếp.
Quy trình thực hiện
Đơn vị được giao nhiệm vụ tổ chức bán tài sản công — như trạm y tế khi thanh lý phế liệu, vật tư thu hồi từ việc sửa chữa tài sản công tại đơn vị — cần thực hiện tuần tự các bước sau:
- Hoàn tất thủ tục đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử bán tài sản công theo trình tự quy định tại Điều 6 Thông tư số 91/2026/TT-BTC, trước khi phát sinh giao dịch bán.
- Khi có người mua, lập và xuất hóa đơn bán tài sản công theo đúng Mẫu số 07/TSC-HĐ ban hành kèm theo Nghị định số 186/2025/NĐ-CP, ghi nhận đầy đủ, chính xác các chỉ tiêu bắt buộc, trong đó số tiền bán không cộng thuế giá trị gia tăng.
- Trong suốt quá trình triển khai, đối chiếu thường xuyên với quy định pháp luật hiện hành cùng tình hình thực tế phát sinh tại đơn vị để áp dụng phù hợp, hạn chế sai sót về thời điểm lập hóa đơn, mẫu chứng từ sử dụng hoặc cách xác định giá trị ghi nhận.
Một số điểm cần lưu ý khi áp dụng
Khoản thu từ việc thanh lý phế liệu, vật tư thu hồi trong quá trình sửa chữa tài sản công, dù có giá trị nhỏ hơn nhiều so với việc bán trực tiếp tài sản công, vẫn nằm trong phạm vi điều chỉnh của các quy định về hóa đơn tài sản công. Do đó, đơn vị quản lý, sử dụng tài sản công không nên xem đây là khoản thu vãng lai thông thường hoặc bỏ qua nghĩa vụ lập, xuất hóa đơn theo đúng quy định.
Các đơn vị nên chủ động rà soát lại quy trình nội bộ, bảo đảm việc đăng ký và sử dụng hóa đơn điện tử bán tài sản công diễn ra đồng bộ với thời điểm phát sinh từng giao dịch, đồng thời lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ liên quan để phục vụ công tác đối chiếu, quyết toán và kiểm tra khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.
Bên cạnh đó, vì đây là lĩnh vực gắn liền với việc quản lý, sử dụng tài sản nhà nước, mang tính đặc thù cao, các đơn vị nên thường xuyên theo dõi, cập nhật văn bản hướng dẫn nghiệp vụ của cơ quan thuế quản lý trực tiếp cũng như các văn bản sửa đổi, bổ sung (nếu có) đối với Nghị định số 254/2026/NĐ-CP, Nghị định số 186/2025/NĐ-CP và Thông tư số 91/2026/TT-BTC, nhằm bảo đảm việc lập hóa đơn, kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế luôn tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành tại từng thời điểm.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
