Căn cứ pháp lý áp dụng
Ngày 20/8/2026, Cục Thuế tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Công văn số 4183/QNI-QLDN1, đưa ra hướng dẫn cụ thể về chính sách thuế và việc sử dụng hóa đơn điện tử đối với lĩnh vực thi công khoan thăm dò và khảo sát địa chất. Văn bản này được xây dựng dựa trên hệ thống quy định hiện hành, bao gồm Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn điện tử, Luật Thuế giá trị gia tăng năm 2024 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định về thu nhập chịu thuế. Đây là những căn cứ then chốt để doanh nghiệp, hộ kinh doanh hoạt động trong lĩnh vực khoan thăm dò, khảo sát địa chất xác định đúng thời điểm xuất hóa đơn cũng như nghĩa vụ kê khai thuế tương ứng.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Government of Egypt · Public domain
Thời điểm lập hóa đơn đối với dịch vụ khoan thăm dò, khảo sát địa chất
Theo hướng dẫn tại Công văn 4183/QNI-QLDN1, nguyên tắc chung để xác định thời điểm xuất hóa đơn cho hoạt động thi công khoan thăm dò và khảo sát địa chất là thời điểm dịch vụ được hoàn thành, bất kể bên cung cấp dịch vụ đã nhận được thanh toán hay chưa. Nói cách khác, việc lập hóa đơn không phụ thuộc vào dòng tiền thực tế mà gắn liền với tiến độ hoàn thành công việc theo hợp đồng đã ký kết.
Tuy nhiên, nếu khách hàng thanh toán trước hoặc thanh toán ngay trong quá trình thực hiện dịch vụ, thời điểm lập hóa đơn sẽ được xác định theo thời điểm thu tiền, không cần chờ đến khi dịch vụ hoàn tất toàn bộ. Đối với những hợp đồng có tính chất bàn giao theo từng hạng mục công việc — chẳng hạn từng mũi khoan, từng khu vực khảo sát riêng biệt — đơn vị cung cấp dịch vụ có trách nhiệm xuất hóa đơn riêng cho mỗi lần bàn giao, tương ứng với khối lượng và giá trị công việc đã hoàn thành tại thời điểm đó. Quy định này nhằm bảo đảm việc ghi nhận doanh thu diễn ra chính xác và kịp thời theo từng giai đoạn triển khai dự án, tránh tình trạng dồn hóa đơn vào cuối kỳ.
Xác định thuế giá trị gia tăng và doanh thu tính thuế thu nhập
Thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng, cũng như thời điểm ghi nhận doanh thu để tính thu nhập chịu thuế, được thực hiện thống nhất theo quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng năm 2024 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP. Điều này có nghĩa là bên cạnh việc bám sát hướng dẫn riêng về thời điểm lập hóa đơn nêu tại công văn, doanh nghiệp còn phải đối chiếu với khung pháp lý chung để bảo đảm việc kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp được thực hiện chính xác, đầy đủ, đúng kỳ tính thuế.
Về phạm vi đối tượng áp dụng hóa đơn điện tử, nhóm chủ thể liên quan bao gồm các tổ chức kinh tế, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có hoạt động trong lĩnh vực thi công khoan thăm dò, khảo sát địa chất. Bên cạnh đó, quy định cũng đặt ra yêu cầu riêng đối với những trường hợp được xác định là có rủi ro cao về thuế, cùng với các doanh nghiệp hoạt động trong một số ngành đặc thù như điện lực, xăng dầu, viễn thông và các lĩnh vực liên quan khác — đây là những nhóm thường chịu sự giám sát chặt chẽ hơn trong việc phát hành và quản lý hóa đơn điện tử.
Trình tự triển khai hóa đơn điện tử trong thực tế
Để tuân thủ đúng hướng dẫn tại Công văn 4183/QNI-QLDN1, các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực khoan thăm dò và khảo sát địa chất có thể thực hiện theo trình tự sau.
Trước hết, cần xác định chính xác thời điểm phát sinh nghĩa vụ lập hóa đơn, căn cứ vào việc dịch vụ đã hoàn thành, đã thu được tiền, hay đã bàn giao theo từng hạng mục cụ thể. Tiếp theo, tiến hành lập hóa đơn tương ứng cho từng hạng mục công việc hoặc từng phần dịch vụ đã cung cấp, bảo đảm khối lượng và giá trị ghi trên hóa đơn phản ánh đúng thực tế triển khai tại thời điểm xuất hóa đơn. Sau khi hóa đơn được lập, đơn vị kinh doanh có trách nhiệm truyền dữ liệu hóa đơn điện tử đến cơ quan thuế, đồng thời gửi hóa đơn cho bên mua theo đúng quy định về hóa đơn điện tử hiện hành. Cuối cùng, toàn bộ hóa đơn điện tử đã phát hành cần được lưu trữ theo đúng thời hạn và phương thức mà pháp luật quy định, phục vụ cho công tác đối chiếu, kiểm tra, thanh tra thuế khi phát sinh yêu cầu.
Một số điểm doanh nghiệp cần lưu tâm
Trong quá trình áp dụng hướng dẫn nêu trên, các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực thi công khoan thăm dò và khảo sát địa chất cần đặc biệt chú ý đến thời hạn lập hóa đơn tương ứng với từng tình huống cụ thể — hoàn thành dịch vụ, nhận tiền trước, hay bàn giao theo từng hạng mục — nhằm tránh việc xuất hóa đơn chậm trễ hoặc sai thời điểm theo quy định pháp luật.
Bên cạnh đó, việc xác định đúng thời điểm phát sinh thuế giá trị gia tăng và doanh thu tính thuế thu nhập cũng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận kế toán, bộ phận kỹ thuật thi công và bộ phận quản lý hợp đồng, nhằm bảo đảm dữ liệu về tiến độ, khối lượng công việc được cập nhật kịp thời và chính xác.
Doanh nghiệp cũng nên chủ động chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, chứng từ liên quan đến quá trình cung cấp dịch vụ — như biên bản nghiệm thu, biên bản bàn giao từng hạng mục, hợp đồng và các phụ lục điều chỉnh nếu có — để làm căn cứ đối chiếu khi lập hóa đơn cũng như khi cơ quan thuế thực hiện kiểm tra. Việc tuân thủ nghiêm túc các mốc thời gian và quy trình nêu tại Công văn 4183/QNI-QLDN1, cùng với các căn cứ pháp lý tại Nghị định 254/2026/NĐ-CP, Luật Thuế giá trị gia tăng năm 2024 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP, sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế tối đa rủi ro về thuế cũng như các vướng mắc có thể phát sinh trong quá trình quyết toán.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
