Căn cứ pháp lý về miễn thuế thu nhập cá nhân đối với lãi trái phiếu chính quyền địa phương
Pháp luật thuế hiện hành xác định rõ nhóm thu nhập được miễn thuế thu nhập cá nhân (TNCN) liên quan đến các công cụ nợ do Nhà nước phát hành. Cụ thể, khoản 6 Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 quy định thu nhập từ lãi trái phiếu Chính phủ, lãi trái phiếu chính quyền địa phương, lãi tiền gửi tại tổ chức tín dụng và lãi phát sinh từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ đều thuộc diện được miễn thuế TNCN.
Quy định khung nêu trên được hướng dẫn chi tiết tại khoản 1 Điều 24 Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Theo đó, khoản lãi mà cá nhân thực nhận từ trái phiếu Chính phủ (do Chính phủ trực tiếp phát hành) và từ trái phiếu chính quyền địa phương (do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phát hành) được loại trừ hoàn toàn khỏi thu nhập chịu thuế TNCN. Nói cách khác, cá nhân sở hữu trái phiếu chính quyền địa phương, bất kể mua tại thời điểm phát hành hay nhận chuyển nhượng trên thị trường thứ cấp, khi được thanh toán lãi theo kỳ hạn ghi trên trái phiếu sẽ không phát sinh nghĩa vụ khai, nộp thuế đối với phần thu nhập từ lãi này.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Ministry of Finance of India · GODL-India
Bản chất và mục đích của trái phiếu chính quyền địa phương
Về mặt pháp lý, khoản 11 Điều 3 Luật Quản lý nợ công năm 2017 định nghĩa trái phiếu chính quyền địa phương là một loại công cụ nợ do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phát hành nhằm huy động vốn cho ngân sách của địa phương mình. Đây là kênh huy động vốn trung và dài hạn, cho phép các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chủ động tìm nguồn lực tài chính bổ sung cho ngân sách, phục vụ các mục tiêu đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế – xã hội trên địa bàn mà không phải trông chờ hoàn toàn vào ngân sách trung ương cấp phát hoặc cho vay lại.
Khác với trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu chính quyền địa phương mang tính chất nợ công, gắn với trách nhiệm trả nợ của ngân sách địa phương và chịu sự quản lý, giám sát chặt chẽ theo các nguyên tắc quản lý nợ công. Việc Nhà nước dành cho loại trái phiếu này chính sách miễn thuế TNCN đối với lãi cũng là một trong những công cụ nhằm khuyến khích cá nhân tham gia thị trường trái phiếu trong nước, qua đó hỗ trợ chính quyền địa phương huy động vốn với chi phí hợp lý hơn.
Thẩm quyền quyết định, các hình thức vay và trách nhiệm giám sát
Luật Quản lý nợ công năm 2017 phân định rõ vai trò của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong hoạt động vay nợ của chính quyền địa phương. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh là cơ quan có thẩm quyền quyết định chủ trương, kế hoạch vay và trả nợ của địa phương, còn Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện kế hoạch đã được thông qua, trong đó bao gồm việc phát hành trái phiếu và giám sát quá trình sử dụng nguồn vốn vay được.
Theo quy định của pháp luật, chính quyền địa phương có thể huy động vốn thông qua nhiều hình thức khác nhau, gồm: phát hành trái phiếu chính quyền địa phương trên thị trường vốn trong nước; vay lại từ nguồn vốn vay nước ngoài của Chính phủ (vốn ODA); và vay từ các nguồn tài chính hợp pháp khác theo quy định. Việc lựa chọn hình thức vay nào, quy mô và thời điểm huy động vốn ra sao do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đề xuất, trên cơ sở đã được Hội đồng nhân dân cùng cấp phê duyệt, nhằm bảo đảm phù hợp với khả năng trả nợ và giới hạn nợ công của địa phương.
Trình tự phát hành trái phiếu chính quyền địa phương
Quá trình phát hành trái phiếu chính quyền địa phương thường trải qua ba giai đoạn chính. Trước tiên, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xây dựng Đề án phát hành trái phiếu, trong đó nêu rõ mục đích huy động vốn, khối lượng phát hành dự kiến, kỳ hạn, phương thức phát hành và phương án trả nợ, sau đó trình Hội đồng nhân dân cấp tỉnh xem xét, phê duyệt.
Sau khi Đề án được thông qua, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức triển khai việc phát hành trái phiếu theo đúng trình tự, thủ tục mà pháp luật về quản lý nợ công quy định, bảo đảm công khai, minh bạch đối với nhà đầu tư tham gia mua trái phiếu.
Ở giai đoạn cuối, chính quyền địa phương có trách nhiệm giám sát việc sử dụng nguồn vốn huy động được, bảo đảm vốn vay được sử dụng đúng mục đích đã đề ra trong Đề án, đồng thời bố trí nguồn ngân sách để trả gốc, lãi trái phiếu đúng hạn theo kế hoạch trả nợ đã được phê duyệt. Đây cũng chính là cơ sở để nhà đầu tư cá nhân, khi nắm giữ trái phiếu chính quyền địa phương, có thể yên tâm về khả năng được thanh toán lãi đúng hạn và tiếp tục được hưởng chính sách miễn thuế TNCN như đã trình bày ở phần căn cứ pháp lý.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
