Làm dịch vụ, freelancer, KOL/KOC... đừng bỏ qua quy định mới về thuế thu nhập cá nhân từ 01/7/2026

Cơ sở pháp lý

1. Luật Thuế thu nhập cá nhân: quy định thu nhập chịu thuế từ hoạt động sản xuất, kinh doanh (khoản 2 Điều 3) và thu nhập từ tiền lương, tiền công (khoản 2 Điều 3), trong đó thu nhập từ hoạt động cung cấp dịch vụ, quảng cáo, tiếp thị, hợp tác kinh doanh của cá nhân làm dịch vụ, freelancer, KOL/KOC, affiliate thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân.

2. Luật Quản lý thuế năm 2019: quy định về đăng ký thuế (Điều 30), khai thuế, nộp thuế và quyết toán thuế, khấu trừ thuế (Điều 37, Điều 51).

3. Thông tư 40/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính: hướng dẫn thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, trong đó xác định ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế và phương pháp kê khai, khoán.

4. Văn bản mới có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 theo hướng dẫn của Cục Thuế, được giới thiệu qua infographic dành cho người nộp thuế về đăng ký, kê khai, quyết toán thuế đối với cá nhân cung cấp dịch vụ, làm freelancer, affiliate, KOL/KOC.

Tra cứu văn bản gốc và các văn bản hướng dẫn liên quan tại vanban.chinhphu.vn.

Nội dung chi tiết

“Làm freelancer có phải đăng ký kinh doanh không?”, “Thu nhập từ làm KOL, KOC hay affiliate được tính thuế như thế nào?”, “Đã bị khấu trừ 10% thì có phải quyết toán thuế nữa không?”... Đây là những câu hỏi được nhiều cá nhân hoạt động trên nền tảng số, cung cấp dịch vụ hoặc sáng tạo nội dung quan tâm. Cùng là khoản thu nhập từ hoạt động cung cấp dịch vụ nhưng tùy bản chất giao dịch và cách thức hoạt động, nghĩa vụ thuế có thể khác nhau. Từ 01/7/2026, quy định mới có hiệu lực đòi hỏi cá nhân phải nhận diện đúng trường hợp của mình để thực hiện đầy đủ việc đăng ký, kê khai và quyết toán thuế.

Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Soviet Post · Public domain

Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Soviet Post · Public domain

Trường hợp 1 — Thu nhập từ hoạt động kinh doanh của cá nhân: Cá nhân làm dịch vụ, freelancer, KOL/KOC, affiliate có hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng phải đăng ký kinh doanh (hộ kinh doanh) khi doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở lên. Thu nhập từ hoạt động này là thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân từ kinh doanh, được xác định theo doanh thu và áp dụng theo phương pháp kê khai hoặc khoán theo quy định của Thông tư 40/2021/TT-BTC.

Trường hợp 2 — Thu nhập từ tiền lương, tiền công: Nếu khoản chi trả cho cá nhân mang bản chất tiền công, tiền lương (kể cả thu nhập từ việc tham gia các nền tảng số theo hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ tương tự), tổ chức chi trả có trách nhiệm khấu trừ thuế theo biểu thuế lũy tiến từng phần hoặc khấu trừ 10% đối với hợp đồng dịch vụ, hợp đồng lao động dưới 3 tháng theo quy định.

Khấu trừ 10% và quyết toán thuế: Việc đã bị khấu trừ 10% không đồng nghĩa với việc đã hoàn thành nghĩa vụ thuế. Cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công thuộc diện phải quyết toán thuế vẫn phải thực hiện quyết toán tại cơ quan thuế quản lý, đối chiếu chứng từ khấu trừ do tổ chức chi trả cấp để xác định số thuế phải nộp thêm hoặc được hoàn. Đối với cá nhân kinh doanh, nghĩa vụ được hoàn thành thông qua việc kê khai, nộp thuế theo kỳ và quyết toán theo năm theo quy định.

Phân biệt bản chất thu nhập: Cùng là khoản thu nhập từ hợp tác quảng cáo, tiếp thị liên kết nhưng nếu cá nhân tự tổ chức hoạt động kinh doanh độc lập thì thuộc diện thu nhập từ kinh doanh; nếu cá nhân thực hiện theo hợp đồng lao động, hợp đồng dịch vụ với tổ chức, doanh nghiệp thì thu nhập được xử lý theo quy định về thu nhập từ tiền lương, tiền công với nghĩa vụ khấu trừ tại nguồn. Việc nhận diện đúng bản chất giúp tránh kê khai chưa phù hợp.

Quy trình thực hiện

1. Xác định bản chất thu nhập: xác định thu nhập thuộc diện từ hoạt động kinh doanh hay từ tiền lương, tiền công dựa trên hợp đồng, cách thức nhận thù lao và mức độ độc lập của hoạt động.
2. Xác định nghĩa vụ đăng ký kinh doanh: nếu thuộc diện phải đăng ký hộ kinh doanh (doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở lên và không thuộc trường hợp được miễn đăng ký), thực hiện đăng ký kinh doanh theo quy định tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện nơi hoạt động.
3. Đăng ký thuế: đăng ký mã số thuế cá nhân, kê khai đăng ký thuế ban đầu và thông báo phương pháp tính thuế với cơ quan thuế quản lý; đối với cá nhân kinh doanh, lựa chọn phương pháp kê khai hoặc khoán theo hướng dẫn.
4. Kê khai, nộp thuế: theo dõi doanh thu, hạch toán sổ sách và thực hiện khai thuế, nộp thuế theo kỳ (tháng/quý) đối với cá nhân kinh doanh theo phương pháp kê khai; sử dụng dịch vụ khai thuế điện tử của cơ quan thuế.
5. Thu thập chứng từ khấu trừ: đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công đã bị khấu trừ 10%, yêu cầu tổ chức chi trả cấp chứng từ khấu trừ thuế để phục vụ quyết toán.
6. Quyết toán thuế: thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân theo năm (trực tiếp tại cơ quan thuế hoặc qua tổ chức chi trả) nếu thuộc diện phải quyết toán, xác định rõ số thuế phải nộp thêm hoặc được hoàn.
7. Lưu trữ hồ sơ và đối chiếu: lưu trữ hợp đồng, hóa đơn, chứng từ thanh toán, chứng từ khấu trừ và phối hợp cung cấp khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra.

Lưu ý quan trọng

Doanh thu dưới 100 triệu đồng/năm của cá nhân kinh doanh thuộc trường hợp không phải nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, tuy nhiên cá nhân vẫn phải thực hiện đăng ký kinh doanh nếu thuộc diện bắt buộc và có thể phải khai thuế, xin xác nhận theo yêu cầu của đơn vị chi trả hoặc đối tác nền tảng.

Việc bị khấu trừ 10% tại nguồn không miễn trừ nghĩa vụ quyết toán thuế; nếu không quyết toán đúng hạn, cá nhân có thể bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế và bị tính tiền chậm nộp.

KOL/KOC, affiliate nhận thù lao dưới nhiều hình thức (tiền mặt, hàng hóa, quà tặng, tài khoản, mã giảm giá) cần quy đổi ra giá trị thực tế để kê khai đầy đủ; tránh kê khai thiếu doanh thu dẫn đến truy thu, phạt.

Quy định về thuế thu nhập cá nhân có thể được sửa đổi, bổ sung theo từng thời kỳ; người nộp thuế nên theo dõi văn bản mới tại vanban.chinhphu.vn và tham khảo hướng dẫn của Cục Thuế để áp dụng đúng quy định có hiệu lực từ 01/7/2026.

Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể. Để được hướng dẫn chi tiết, vui lòng liên hệ Luật An Dân Việt hoặc cơ quan thuế quản lý.