Cơ sở pháp lý
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các Phó Chủ tịch Quốc hội tại Phiên họp Chuyển đổi tư duy sang kiến tạo phát triển Trình bày báo cáo tóm tắt về dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho việc hình thành hệ thống chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, định hướng về phát triển kinh tế tư nhân, hỗ trợ doanh nghiệp, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đổi mới công tác hoàn thiện pháp luật. Theo đó, yêu cầu phát triển khu vực kinh tế tư nhân trong giai đoạn mới đã có nhiều thay đổi. “Chính sách hỗ trợ không chỉ tập trung gia tăng số lượng doanh nghiệp, mà cần tập trung nâng cao chất lượng, năng lực cạnh tranh, khả năng đổi mới sáng tạo, tham gia chuỗi giá trị và khả năng phát triển thành doanh nghiệp quy mô lớn hơn” - Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu rõ và cho biết, Chính phủ đề xuất xây dựng Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017. Theo Bộ trưởng, việc đổi tên Luật không đơn thuần là thay đổi tên gọi, mà thể hiện nội hàm chính sách và sự thay đổi về tư duy, từ “hỗ trợ doanh nghiệp” là chính sang “kiến tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp phát triển”. Tên gọi mới cũng phản ánh đầy đủ hơn mục tiêu, định hướng về phát triển kinh tế tư nhân, xác định đúng vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong phát triển kinh tế - xã hội và tiệm cận với xu hướng quốc tế. Dự thảo Luật gồm 5 chương, 35 điều, bổ sung các nguyên tắc nhằm chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm, theo nhu cầu và quá trình trưởng thành của doanh nghiệp; đồng thời đổi mới công tác tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ. Theo đó, việc hỗ trợ phải có trọng tâm, có thời hạn và gắn với kết quả đầu ra; được thực hiện theo lộ trình nâng cấp doanh nghiệp, từ hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, từ doanh nghiệp siêu nhỏ lên nhỏ, từ doanh nghiệp nhỏ lên vừa và từ doanh nghiệp vừa phát triển thành doanh nghiệp lớn. Trọng tâm thước đo của chính sách hỗ trợ được chuyển từ số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ sang sự phát triển, hấp thụ của doanh nghiệp sau khi được hỗ trợ. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu Quản lý chính sách cũng được chuyển từ quản lý quy trình, thủ tục sang quản lý bằng dữ liệu, kết quả và trách nhiệm giải trình. Dự thảo đẩy mạnh số hóa phương thức, quy trình hỗ trợ trên cơ sở khai thác, kết nối, chia sẻ dữ liệu về doanh nghiệp; ứng dụng công nghệ thông tin trong tiếp nhận, triển khai, theo dõi, giám sát và đánh giá hoạt động hỗ trợ. Một điểm mới khác là chuyển từ Nhà nước trực tiếp cung cấp hỗ trợ sang Nhà nước kiến tạo hệ sinh thái và dẫn dắt nguồn lực phát triển doanh nghiệp. Các phương thức hỗ trợ được thiết kế theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, trao quyền chủ động cho doanh nghiệp lựa chọn nội dung và đơn vị hỗ trợ, chuyển từ việc Nhà nước hỗ trợ “cái mình có” sang hỗ trợ “thứ doanh nghiệp cần”, thông qua phiếu hỗ trợ doanh nghiệp, đặt hàng, giao nhiệm vụ. Ngân sách nhà nước sẽ đóng vai trò vốn dẫn dắt, chia sẻ rủi ro và huy động thêm nguồn lực xã hội cho phát triển doanh nghiệp. Đồng hành, chắp cánh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao Bộ Tài chính trong thời gian ngắn đã khẩn trương, tích cực chuẩn bị hồ sơ dự án Luật. Thống nhất với tên gọi mới do Bộ Tài chính đề xuất là Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, việc chuyển đổi từ "Luật Hỗ trợ" sang "Luật Phát triển" đòi hỏi nội hàm bên trong phải thể hiện sự đột phá thực chất. Chủ tịch Quốc hội lưu ý mục tiêu cốt lõi của lần sửa đổi này là phải chuyển từ phương thức "hỗ trợ theo khả năng cung cấp của Nhà nước" sang "hỗ trợ theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp", lấy doanh nghiệp làm trung tâm và đo lường sự thành công bằng kết quả đầu ra. Do vậy, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh các trọng tâm đột phá phải thay đổi tiêu chí xác định doanh nghiệp và đối tượng ưu tiên để trúng và đúng mục tiêu; khơi thông điểm nghẽn nguồn lực tài chính, tín dụng, đất đai và hạ tầng sản xuất; đổi mới phương thức hỗ trợ theo kết quả thực chất, xóa bỏ tình trạng hỗ trợ cào bằng, hình thức và phát triển hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện và đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia. Tại Phiên họp, các đại biểu thống nhất cao về sự cần thiết ban hành dự án Luật nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng tại Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 198/NQ-QH của Quốc hội. Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình, làm rõ một số nội dung của Dự thảo Luật Đánh giá tác động và ý nghĩa của Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của khối DNNVV - chiếm tới 98% trong tổng số trên 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Vì vậy các chính sách ưu đãi cho khối doanh nghiệp này sẽ mang tính chất xã hội lớn, đảm bảo việc làm cho hàng triệu lao động, giữ ổn định xã hội. Từ góc độ doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá, việc Quốc hội quyết định đổi tên luật lần này mang một thông điệp chính trị - pháp lý rất mạnh mẽ, khẳng định cam kết của Nhà nước trong việc đồng hành và chắp cánh cho doanh nghiệp. Triển khai các giải pháp mang tính đột phá dẫn dắt nguồn lực phát triển Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến tại phiên họp là tiêu chí xác định DNNVV và việc mở rộng nhóm đối tượng ưu tiên. Trong dự thảo Luật lần này, Bộ Tài chính đã đề xuất bỏ tiêu chí "tổng nguồn vốn" vì vốn là chỉ số khó xác định chính xác trên thực tế, dễ phát sinh tranh cãi. Thay vào đó, dự thảo quy định tiêu chí đơn giản hơn là giữ số lao động bình quân năm bằng hoặc nhỏ hơn 300 người, kết hợp chọn một trong hai điều kiện về doanh thu hoặc vốn (doanh thu năm trước liền kề bằng hoặc nhỏ hơn 400 tỷ đồng, hoặc vốn bằng/nhỏ hơn 150 tỷ đồng). Đồng thời, dự thảo mở rộng diện ưu tiên đối với các doanh nghiệp do phụ nữ, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ, doanh nghiệp thực hành kinh doanh bền vững (ESG) và hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp. Giải trình rõ hơn về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, ban soạn thảo đã thiết kế tiêu chí theo hướng thông thoáng hơn và giao Chính phủ quy định chi tiết để đảm bảo tính linh hoạt. Việc chọn 1 trong 2 tiêu chí doanh thu (dưới 400 tỷ đồng) hoặc vốn (dưới 150 tỷ đồng) kết hợp với lao động dưới 300 người sẽ giúp cơ quan quản lý dễ dàng nhận diện và phân loại doanh nghiệp trên nền tảng dữ liệu điện tử. Vấn đề tiếp cận nguồn vốn tín dụng được các đại biểu chỉ ra là rào cản lớn nhất, là “điểm nghẽn của các điểm nghẽn” đang bóp nghẹt sức tăng trưởng của cộng đồng DNNVV. Dù chiếm tới 98,4% tổng số doanh nghiệp trong nền kinh tế, nhưng tổng dư nợ tín dụng mà khối DNNVV tiếp cận được hiện chỉ chiếm khoảng 19% đến 20% toàn hệ thống ngân hàng. Tháo gỡ khó khăn về vốn, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã báo cáo trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội về thực trạng hoạt động của hệ thống các quỹ tài chính ngoài ngân sách hiện nay và thẳng thắn chỉ rõ, cần phải có một phương án hoàn toàn mới, tái cấu trúc triệt để hoặc thay thế cơ chế vận hành. Ở góc độ quản lý thuế và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh một giải pháp cải cách mang tính đột phá dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh. Bộ trưởng chia sẻ định hướng cải cách, thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ về cắt giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, sau khi Luật này được thông qua, Bộ Tài chính sẽ ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết theo hướng tất cả các doanh nghiệp siêu nhỏ có doanh thu dưới 100 tỷ đồng (và đặc biệt là các doanh nghiệp dưới 10 tỷ đồng) sẽ được áp dụng phương pháp nộp thuế đơn giản hóa - tính tỷ lệ phần trăm trực tiếp trên doanh thu. Doanh nghiệp không cần phải duy trì hệ thống sổ sách kế toán phức tạp để chứng minh chi phí đầu vào. Khảo sát của Bộ Tài chính và VCCI cho thấy giải pháp này hoàn toàn đáp ứng đúng nguyện vọng của cộng đồng doanh nghiệp, loại bỏ tận gốc rễ rủi ro và chi phí không chính thức. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng kết luận nội dung thảo luận Phát biểu kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nêu rõ Ủy ban Thường vụ Quốc hội ghi nhận, đánh giá cao Chính phủ, Bộ Tài chính cùng các cơ quan thẩm tra của Quốc hội đã khẩn trương, nghiêm túc, trách nhiệm trong việc chuẩn bị hồ sơ dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoàn toàn thống nhất về sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 và đổi tên thành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Để hoàn thiện dự án Luật đạt chất lượng cao nhất trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp sắp tới, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội tập trung thực hiện nghiêm túc, đầy đủ các nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất, thể chế hóa toàn diện Nghị quyết 68 và Nghị quyết 198, chuyển từ "hỗ trợ" sang "kiến tạo phát triển", so sánh rõ quy định cũ năm 2017 với các đột phá mới trong tờ trình. Thứ hai, tinh chỉnh tiêu chí xác định DNNVV, tránh cào bằng hoặc trục lợi chính sách; bổ sung tiêu chí giá trị gia tăng, tỷ lệ chi phí R&D và quy định cơ chế "trưởng thành" sau 2-3 năm. Thứ ba, bao quát toàn bộ vòng đời doanh nghiệp từ thành lập, hoạt động đến phá sản/giải thể rút gọn; đơn giản hóa thủ tục tối đa cho hộ kinh doanh chuyển đổi. Thứ tư, đột phá tiếp cận vốn gắn với an toàn hệ thống, khuyến khích cho vay theo dòng tiền, tài sản trí tuệ/số; liên thông dữ liệu thuế, hải quan, BHXH với ngân hàng. Thứ năm, đổi mới phương thức hỗ trợ theo cơ chế thị trường, áp dụng phiếu hỗ trợ, xóa bỏ cơ chế "xin - cho", quy định KPI cho địa phương và đánh giá tác động định kỳ 3 năm/lần. Thứ sáu, tái cấu trúc triệt để các Quỹ hỗ trợ/bảo lãnh, đánh giá toàn diện nguyên nhân yếu kém, quyết định sáp nhập, giải thể hoặc thay thế bằng công cụ chia sẻ rủi ro hiệu quả. Thứ bảy, đẩy mạnh chuyển đổi số và liên thông dữ liệu, thực hiện nghiêm nguyên tắc không yêu cầu doanh nghiệp nộp lại thông tin nhà nước đã có. Thứ tám, thực hiện tham vấn rộng rãi, lấy ý kiến thực chất từ cộng đồng doanh nghiệp, VCCI, các ngân hàng và chuyên gia để đảm bảo luật đi vào cuộc sống ngay sau khi ban hành. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan liên quan nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để hoàn thiện hồ sơ dự thảo Luật chất lượng nhất, trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2 theo quy định. Nguồn: Ánh Dương, Cổng Thông tin điện tử Bộ Tài chính, đăng ngày 28/08/2026 15:46. Xem nội dung gốc trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Tài chính.
Nội dung chi tiết
Nội dung trên được tổng hợp từ các văn bản pháp luật hiện hành. Người đọc cần lưu ý rằng các quy định có thể thay đổi theo thời gian.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Prime Minister's Office · GODL-India
Lưu ý quan trọng
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
