Căn cứ pháp lý
Chính sách giảm thuế giá trị gia tăng (GTGT) 2% áp dụng trong năm 2026 được cụ thể hóa tại Nghị định 174/2025/NĐ-CP, văn bản hướng dẫn thi hành Nghị quyết 174/2024/QH15 của Quốc hội về việc tiếp tục thực hiện chính sách giảm thuế GTGT nhằm hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và kích thích tiêu dùng nội địa. Đây là căn cứ pháp lý trung tâm mà tổ chức, cá nhân kinh doanh cần bám sát khi xác định đối tượng được giảm thuế, mức giảm cụ thể và cách thức thể hiện trên hóa đơn, chứng từ.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: Rakoon · CC0
Đối tượng và mức giảm thuế
Theo nội dung Nghị định, mức thuế suất GTGT được điều chỉnh giảm 2 điểm phần trăm, áp dụng cho nhóm hàng hóa, dịch vụ đang chịu thuế suất phổ thông 10%. Việc giảm thuế được thực hiện thống nhất tại tất cả các khâu của chuỗi lưu thông - từ khâu nhập khẩu, sản xuất, gia công cho tới khâu kinh doanh thương mại - nhằm bảo đảm quyền lợi từ chính sách được hưởng trọn vẹn, không bị gián đoạn hay chia cắt giữa các công đoạn.
Không phải mọi lĩnh vực đều nằm trong phạm vi điều chỉnh. Nghị định liệt kê rõ những nhóm ngành, sản phẩm bị loại trừ khỏi diện giảm thuế, bao gồm: dịch vụ viễn thông; các hoạt động thuộc lĩnh vực tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm; kinh doanh bất động sản; sản phẩm kim loại và sản phẩm khai khoáng (trừ than); cùng với hàng hóa, dịch vụ thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (trừ xăng). Song song đó, những hàng hóa, dịch vụ vốn dĩ không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT, hoặc đang áp dụng mức thuế suất 5% theo quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng, cũng không được cộng dồn thêm mức giảm 2% này.
Cách thể hiện trên hóa đơn theo từng nhóm chủ thể
Nghị định 174/2025/NĐ-CP phân định rõ cách ghi hóa đơn tương ứng với từng phương pháp tính thuế, được quy định tại khoản 2 Điều 1:
Đối với cơ sở kinh doanh thuộc điểm a khoản 2 Điều 1 - tức nhóm nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ - khi xuất hóa đơn GTGT cho hàng hóa, dịch vụ thuộc diện được giảm, dòng thể hiện thuế suất phải ghi mức 8% thay vì mức 10% thông thường; số tiền thuế GTGT cùng tổng số tiền người mua phải thanh toán được xác định theo đúng mức thuế đã điều chỉnh. Hóa đơn này chính là căn cứ để bên bán kê khai thuế đầu ra và bên mua thực hiện khấu trừ thuế đầu vào theo số thuế đã giảm.
Đối với cơ sở kinh doanh thuộc điểm b khoản 2 Điều 1 - nhóm tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, thường gặp ở hộ, cá nhân kinh doanh - khi lập hóa đơn bán hàng, cột "Thành tiền" vẫn phải ghi đầy đủ giá trị hàng hóa, dịch vụ trước khi được giảm; riêng dòng "Cộng tiền hàng hóa, dịch vụ" ghi theo số tiền đã giảm tương ứng 20% mức tỷ lệ % dùng để tính thuế. Trên hóa đơn cần bổ sung dòng ghi chú nêu rõ số tiền đã được giảm, đồng thời dẫn chiếu mức giảm 20% tỷ lệ % tính thuế GTGT theo Nghị quyết số 204/2025/QH15.
Trường hợp một hóa đơn có nhiều loại hàng hóa, dịch vụ chịu các mức thuế suất khác nhau, bên bán bắt buộc phải tách dòng và ghi rõ thuế suất áp dụng riêng cho từng loại, không được gộp chung thành một mức duy nhất.
Xử lý hóa đơn sai sót và mẫu kê khai áp dụng
Đối với những hóa đơn đã được lập và đã kê khai theo mức thuế suất cũ - tức chưa phản ánh phần thuế được giảm - do lập trước thời điểm chính sách có hiệu lực hoặc do sai sót, bên bán và bên mua có trách nhiệm xử lý hóa đơn theo đúng quy định pháp luật hiện hành về hóa đơn, chứng từ. Căn cứ vào hóa đơn đã được điều chỉnh, bên bán thực hiện kê khai lại số thuế đầu ra tương ứng, còn bên mua - nếu có phát sinh khấu trừ - điều chỉnh số thuế đầu vào đã kê khai trước đó cho phù hợp.
Bên cạnh việc thể hiện đúng thuế suất trên từng hóa đơn, cơ sở kinh doanh thuộc diện được giảm thuế còn phải tổng hợp và kê khai danh mục hàng hóa, dịch vụ được hưởng chính sách theo đúng biểu mẫu quy định. Mẫu tờ khai thống nhất áp dụng là Mẫu số 01, ban hành kèm theo Phụ lục III của Nghị định 174/2025/NĐ-CP. Việc kê khai đầy đủ, đúng mẫu và đúng kỳ tính thuế không chỉ giúp cơ quan thuế thuận tiện đối chiếu số liệu mà còn là tài liệu chứng minh tính hợp lệ của số thuế đã giảm khi phát sinh thanh tra, kiểm tra sau này.
Nhìn chung, để triển khai đúng chính sách giảm thuế GTGT 2% trong năm 2026, cơ sở kinh doanh cần rà soát kỹ nhóm hàng hóa, dịch vụ mình cung cấp có thuộc diện loại trừ hay không, xác định đúng cách ghi hóa đơn tương ứng với phương pháp tính thuế đang áp dụng - khấu trừ hay tỷ lệ % trên doanh thu - đồng thời không được bỏ sót việc lập và nộp Mẫu số 01 tại Phụ lục III kèm theo hồ sơ khai thuế của từng kỳ.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
