Cơ sở pháp lý
Căn cứ vào khoản 1 Điều 22 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi 2025), phần mềm máy tính hay chương trình máy tính được định nghĩa là tập hợp các chỉ dẫn được thể hiện dưới dạng lệnh, mã, lược đồ hoặc dạng khác, có khả năng làm cho máy tính hoặc thiết bị thực hiện công việc cụ thể khi được gắn vào phương tiện, thiết bị. Phần mềm lậu, hay còn gọi là phần mềm Crack, là phần mềm trả phí bị can thiệp trái phép để trở nên miễn phí. Việc sử dụng phần mềm lậu vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và có thể bị xử phạt theo quy định tại Nghị định 341/2025/NĐ-CP.
Nội dung chi tiết
Cục Bản quyền tác giả đã ban hành Công văn 314/BQTG-QL&HTQT ngày 6/5/2026, yêu cầu các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân không sử dụng phần mềm lậu, đồng thời thực hiện các biện pháp ngăn chặn hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Mức phạt đối với hành vi sử dụng phần mềm lậu được quy định như sau:
-
Cá nhân:
- Từ 5 - 10 triệu đồng: Số lợi bất hợp pháp dưới 10 triệu đồng hoặc thiệt hại dưới 20 triệu đồng.
- Từ 10 - 20 triệu đồng: Số lợi bất hợp pháp từ 10 triệu đến dưới 20 triệu đồng hoặc thiệt hại từ 20 triệu đến dưới 40 triệu đồng.
- Từ 20 - 30 triệu đồng: Số lợi bất hợp pháp từ 20 triệu đến dưới 30 triệu đồng hoặc thiệt hại từ 40 triệu đến dưới 60 triệu đồng.
- Từ 30 - 50 triệu đồng: Số lợi bất hợp pháp từ 30 triệu đến dưới 50 triệu đồng hoặc thiệt hại từ 60 triệu đến dưới 100 triệu đồng.
-
Tổ chức:
- Từ 10 - 20 triệu đồng: Số lợi bất hợp pháp dưới 20 triệu đồng hoặc thiệt hại dưới 40 triệu đồng.
- Từ 20 - 40 triệu đồng: Số lợi bất hợp pháp từ 20 triệu đến dưới 40 triệu đồng hoặc thiệt hại từ 40 triệu đến dưới 80 triệu đồng.
- Từ 40 - 60 triệu đồng: Số lợi bất hợp pháp từ 40 triệu đến dưới 60 triệu đồng hoặc thiệt hại từ 80 triệu đến dưới 120 triệu đồng.
- Từ 60 - 100 triệu đồng: Số lợi bất hợp pháp từ 60 triệu đến dưới 100 triệu đồng hoặc thiệt hại từ 120 triệu đến dưới 200 triệu đồng.
-
Cá nhân/Tổ chức:
- Từ 30 - 40 triệu đồng: Hành vi sao chép tác phẩm mỹ thuật mà không được phép trong trường hợp không xác định được số lợi bất hợp pháp hoặc thiệt hại.
Các biện pháp khắc phục hậu quả bao gồm buộc tiêu hủy hoặc gỡ bỏ bản vi phạm và trả lại số lợi bất hợp pháp cho chủ sở hữu quyền tác giả.
Quy trình thực hiện
- Rà soát phần mềm đang sử dụng để xác định có phần mềm lậu hay không.
- Ngừng ngay việc sử dụng phần mềm lậu và thay thế bằng phần mềm có bản quyền.
- Liên hệ với cơ quan có thẩm quyền nếu phát hiện hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
- Thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả nếu đã vi phạm.
Lưu ý quan trọng
Các doanh nghiệp và cá nhân cần lưu ý rằng việc sử dụng phần mềm lậu không chỉ vi phạm pháp luật mà còn có thể dẫn đến các rủi ro về tài chính và pháp lý. Thời hạn xử phạt có thể thay đổi tùy theo mức độ vi phạm và các điều kiện cụ thể. Để đảm bảo tuân thủ, cần chuẩn bị đầy đủ tài liệu chứng minh quyền sử dụng phần mềm hợp pháp.
Minh họa: Doanh nghiệp & hộ kinh doanh — Ảnh: The White House from Washington, DC · Public domain
Lưu ý quan trọng: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
