Cơ sở pháp lý
Theo Điều 42 Dự thảo Luật Đất đai (bản dự thảo 08/8/2026), nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được quy định như sau:
Nội dung chi tiết
-
Việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, minh bạch, kịp thời và đúng quy định của pháp luật; vì lợi ích chung, sự phát triển bền vững, văn minh và hiện đại của cộng đồng, của địa phương; quan tâm đến đối tượng chính sách xã hội, đối tượng trực tiếp sản xuất nông nghiệp.
-
Việc bồi thường về đất được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi. Trường hợp không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền. Nếu địa phương có điều kiện về quỹ đất, quỹ nhà ở và người có đất thu hồi có nhu cầu, thì có thể xem xét bồi thường bằng đất khác mục đích sử dụng hoặc bằng nhà ở. Nếu người có đất thu hồi được bồi thường bằng đất hoặc nhà ở mà có nhu cầu được bồi thường bằng tiền thì sẽ được bồi thường bằng tiền.
-
Chủ sở hữu tài sản theo quy định của pháp luật dân sự mà bị thiệt hại về tài sản thì được bồi thường thiệt hại. Chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh phải ngừng sản xuất, kinh doanh do Nhà nước thu hồi đất thì được xem xét hỗ trợ.
-
Nhà nước có trách nhiệm hỗ trợ cho người có đất thu hồi, chủ sở hữu tài sản để tạo điều kiện cho họ có việc làm, có thu nhập, ổn định đời sống, sản xuất.
-
Khu tái định cư phải hoàn thiện các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ theo quy hoạch chi tiết được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; đồng thời phải phù hợp với truyền thống văn hóa, phong tục, tập quán của cộng đồng dân cư nơi có đất thu hồi. Khu tái định cư có thể bố trí cho một hoặc nhiều dự án.
-
Khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, nếu người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi phần diện tích còn lại của thửa đất thu hồi thì cơ quan, người có thẩm quyền thu hồi đất quyết định thu hồi đất và thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, quản lý diện tích đất này theo quy định của Chính phủ.
-
Kinh phí và chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực hiện theo quy định của Chính phủ.
-
Trong thời gian có hiệu lực của thông báo thu hồi đất mà người có đất thu hồi thực hiện chuyển quyền sử dụng đất thì bên nhận chuyển quyền sử dụng đất được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nhưng không vượt quá tổng mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư áp dụng đối với bên chuyển quyền sử dụng đất.
Quy trình thực hiện
- Tiếp nhận thông báo thu hồi đất từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
- Đánh giá thiệt hại và xác định giá trị bồi thường, hỗ trợ.
- Thực hiện các thủ tục bồi thường, hỗ trợ theo quy định của pháp luật.
- Thực hiện tái định cư cho người có đất thu hồi nếu có nhu cầu.
- Giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình bồi thường và tái định cư.
Lưu ý quan trọng
Các trường hợp không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất theo dự thảo Luật Đất đai 2026 bao gồm: đất được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất (trừ đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân); đất được miễn tiền sử dụng đất; đất thuê trả tiền hàng năm hoặc một lần nhưng được miễn tiền thuê; đất thuộc quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích; đất nhận khoán để sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp; diện tích đất nông nghiệp được giao vượt hạn mức; đất do cơ quan, tổ chức của Nhà nước quản lý; đất thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai; và các trường hợp khác do Chính phủ quy định.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: USAID Vietnam · Public domain
Lưu ý quan trọng: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
