Quy định pháp luật về việc gắn biển số nhà
Theo Thông tư số 08/2024/TT-BXD của Bộ Xây dựng, việc gắn biển số nhà là yêu cầu bắt buộc đối với mọi loại nhà ở, không phân biệt nhà nằm mặt đường, trong ngõ hay trong ngách. Cụ thể, Điều 16 của Thông tư này nêu rõ mỗi căn nhà chỉ được gắn một biển số nhà duy nhất, kể cả trường hợp căn nhà đó có nhiều lối ra vào tiếp giáp với các tuyến đường, phố, ngõ, ngách khác nhau. Trong tình huống này, biển số sẽ được gắn tại cửa chính của ngôi nhà.
Đối với những căn nhà có cửa chính nằm ngay vị trí giao nhau giữa hai tuyến đường, phố, ngõ hoặc ngách, quy định hướng dẫn việc gắn biển số nhà sẽ căn cứ theo tuyến đường, phố, ngõ, ngách có quy mô lớn hơn để bảo đảm tính thống nhất trong công tác quản lý địa chỉ.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: trungydang · CC BY 3.0
Vị trí và cách thức gắn biển số nhà
Về mặt kỹ thuật, biển số nhà cần được lắp đặt ở nơi thuận tiện quan sát từ bên ngoài, thường là phía bên trái hoặc ở khoảng giữa phía trên của cửa ra vào chính. Đối với các căn nhà có hàng rào bao quanh, tiếp giáp trực tiếp với vỉa hè hoặc lòng đường, biển số nhà sẽ không gắn trực tiếp lên thân nhà mà được bố trí tại trụ cổng chính, cũng ở vị trí bên trái nếu tính theo hướng nhìn từ ngoài đường vào trong nhà.
Việc quy định thống nhất về vị trí gắn biển số nhà như trên nhằm mục đích tạo thuận lợi cho công tác tra cứu, xác định địa chỉ phục vụ quản lý dân cư, chuyển phát thư tín, hàng hóa và các hoạt động hành chính khác có liên quan.
Trách nhiệm tổ chức thực hiện của cơ quan nhà nước
Căn cứ Điều 5 Thông tư 08/2024/TT-BXD, việc rà soát hiện trạng và xây dựng phương án đánh số, gắn biển số nhà tại từng địa bàn thuộc trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã. Sau khi hoàn thiện, phương án này phải được trình lên Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét, phê duyệt trước khi triển khai trên thực tế. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là cơ quan có thẩm quyền quyết định cuối cùng đối với phương án đánh số nhà và chỉ đạo việc tổ chức thực hiện tại địa phương.
Quy trình phối hợp giữa hai cấp chính quyền này giúp bảo đảm việc đánh số nhà được thực hiện đồng bộ, tránh tình trạng trùng lặp hoặc thiếu nhất quán giữa các khu vực trong cùng một tỉnh, thành phố.
Trách nhiệm nộp kinh phí và nguồn kinh phí thực hiện
Theo Điều 22 Thông tư 08/2024/TT-BXD, người có nghĩa vụ nộp kinh phí để được cấp biển số nhà là chủ sở hữu căn nhà hoặc người đại diện hợp pháp của chủ sở hữu. Trường hợp không thể xác định được ai là chủ sở hữu thực tế, người đang trực tiếp sử dụng, quản lý căn nhà đó sẽ phải thực hiện nghĩa vụ nộp khoản kinh phí này thay.
Riêng đối với hoạt động đánh số nhà nói chung và gắn biển tên ngõ, ngách, nguồn kinh phí thực hiện được lấy từ ngân sách của địa phương. Tuy nhiên, nếu việc đánh số, gắn biển số nhà gắn liền với một dự án đầu tư xây dựng cụ thể, thì chủ đầu tư của dự án đó có trách nhiệm chi trả toàn bộ kinh phí liên quan, thay vì sử dụng ngân sách nhà nước.
Áp dụng đối với khu vực đã hình thành từ trước (phố cổ, phố cũ)
Điều 21 Thông tư 08/2024/TT-BXD quy định phạm vi áp dụng chính của việc đánh số và gắn biển số nhà là các khu vực mới được xây dựng hoặc những nơi hiện chưa có số nhà. Đối với các khu phố cổ, phố cũ vốn đã hình thành hệ thống số nhà qua nhiều thời kỳ, việc có tiếp tục đánh số lại hay điều chỉnh hay không sẽ do Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đó xem xét, quyết định sao cho phù hợp với đặc điểm lịch sử, hiện trạng thực tế của từng khu vực, tránh gây xáo trộn không cần thiết đối với đời sống người dân.
Trình tự triển khai trên thực tế
Việc đánh số và gắn biển số nhà tại một địa bàn thường được tổ chức thực hiện theo các bước cơ bản sau:
- Ủy ban nhân dân cấp xã tiến hành khảo sát, rà soát hiện trạng số nhà trên địa bàn và xây dựng phương án đánh số, gắn biển số nhà.
- Phương án sau khi hoàn thiện được trình lên Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để thẩm định và phê duyệt.
- Sau khi được phê duyệt, cơ quan có thẩm quyền tại địa phương tổ chức gắn biển số nhà theo đúng phương án và các yêu cầu kỹ thuật đã nêu tại Thông tư 08/2024/TT-BXD.
- Chủ sở hữu nhà hoặc người đại diện (hoặc người đang sử dụng nhà trong trường hợp không xác định được chủ sở hữu) thực hiện nộp kinh phí cấp biển số nhà theo quy định, trừ trường hợp thuộc dự án đầu tư xây dựng do chủ đầu tư chi trả.
Nhìn chung, việc gắn biển số nhà không chỉ là yêu cầu bắt buộc theo quy định pháp luật hiện hành mà còn là cơ sở quan trọng phục vụ công tác quản lý địa chỉ, dân cư tại mỗi địa phương. Người dân, đặc biệt là chủ sở hữu nhà ở tại khu vực mới xây dựng hoặc chưa có số nhà, cần chủ động phối hợp với chính quyền cấp xã trong quá trình rà soát, đánh số để bảo đảm quyền lợi và nghĩa vụ liên quan được thực hiện đúng quy định.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
