Căn cứ pháp lý và phạm vi áp dụng
Ngày 17/3/2026, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 12/2026/QĐ-UBND, quy định định mức kinh tế - kỹ thuật áp dụng cho công tác thống kê, kiểm kê đất đai và lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất trên phạm vi toàn Thành phố. Đây là văn bản làm căn cứ để các cơ quan chuyên môn xác định mức hao phí lao động, mức tiêu hao vật tư và mức sử dụng thiết bị khi triển khai ba nhóm nhiệm vụ: thống kê đất đai tổ chức định kỳ hằng năm, kiểm kê đất đai gắn với lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất theo chu kỳ 5 năm, và kiểm kê đất đai theo chuyên đề khi phát sinh yêu cầu riêng biệt. Việc thống nhất định mức trong một văn bản chung giúp các đơn vị được giao nhiệm vụ có cơ sở xây dựng dự toán kinh phí, bố trí nhân lực và huy động phương tiện kỹ thuật tương xứng với khối lượng công việc thực tế tại từng địa bàn.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: USDAgov · Public domain
Các đầu việc chính trong công tác kiểm kê đất đai
Quyết định 12/2026/QĐ-UBND phân định rõ từng nhóm công việc mà cơ quan được giao nhiệm vụ kiểm kê đất đai tại Thành phố Hồ Chí Minh phải thực hiện. Trước hết là khâu chuẩn bị, bao gồm việc tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ, thu thập hồ sơ tài liệu liên quan, xác định ranh giới và phạm vi khu vực cần kiểm kê, đồng thời phân loại các loại tài liệu đã thu thập được theo tiêu chí phù hợp. Sau bước chuẩn bị, các đơn vị tiến hành rà soát và tổng hợp toàn bộ biến động về đất đai phát sinh trong suốt kỳ kiểm kê, làm cơ sở đối chiếu số liệu.
Tiếp theo, tài liệu phục vụ cho đợt kiểm kê được in ấn để cung cấp cho các cấp thực hiện. Cơ quan cấp trên có trách nhiệm tiếp nhận và rà soát kết quả kiểm kê do cấp xã cùng các cơ quan liên quan báo cáo lên, sau đó tổng hợp số liệu thành báo cáo thuyết minh chung. Song song đó là việc xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất kèm theo báo cáo thuyết minh riêng cho phần bản đồ này.
Trên cơ sở số liệu và bản đồ đã tổng hợp, đơn vị chủ trì xây dựng báo cáo kết quả kiểm kê đất đai ở cấp tỉnh, sau đó tổ chức kiểm tra và nghiệm thu toàn bộ kết quả trước khi trình hoàn thiện, phê duyệt chính thức. Trường hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường có yêu cầu điều chỉnh, số liệu sẽ được chỉnh sửa và hoàn thiện lại cho phù hợp. Khâu cuối cùng là in sao và giao nộp kết quả kiểm kê đất đai theo đúng quy định hiện hành.
Trình tự các bước triển khai
Theo định mức được ban hành kèm Quyết định 12/2026/QĐ-UBND, quy trình kiểm kê đất đai tại Thành phố Hồ Chí Minh được thực hiện tuần tự qua nhiều bước, có thể khái quát như sau: mở đầu bằng việc tổ chức tập huấn cho các cơ quan, đơn vị có liên quan; kế đến là thu thập hồ sơ, tài liệu và xác định phạm vi cần kiểm kê. Sau khi có đủ dữ liệu nền, đơn vị thực hiện rà soát các biến động đất đai phát sinh và tiến hành tổng hợp số liệu ban đầu, rồi in ấn tài liệu phục vụ cho quá trình kiểm kê thực địa.
Ở giai đoạn giữa của quy trình, kết quả kiểm kê từ cấp xã và các cơ quan liên quan được tiếp nhận, đối chiếu và rà soát kỹ lưỡng trước khi tổng hợp thành số liệu chung, đồng thời lập báo cáo thuyết minh về hiện trạng sử dụng đất. Trên nền số liệu đó, bản đồ hiện trạng sử dụng đất được xây dựng hoàn chỉnh. Tiếp theo, đơn vị chủ trì soạn thảo báo cáo kết quả kiểm kê đất đai ở cấp tỉnh để trình các cấp có thẩm quyền.
Giai đoạn cuối bao gồm việc kiểm tra, nghiệm thu kết quả kiểm kê nhằm bảo đảm tính chính xác trước khi hoàn thiện và phê duyệt chính thức. Nếu có yêu cầu chỉnh sửa từ cơ quan quản lý chuyên ngành ở trung ương, số liệu sẽ được điều chỉnh tương ứng, sau đó mới thực hiện việc giao nộp kết quả theo đúng thẩm quyền và thời hạn quy định.
Hồ sơ, tài liệu cần chuẩn bị và thời hạn thực hiện
Để bảo đảm chất lượng của đợt kiểm kê, các đơn vị liên quan cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của địa phương, cùng toàn bộ tài liệu phản ánh biến động đất đai phát sinh trong kỳ kiểm kê. Đây là những căn cứ quan trọng để đối chiếu, xác minh số liệu thống kê và bảo đảm tính thống nhất giữa các cấp báo cáo.
Thời hạn thực hiện từng công đoạn của công tác kiểm kê đất đai cần được tuân thủ nghiêm túc, bởi việc chậm trễ ở bất kỳ khâu nào - từ thu thập hồ sơ, tổng hợp số liệu cho đến kiểm tra nghiệm thu - đều có thể ảnh hưởng đến tiến độ chung của cả đợt kiểm kê trên toàn địa bàn Thành phố, cũng như tiến độ tổng hợp báo cáo gửi lên cơ quan quản lý chuyên ngành ở trung ương.
Một số rủi ro cần lưu ý trong quá trình thực hiện
Trong thực tế triển khai, công tác kiểm kê đất đai có thể phát sinh một số rủi ro cần được nhận diện sớm để có phương án xử lý phù hợp. Phổ biến nhất là tình trạng sai lệch số liệu giữa các cấp báo cáo, do khâu tổng hợp hoặc đối chiếu chưa chặt chẽ. Bên cạnh đó, việc thiếu sót trong hồ sơ, tài liệu thu thập được cũng là nguyên nhân thường gặp, khiến quá trình rà soát biến động đất đai gặp khó khăn hoặc kéo dài hơn dự kiến.
Ngoài ra, sự phối hợp chưa đồng bộ giữa cấp xã, các cơ quan liên quan và đơn vị chủ trì tổng hợp cũng có thể làm chậm tiến độ tiếp nhận, rà soát kết quả kiểm kê. Vì vậy, việc chuẩn bị kỹ lưỡng hồ sơ, tài liệu ngay từ giai đoạn đầu, đồng thời tuân thủ đúng trình tự và thời hạn mà Quyết định 12/2026/QĐ-UBND đã xác định, là yếu tố then chốt giúp hạn chế rủi ro và bảo đảm chất lượng kết quả kiểm kê đất đai, cũng như độ tin cậy của bản đồ hiện trạng sử dụng đất được lập ra.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
