Bối cảnh ban hành và hiệu lực thi hành
Quyết định 55/2026/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk quy định việc phân cấp thực hiện một số nhiệm vụ quản lý đất đai trên địa bàn tỉnh, chính thức có hiệu lực kể từ ngày 29/6/2026. Văn bản được xây dựng trên cơ sở Luật Đất đai 2024 cùng hệ thống quy định pháp luật liên quan, nhằm chuyển giao một phần thẩm quyền vốn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xuống cho chính quyền cấp xã, qua đó rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ đất đai và tăng tính chủ động cho cơ sở trong công tác quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương.
Theo Điều 3 của Quyết định 55/2026/QĐ-UBND, phạm vi phân cấp được chia thành hai nhóm nội dung chính: nhóm nhiệm vụ liên quan đến tổ chức, cơ sở tôn giáo, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài và nhà đầu tư nước ngoài; và nhóm nhiệm vụ liên quan trực tiếp đến cá nhân, cộng đồng dân cư đang sử dụng đất tại địa phương.
Minh họa: Đất đai & nhà ở — Ảnh: USDAgov · Public domain
Thẩm quyền được giao cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo và nhà đầu tư nước ngoài
Theo nội dung phân cấp, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã được trao thẩm quyền thay mặt Ủy ban nhân dân tỉnh xem xét, quyết định việc giao đất, cho thuê đất và cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với các nhóm chủ thể gồm: tổ chức trong nước; tổ chức tôn giáo và tổ chức tôn giáo trực thuộc; người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài; tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; và tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao.
Cụ thể, các thẩm quyền được phân cấp bao gồm:
- Quyết định giao đất không thu tiền sử dụng đất, căn cứ Điều 118 Luật Đất đai 2024.
- Quyết định giao đất có thu tiền sử dụng đất, căn cứ Điều 119 Luật Đất đai 2024.
- Quyết định cho thuê đất theo hình thức Nhà nước thu tiền thuê đất hằng năm hoặc thu tiền thuê đất một lần cho toàn bộ thời gian thuê, căn cứ Điều 120 Luật Đất đai 2024.
- Quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, căn cứ Điều 121 Luật Đất đai 2024.
- Quyết định giao đất, cho thuê đất gắn với việc giao khu vực biển để triển khai dự án lấn biển.
- Quyết định giao đất, cho thuê đất, gia hạn thời hạn sử dụng đất phục vụ hoạt động của cảng hàng không, căn cứ khoản 3 Điều 208 Luật Đất đai 2024.
- Quyết định về hình thức sử dụng đất áp dụng cho các trường hợp tương ứng, căn cứ điểm a khoản 2 Điều 142 Luật Đất đai 2024.
- Quyết định gia hạn tiến độ đưa đất vào sử dụng đối với những trường hợp cụ thể theo quy định.
Việc trao các thẩm quyền nêu trên cho cấp xã cho phép quá trình xét duyệt hồ sơ liên quan đến tổ chức, nhà đầu tư diễn ra ngay tại địa bàn nơi có đất, giảm bớt khâu trung gian phải trình lên cấp tỉnh như trước đây.
Thẩm quyền được giao liên quan đến cá nhân và cộng đồng dân cư
Song song với nhóm thẩm quyền dành cho tổ chức, Quyết định 55/2026/QĐ-UBND cũng phân cấp cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã một số nhiệm vụ gắn trực tiếp với quyền lợi của cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng dân cư trên địa bàn, bao gồm:
- Quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với cá nhân, căn cứ điểm a khoản 2 Điều 123 Luật Đất đai 2024.
- Quyết định giao đất đối với cộng đồng dân cư, căn cứ điểm b khoản 2 Điều 123 Luật Đất đai 2024.
- Quyết định giao đất nông nghiệp cho cá nhân, căn cứ điểm b khoản 2 Điều 178 Luật Đất đai 2024.
Nhóm thẩm quyền này có ý nghĩa thiết thực với người dân, bởi phần lớn nhu cầu giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân tại nông thôn thường phát sinh ở quy mô nhỏ, gắn liền với đời sống sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp tại chỗ. Khi thẩm quyền được đặt tại cấp xã, người dân có thể tiếp cận, nộp hồ sơ và nhận kết quả ngay tại địa phương mà không phải di chuyển lên các cơ quan cấp tỉnh như trước đây.
Trình tự tiếp nhận và giải quyết hồ sơ tại cấp xã
Để triển khai các nội dung phân cấp nêu trên, quy trình xử lý hồ sơ tại Ủy ban nhân dân cấp xã được thực hiện theo các bước cơ bản sau.
Trước tiên, cơ quan có thẩm quyền tại cấp xã tiếp nhận đề nghị giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất do tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư nộp theo quy định. Sau khi tiếp nhận, hồ sơ được thẩm định về tính đầy đủ, hợp lệ và sự phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cũng như các điều kiện luật định, làm cơ sở để Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã ra quyết định. Kết quả giải quyết — bao gồm cả trường hợp chấp thuận lẫn trường hợp từ chối — được thông báo đến tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư có liên quan. Cuối cùng, căn cứ quyết định đã ban hành, các thủ tục tiếp theo về giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất trên thực địa được triển khai theo đúng nội dung đã phê duyệt.
Trình tự nêu trên giúp thống nhất cách thức xử lý hồ sơ đất đai giữa các xã, phường trên địa bàn tỉnh, đồng thời tạo cơ sở để cơ quan cấp trên theo dõi, giám sát việc thực hiện thẩm quyền đã phân cấp.
Một số điểm cần lưu ý khi thực hiện thủ tục
Tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư khi thực hiện các thủ tục liên quan cần chủ động nắm rõ thời hạn giải quyết áp dụng cho từng loại hồ sơ, đồng thời chuẩn bị đầy đủ giấy tờ, tài liệu theo quy định để tránh việc hồ sơ bị trả lại, kéo dài thời gian xử lý hoặc phát sinh rủi ro pháp lý không đáng có trong quá trình thực hiện các giao dịch về đất đai.
Một nội dung đáng chú ý khác là các trường hợp được miễn, giảm tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất theo quy định hiện hành của Chính phủ. Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất, do đó cần được đối chiếu kỹ với từng trường hợp cụ thể trước khi nộp hồ sơ, nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp cũng như tránh nhầm lẫn về nghĩa vụ tài chính phải thực hiện.
Ngoài ra, do thẩm quyền đã được chuyển từ cấp tỉnh xuống cấp xã, tổ chức và người dân nên liên hệ trực tiếp Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất để được hướng dẫn cụ thể về mẫu biểu, thành phần hồ sơ và nơi tiếp nhận, thay vì nộp tại cơ quan cấp tỉnh như trước khi Quyết định 55/2026/QĐ-UBND có hiệu lực.
Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho từng trường hợp, vui lòng liên hệ với Luật An Dân Việt hoặc cơ quan có thẩm quyền.
